Στην πρακτική εφαρμογή του νέου Voluntary Standard για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις επικεντρώθηκε εκδήλωση της EFRAG στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τραπεζών, επιχειρηματικών οργανώσεων και εθνικών φορέων.
.
Η εκδήλωση είχε ως στόχο να παρουσιάσει τις βασικές αλλαγές σε σχέση με την προηγούμενη σύσταση VSME και να εξηγήσει πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί το νέο πρότυπο από επιχειρήσεις που δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της CSRD αλλά καλούνται όλο και συχνότερα να παρέχουν στοιχεία βιωσιμότητας σε πελάτες, τράπεζες και άλλους επιχειρηματικούς εταίρους. Στην εκδήλωση συμμετείχαν 25 άτομα με φυσική παρουσία, ενώ περισσότεροι από 1.500 είχαν εγγραφεί για διαδικτυακή παρακολούθηση.
Στόχος να περιοριστούν οι απαιτήσεις από την αλυσίδα αξίας
Ένα από τα βασικά στοιχεία του νέου πλαισίου είναι το λεγόμενο value chain cap, δηλαδή ο περιορισμός των πληροφοριών που μπορούν να ζητούν μεγάλες εταιρείες από μικρότερες επιχειρήσεις της αλυσίδας αξίας τους.
Η EFRAG και οι συμμετέχοντες στην εκδήλωση έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα, καθώς πολλές ΜμΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το reporting βιωσιμότητας ως πρόσθετο διοικητικό βάρος.
Η Sophia Zakari της SMEunited τόνισε ότι δεν αρκεί να μειωθούν τα απαιτούμενα στοιχεία. Πρέπει να απλοποιηθεί και ο τρόπος με τον οποίο ζητούνται, ακόμη και σε επίπεδο γλώσσας. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι, λόγω της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ μικρών προμηθευτών και μεγάλων πελατών, οι ΜμΕ ενδέχεται στην πράξη να δυσκολεύονται να αρνηθούν πρόσθετα αιτήματα για πληροφορίες, ακόμη και όταν έχουν το δικαίωμα να το κάνουν.
Το ζητούμενο είναι το νέο πρότυπο να περιορίσει το λεγόμενο «trickle-down effect» της CSRD, ώστε οι υποχρεώσεις των μεγάλων εταιρειών να μη μεταφέρονται ανεξέλεγκτα στις μικρότερες επιχειρήσεις.
Χωρίς υποχρεωτικό assurance
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης διευκρινίστηκε επίσης ότι το εθελοντικό reporting βάσει του νέου προτύπου δεν συνοδεύεται από υποχρέωση εξωτερικής διασφάλισης ή ελέγχου.
Η EFRAG επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα του assurance στις χώρες που εξετάστηκαν παραμένει περιορισμένο, με τις μέχρι σήμερα συζητήσεις να επικεντρώνονται κυρίως στις υποχρεωτικές αναφορές βάσει ESRS και όχι στις εθελοντικές αναφορές των ΜμΕ.
Παράλληλα, η ποιότητα των δεδομένων παραμένει σημαντικό ζήτημα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η πλατφόρμα DNK εφαρμόζει έλεγχο εύλογης συνέπειας των αναφορών, ώστε τα στοιχεία που διαβιβάζονται σε τράπεζες και μεγάλους πελάτες να θεωρούνται πιο αξιόπιστα.
Δεν απαιτείται αξιολόγηση διπλής ουσιαστικότητας
Μία από τις σημαντικότερες διευκρινίσεις αφορά τη διπλή ουσιαστικότητα. Η EFRAG επιβεβαίωσε ότι το Voluntary Standard δεν απαιτεί από τις επιχειρήσεις να πραγματοποιούν αξιολόγηση διπλής ουσιαστικότητας, όπως συμβαίνει στο πλαίσιο των ESRS.
