Περισσότεροι από 1,1 δισ. άνθρωποι κινδυνεύουν να βιώσουν σοβαρές διατροφικές κρίσεις μέχρι το τέλος του αιώνα, εάν επικρατήσουν σενάρια σύγκρουσης και ανισότητας, σύμφωνα με νέα μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC), που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports.
.
Η έρευνα δείχνει ότι οι κοινωνικοοικονομικές επιλογές θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό αν η ανθρωπότητα θα περιορίσει ή θα πολλαπλασιάσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Σε σενάρια βιώσιμης ανάπτυξης και μείωσης εκπομπών, η έκθεση σε διατροφικές κρίσεις θα μπορούσε να μειωθεί περισσότερο από στο μισό, ενώ σε συνθήκες σύγκρουσης και έντονης ανισότητας θα υπερτριπλασιαστεί.
Η μελέτη βασίζεται σε ένα νέο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, ικανό να προβλέπει την εμφάνιση σοβαρών επισιτιστικών κρίσεων χρησιμοποιώντας αποκλειστικά δεδομένα θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων. Το μοντέλο εκπαιδεύτηκε με ιστορικά στοιχεία οξείας επισιτιστικής ανασφάλειας για την περίοδο 2010–2022 από το δίκτυο FEWS NET και εμφάνισε υψηλή ακρίβεια πρόβλεψης.
Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι το κλίμα αποτελεί βασικό —αν όχι τον κύριο— παράγοντα διατροφικής ανασφάλειας, όχι μόνο μέσω άμεσων επιπτώσεων όπως οι ξηρασίες και οι μειωμένες αποδόσεις καλλιεργειών, αλλά και μέσω έμμεσων μηχανισμών, όπως η όξυνση συγκρούσεων, η μετανάστευση και η εξάπλωση ασθενειών.
Τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν ότι η έκθεση σε σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια σχεδόν τριπλασιάστηκε από λίγο πάνω από 50 εκατ. ανθρώπους το 2011 σε σχεδόν 150 εκατ. το 2020. Όταν οι προβολές του μοντέλου συνδυάζονται με δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά σενάρια του IPCC, προκύπτουν δραματικά διαφορετικές εικόνες για το τέλος του αιώνα.
Στο σενάριο «Βιωσιμότητα – πράσινη μετάβαση» (SSP1), η μέση ετήσια έκθεση μειώνεται κατά περίπου 75%, στα περίπου 42 εκατ. άτομα. Αντίθετα, σε σενάρια σύγκρουσης (SSP3) και ανισότητας (SSP4), η ετήσια έκθεση εκτοξεύεται αντίστοιχα στα 280 εκατ. και 229 εκατ. άτομα. Ακόμη και στο ενδιάμεσο σενάριο «business as usual» (SSP2), η έκθεση υπερδιπλασιάζεται σε σχέση με το βιώσιμο μονοπάτι.
Σε σωρευτικούς όρους, οι διαφορές είναι ακόμη πιο εντυπωσιακές. Πάνω από 1,16 δισ. άνθρωποι αναμένεται να βιώσουν τουλάχιστον μία διατροφική κρίση αυτόν τον αιώνα στο σενάριο ανισότητας, ενώ το βιώσιμο σενάριο θα μπορούσε να «σώσει» περίπου 780 εκατ. ανθρώπους από τέτοια εμπειρία έως το 2099.
Το βάρος πέφτει δυσανάλογα στα παιδιά. Περίπου 630 εκατ. παιδιά κάτω των πέντε ετών εκτιμάται ότι θα εκτεθούν για πρώτη φορά σε κρίση στα σενάρια σύγκρουσης και ανισότητας, ενώ 230–270 εκατ. νεογνά ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κρίση ήδη μέσα στον πρώτο χρόνο ζωής τους.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται στην Αφρική και την Ασία. Η Αφρική εμφανίζει τη μεγαλύτερη γεωγραφική εξάπλωση κρίσεων, ενώ η Ασία, λόγω πληθυσμιακής πυκνότητας, καταγράφει παρόμοιους απόλυτους αριθμούς εκτεθειμένων. Στα βιώσιμα σενάρια, η έκθεση μειώνεται αισθητά στην Αφρική μετά τα μέσα του αιώνα, αλλά παραμένει σχεδόν σταθερή στην Ασία, δείχνοντας ότι ακόμη και τα αισιόδοξα μονοπάτια προσφέρουν περιορισμένη βελτίωση για την ασιατική επισιτιστική ασφάλεια.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί τον κίνδυνο, αλλά οι πολιτικές επιλογές τον πολλαπλασιάζουν. Υψηλή ανισότητα, χαμηλή ανάπτυξη και ένοπλες συγκρούσεις καθιστούν τις κοινωνίες πολύ πιο ευάλωτες στα ίδια κλιματικά σοκ.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: το κλίμα «στήνει τη σκηνή», αλλά οι ανθρώπινες επιλογές καθορίζουν την κλίμακα της κρίσης. Η βιώσιμη ανάπτυξη και η μείωση εκπομπών δεν περιορίζουν μόνο την υπερθέρμανση του πλανήτη· μειώνουν δραστικά και τον αριθμό των ανθρώπων που οδηγούνται στην πείνα.
Πηγή: Strona, G
Περίπου 630 εκατ. παιδιά κάτω των πέντε ετών εκτιμάται ότι θα εκτεθούν για πρώτη φορά σε κρίση στα σενάρια σύγκρουσης και ανισότητας,