Η Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών (BEUC), ένας σύνδεσμος 45 ευρωπαϊκές οργανώσεων καταναλωτών από 32 χώρες (Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. και ΚΕ.Π.ΚΑ. από Ελλάδα) καλεί τις αρχές να πατάξουν το “πράσινο ξέπλυμα” (Greenwashing), καθώς φράσεις όπως “100% ανακυκλωμένο” ή “100% ανακυκλώσιμο” που αναγράφονται στις συσκευασίες πλαστικών μπουκαλιών απέχουν πολύ από την αλήθεια.
.
Τι είναι το “πράσινο ξέπλυμα”;
Το “πράσινο ξέπλυμα” είναι η διαδικασία μετάδοσης ψευδών εντυπώσεων ή παραπλανητικών πληροφοριών σχετικά με το πώς τα προϊόντα μιας εταιρείας είναι περιβαλλοντικά ορθά. Περιλαμβάνει την προβολή ενός ανυπόστατου ισχυρισμού για να εξαπατήσει τους καταναλωτές ώστε να πιστέψουν ότι τα προϊόντα μιας εταιρείας είναι φιλικά προς το περιβάλλον ή έχουν μεγαλύτερο θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο από ό,τι στην πραγματικότητα.
Επιπλέον, το “πράσινο ξέπλυμα” μπορεί να συμβεί όταν μια εταιρεία προσπαθεί να δώσει έμφαση στις βιώσιμες πτυχές ενός προϊόντος για να επισκιάσει την εμπλοκή της εταιρείας σε περιβαλλοντικά επιβλαβείς πρακτικές. Πραγματοποιούμενο μέσω της χρήσης περιβαλλοντικών εικόνων, παραπλανητικών ετικετών και της απόκρυψης συμβιβασμών, το greenwashing είναι ένα παιχνίδι με τον όρο “whitewashing”, ο οποίος σημαίνει τη χρήση ψευδών πληροφοριών για την εσκεμμένη απόκρυψη ατασθαλιών, λαθών ή μιας δυσάρεστης κατάστασης σε μια προσπάθεια να φανεί λιγότερο κακή από ό,τι είναι.
Τι σημαίνει “ανακυκλώσιμο”;
Η δράση Unbottling Greenwashing που ξεκίνησε η BEUC τον Νοέμβριο του 2023, διαπίστωσε ότι υπήρχε ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των προσδοκιών και της πραγματικότητας της ανακύκλωσης πλαστικών.
Υπάρχουν διάφορα συστήματα συλλογής σε ολόκληρη την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων επιστροφής του πόθεν έσχες, το καθένα με τις δικές του ιδιαιτερότητες. Μόλις συλλεχθούν, τα μπουκάλια υποβάλλονται σε μια σειρά επεξεργασιών, όπως η αφαίρεση του πώματος και της ετικέτας και η χρωματική διαλογή, για να προετοιμαστούν για μηχανική ανακύκλωση – την επικρατούσα μέθοδο στην ΕΕ.
Η μηχανική ανακύκλωση περιλαμβάνει πλύσιμο και τεμαχισμό των φιαλών σε μικρές νιφάδες, οι οποίες στη συνέχεια λιώνουν και μορφοποιούνται σε ανακυκλωμένο ΡΕΤ (rPET). Ενώ τα ανακυκλωμένα πλαστικά μπουκάλια μειώνουν τις εκπομπές CO2 σε σύγκριση με το παρθένο πλαστικό, εξακολουθούν να συνεπάγονται σημαντική κατανάλωση ενέργειας, εκπομπές και συνολική ρύπανση.
Παρά τις προσπάθειες ανακύκλωσης, τα πλαστικά μπουκάλια σπάνια επιστρέφουν στην ίδια μορφή σε έναν κλειστό κύκλο. Αντ’ αυτού, συχνά υποβάλλονται σε “ανακύκλωση προς τα κάτω”. Η μετατροπή των μπουκαλιών σε προϊόντα χαμηλότερης ποιότητας, όπως τσάντες ή παπούτσια, διαιωνίζει τα πλαστικά απόβλητα.
Τι σημαίνει “100% ανακυκλωμένο”
Το πλαστικό δεν είναι απεριόριστα ανακυκλώσιμο με μηχανικά μέσα. Σε κάθε κύκλο ανακύκλωσης, οι πολυμερικές αλυσίδες υποβαθμίζονται, περιορίζοντας τη χρηστικότητα του υλικού. Ακόμα και το PET, που συναντάται συνήθως στα πλαστικά μπουκάλια, υποκύπτει σε αυτή την υποβάθμιση, με αποτέλεσμα να χρειάζεται η προσθήκη παρθένου πλαστικού για να διατηρηθεί η ποιότητα. Μακροπρόθεσμα, αυτό δεν είναι βιώσιμο.
Οι ισχυρισμοί “100% ανακυκλωμένο” συχνά κρύβουν την πραγματικότητα ότι οι κατασκευαστές δεν ανακυκλώνουν όλα τα συστατικά του μπουκαλιού. Σύμφωνα με τη νομοθεσία στην Ευρώπη, τα καπάκια των φιαλών πρέπει να είναι κατασκευασμένα από νέο πλαστικό και οι ετικέτες σπάνια ενσωματώνουν ανακυκλωμένα υλικά. Επιπλέον, οι εταιρείες συχνά προσθέτουν “προ-καταναλωτικά απορρίμματα” στα “πλήρως ανακυκλωμένα μπουκάλια” τους.
Τα προ-καταναλωτικά απορρίμματα είναι στην ουσία παρθένο πλαστικό. Προέρχονται από υλικά που δεν χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία κατασκευής άλλων πλαστικών. Έτσι, οι καταναλωτές μπορεί να εκπλαγούν όταν μάθουν ότι το 100% ανακυκλωμένο μπουκάλι που έχουν μπροστά τους είναι στην πραγματικότητα κατασκευασμένο από κάποιο νέο πλαστικό ή από πλαστικό που προέρχεται από ανεπάρκεια της παραγωγής. Αυτοί οι ισχυρισμοί θολώνουν ακόμη περισσότερο τα όρια μεταξύ της πραγματικής ανακύκλωσης και του greenwashing.
![](/sites/default/files/2024-07/plasticsk-768x480.jpg)
Φράσεις όπως “100% ανακυκλωμένο” ή “100% ανακυκλώσιμο” που αναγράφονται στις συσκευασίες πλαστικών μπουκαλιών απέχουν πολύ από την αλήθεια.