Η ίδια απαίτηση δεν υπήρχε ούτε στην προηγούμενη σύσταση VSME. Στο νέο πρότυπο η προσέγγιση βασίζεται στην αρχή «εφόσον εφαρμόζεται», ώστε συγκεκριμένα στοιχεία να γνωστοποιούνται μόνο όταν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Η επιλογή αυτή περιορίζει σημαντικά την πολυπλοκότητα για τις μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν διαθέτουν συνήθως τους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους για πλήρη διαδικασία αξιολόγησης διπλής ουσιαστικότητας.
Το Basic Module δεν εφαρμόζεται «à la carte»
Η EFRAG διευκρίνισε ακόμη ότι μια επιχείρηση που επιλέγει το Basic Module δεν μπορεί να αναφέρει μόνο όποια στοιχεία επιθυμεί. Μόλις επιλεγεί ένα module, πρέπει να εφαρμόζεται στο σύνολό του. Εξαίρεση αποτελούν μόνο όσα σημεία χαρακτηρίζονται «εφόσον εφαρμόζεται», τα οποία μπορούν να παραλειφθούν όταν δεν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα, μια επιχείρηση μπορεί να εφαρμόζει το Basic Module και να προσθέτει επιλεκτικά γνωστοποιήσεις από το Comprehensive Module. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να κινηθεί σταδιακά προς πληρέστερη αναφορά, χωρίς να χρειάζεται να εφαρμόσει εξαρχής ολόκληρο το πιο απαιτητικό πλαίσιο.
Νέα ψηφιακά εργαλεία από την EFRAG
Σημαντικό μέρος της εφαρμογής θα βασιστεί στα ψηφιακά εργαλεία. Η επικαιροποιημένη καθοδήγηση της EFRAG είναι ήδη διαθέσιμη μέσω του Knowledge Hub και αναμένεται να μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ έως τον Δεκέμβριο του 2026.
Η νέα έκδοση του ψηφιακού προτύπου αναμένεται τον Νοέμβριο του 2026 και θα περιλαμβάνει πρόσθετες δυνατότητες προσαρμογής, όπως χρήση αρχείων Word για τις αφηγηματικές γνωστοποιήσεις, συγκρίσεις με προηγούμενες περιόδους και εργαλεία συγχώνευσης στοιχείων. Η κατεύθυνση είναι σαφής: οι επιχειρήσεις να μπορούν να καταχωρίζουν τα στοιχεία τους μία φορά και να τα επαναχρησιμοποιούν για διαφορετικούς σκοπούς.
Γαλλία και Γερμανία δείχνουν τον δρόμο
Ήδη σε ορισμένες χώρες παρατηρείται σημαντική χρήση των σχετικών εργαλείων. Στη Γαλλία, περίπου 500 αναφορές ήταν ήδη διαθέσιμες μέσω της δημόσιας πλατφόρμας Portail RSE, ενώ περίπου 2.000 επιχειρήσεις είχαν ξεκινήσει τη διαδικασία σύνταξης αναφοράς.
Στη Γερμανία, η πλατφόρμα DNK είχε σχεδόν 5.700 εγγεγραμμένους χρήστες, ενώ περίπου 4.000 αναφορές VSME/VS βρίσκονταν σε διαδικασία προετοιμασίας.
Οι εθνικές πλατφόρμες θεωρούνται κρίσιμες για την επιτυχία του εγχειρήματος, καθώς βρίσκονται πιο κοντά στις μικρές επιχειρήσεις και μπορούν να παρέχουν τεχνική υποστήριξη, καθοδήγηση και εργαλεία προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους.
Οι τράπεζες βλέπουν το VS ως κοινή βάση
Ένα βασικό ερώτημα είναι εάν το νέο πρότυπο μπορεί να αντικαταστήσει τα διαφορετικά ερωτηματολόγια ESG που αποστέλλουν σήμερα τράπεζες και μεγάλες επιχειρήσεις στους πελάτες και προμηθευτές τους.
