Η European Securities and Markets Authority (ESMA) εντείνει τον έλεγχο γύρω από τους ισχυρισμούς βιωσιμότητας και τις στρατηγικές ESG που προβάλλουν επενδυτικά κεφάλαια, τράπεζες και διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επιχειρώντας να περιορίσει πρακτικές παραπλανητικής επικοινωνίας και να βάλει σαφέστερα όρια σε ό,τι μπορεί – και ό,τι δεν μπορεί – να παρουσιάζεται ως «βιώσιμο».
.
Στο νέο θεματικό σημείωμα που δημοσιοποίησε, η ESMA εστιάζει στους κινδύνους που απορρέουν από ασαφείς ή υπερβολικούς ισχυρισμούς ESG, επισημαίνοντας ότι η ταχεία ανάπτυξη της αγοράς βιώσιμων επενδύσεων δεν συνοδεύτηκε πάντα από την αντίστοιχη ωρίμανση σε επίπεδο διαφάνειας, τεκμηρίωσης και εσωτερικών ελέγχων. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή εποπτική αρχή, είναι η αυξημένη πιθανότητα greenwashing, με άμεσες επιπτώσεις τόσο για τους επενδυτές όσο και για την αξιοπιστία της ίδιας της αγοράς.
Η ESMA ξεκαθαρίζει ότι οι ισχυρισμοί βιωσιμότητας δεν μπορούν να λειτουργούν ως εργαλείο marketing αποκομμένο από τη στρατηγική και τις πραγματικές επενδυτικές αποφάσεις. Όπως αναφέρει, κάθε ESG claim πρέπει να συνδέεται άμεσα με σαφώς ορισμένους στόχους, μετρήσιμα κριτήρια και συγκεκριμένες διαδικασίες υλοποίησης. Διαφορετικά, οι επενδυτές κινδυνεύουν να παραπλανηθούν ως προς το πραγματικό προφίλ κινδύνου, απόδοσης και αντίκτυπου των προϊόντων.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται οι στρατηγικές που χρησιμοποιούν γενικούς όρους όπως «βιώσιμη ανάπτυξη», «υπεύθυνες επενδύσεις» ή «πράσινη μετάβαση», χωρίς να εξηγούν επαρκώς πώς οι έννοιες αυτές ενσωματώνονται στην επιλογή τίτλων, στη διαχείριση κινδύνου ή στην ενεργή ιδιοκτησία. Η ESMA τονίζει ότι οι όροι αυτοί πρέπει να συνοδεύονται από σαφή περιγραφή της μεθοδολογίας, των δεδομένων που χρησιμοποιούνται και των περιορισμών που υπάρχουν.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διάκριση μεταξύ διαφορετικών τύπων ESG στρατηγικών. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή αρχή, δεν είναι αποδεκτό προϊόντα που απλώς λαμβάνουν υπόψη κινδύνους βιωσιμότητας να παρουσιάζονται με τον ίδιο τρόπο όπως προϊόντα που επιδιώκουν ενεργά θετικό περιβαλλοντικό ή κοινωνικό αντίκτυπο. Η ασάφεια αυτή, επισημαίνει η ESMA, έχει συμβάλει στη σύγχυση των επενδυτών και στη διάβρωση της εμπιστοσύνης στην αγορά βιώσιμων επενδύσεων.
Για τις τράπεζες και τους διαχειριστές κεφαλαίων, το μήνυμα είναι σαφές: οι εσωτερικές πολιτικές ESG πρέπει να είναι συνεπείς με την εξωτερική επικοινωνία. Η ESMA υπογραμμίζει ότι οι εποπτικές αρχές θα εξετάζουν πλέον όχι μόνο τα ενημερωτικά δελτία και το υλικό marketing, αλλά και το κατά πόσο οι διακηρύξεις βιωσιμότητας αντανακλώνται στις πραγματικές επενδυτικές αποφάσεις, στα χαρτοφυλάκια και στις διαδικασίες διακυβέρνησης.
Η αυστηροποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική αγορά. Τα τελευταία χρόνια, ελληνικές τράπεζες, ασφαλιστικές και διαχειριστές κεφαλαίων έχουν ενισχύσει την παρουσία τους σε προϊόντα με ετικέτα ESG, αξιοποιώντας τόσο την αυξημένη ζήτηση επενδυτών όσο και τη χρηματοδότηση που συνδέεται με την πράσινη μετάβαση και το Ταμείο Ανάκαμψης. Ωστόσο, η ESMA καθιστά σαφές ότι η ανάπτυξη αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από αυξημένη πειθαρχία ως προς τη διατύπωση ισχυρισμών και τη χρήση ορολογίας.
Για την Ελλάδα, όπου η αγορά βιώσιμων επενδύσεων βρίσκεται ακόμη σε φάση ωρίμανσης, οι νέες κατευθύνσεις λειτουργούν ως προειδοποίηση αλλά και ως ευκαιρία. Από τη μία πλευρά, περιορίζουν τον χώρο για «εύκολα» ESG labels χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Από την άλλη, δημιουργούν ένα πιο καθαρό πλαίσιο που μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία των εγχώριων προϊόντων και να προσελκύσει πιο μακροπρόθεσμο θεσμικό ενδιαφέρον.
Η ESMA τονίζει ότι η εποπτεία των ESG claims θα ενταχθεί πλέον συστηματικά στο έργο των εθνικών αρχών, στο πλαίσιο της εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανονισμών για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. Αυτό σημαίνει ότι και οι ελληνικές εποπτικές αρχές καλούνται να ενισχύσουν τους ελέγχους, αξιολογώντας αν οι δηλώσεις βιωσιμότητας ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και αν οι επενδυτές λαμβάνουν σαφή και μη παραπλανητική πληροφόρηση.
Σε μια περίοδο όπου η έννοια του ESG βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικών, επενδυτικών και κοινωνικών συζητήσεων, η παρέμβαση της ESMA επιχειρεί να επαναφέρει το βάρος από το αφήγημα στην ουσία. Όπως προκύπτει από το θεματικό σημείωμα, το ζητούμενο για την ευρωπαϊκή – και κατ’ επέκταση την ελληνική – αγορά δεν είναι περισσότερες δηλώσεις βιωσιμότητας, αλλά λιγότερες και πιο ακριβείς, πλήρως τεκμηριωμένες και ουσιαστικά συνδεδεμένες με τον τρόπο που επενδύεται το κεφάλαιο.
Πηγή: ESMA
Η αρχή ξεκαθαρίζει ότι οι ισχυρισμοί βιωσιμότητας δεν μπορούν να λειτουργούν ως εργαλείο marketing αποκομμένο από τη στρατηγική και τις πραγματικές επενδυτικές αποφάσεις.