Η εκτίμηση των συμμετεχόντων είναι ότι η αντικατάσταση δεν θα είναι πλήρης. Ο Jussi Hakanen από το Finland Chamber of Commerce σημείωσε ότι το Voluntary Standard μπορεί να αποτελέσει μια κοινή βάση, καθιστώντας τα στοιχεία περισσότερο συγκρίσιμα και ευκολότερα στην πρόσβαση. Ωστόσο, πρόσθετες ερωτήσεις θα συνεχίσουν να υπάρχουν όταν υπάρχει συγκεκριμένη επιχειρηματική ανάγκη.
Παρόμοια είναι και η εικόνα από τον τραπεζικό κλάδο. Ο Alberto Mietto της Banco BPM υπογράμμισε ότι οι τράπεζες θα πρέπει να ζητούν το μικρότερο δυνατό σύνολο πληροφοριών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές χρησιμοποιούνται πραγματικά στις διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου και στις επιχειρηματικές αποφάσεις.
Στο Βέλγιο, η πλατφόρμα KUBE ESG έχει δημιουργηθεί με τη συμμετοχή τραπεζών που αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% της αγοράς εταιρικών δανείων της χώρας. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να συμπληρώνουν μία φορά τα στοιχεία του Voluntary Standard και στη συνέχεια να τα μοιράζονται με τους συνεργάτες που επιλέγουν.
Πρόσβαση σε χρηματοδότηση και συμβάσεις
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στη μείωση της γραφειοκρατίας. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η οργανωμένη συλλογή στοιχείων βιωσιμότητας μπορεί να προσφέρει πρακτικά επιχειρηματικά οφέλη, όπως ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, καλύτερες πιθανότητες ανάληψης συμβάσεων και καλύτερη εικόνα για κόστη και κινδύνους.
Στη Φινλανδία, μάλιστα, το εθελοντικό reporting παρομοιάστηκε με μια μορφή «χαμηλού κόστους ασφάλισης»: όσο μειώνεται το κόστος προετοιμασίας μιας αναφοράς και αυξάνεται η ζήτηση για τυποποιημένα στοιχεία από πελάτες και τράπεζες, τόσο αυξάνεται και το όφελος για τις επιχειρήσεις. Η συλλογή στοιχείων μπορεί επίσης να βοηθήσει μια ΜμΕ να εντοπίσει ευκαιρίες εξοικονόμησης ενέργειας ή να μειώσει την έκθεσή της στις διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.
Στη συζήτηση τέθηκε ακόμη το ενδεχόμενο επιχειρήσεις με καλές επιδόσεις βιωσιμότητας να αποκτήσουν στο μέλλον πιο χειροπιαστά πλεονεκτήματα, όπως καλύτερη αξιολόγηση σε δημόσιες προμήθειες ή προγράμματα επιχορηγήσεων. Ήδη αναφέρθηκαν περιφερειακές πρωτοβουλίες στις οποίες τα στοιχεία βιωσιμότητας χρησιμοποιούνται για καλύτερη αξιολόγηση επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά προγράμματα και πράσινες δημόσιες συμβάσεις.
Το βασικό στοίχημα για την EFRAG είναι πλέον το νέο πρότυπο να εξελιχθεί σε κοινή γλώσσα βιωσιμότητας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μειώνοντας τις επαναλαμβανόμενες απαιτήσεις από τράπεζες και μεγάλους πελάτες, χωρίς όμως να δημιουργήσει μια νέα έμμεση υποχρέωση reporting για επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός CSRD.
Η ίδια η EFRAG επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί σύνοψη της εκδήλωσης από τη Γραμματεία της και δεν έχει εγκριθεί ούτε συζητηθεί από τα αρμόδια όργανα SRB και SR TEG.
Πηγή: EFRAG,
Ένα από τα βασικά στοιχεία του νέου πλαισίου είναι το λεγόμενο value chain cap, δηλαδή ο περιορισμός των πληροφοριών που μπορούν να ζητούν μεγάλες εταιρείες από μικρότερες επιχειρήσεις της αλυσίδας αξίας τους.