Σε μια νέα φάση περνά η παγκόσμια πολιτική για τη βιώσιμη χρηματοδότηση, καθώς οι κυβερνήσεις συνεχίζουν να διευρύνουν το κανονιστικό πλαίσιο, αλλά ακολουθούν ολοένα διαφορετικότερους δρόμους ως προς τον σχεδιασμό και τη φιλοδοξία των μέτρων. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα του Sustainable Finance Policy Monitor 2026 – Expansion and Divergence της UNCTAD, της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη.
.
Η έκθεση καταγράφει 143 νέες πολιτικές βιώσιμης χρηματοδότησης το 2025, έναντι 99 το 2024, στις 35 οικονομίες που παρακολουθεί η UNCTAD και οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 93% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Με τις νέες παρεμβάσεις, ο συνολικός αριθμός των καταγεγραμμένων μέτρων έφθασε τα 804.
Από τα 143 μέτρα, τα 109 υιοθετήθηκαν από χώρες της G20, δηλαδή το 75% του συνόλου. Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες που περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων θέσπισαν 72 νέες πολιτικές, αντιπροσωπεύοντας το ήμισυ των νέων μέτρων του 2025.
Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι επομένως αυτή μιας γενικευμένης υποχώρησης του sustainable finance. Αντιθέτως, παρά τις αναθεωρήσεις και την απλοποίηση ορισμένων κανονιστικών συστημάτων, η UNCTAD διαπιστώνει ότι σε παγκόσμιο επίπεδο η κατεύθυνση παραμένει προς την επέκταση και βαθύτερη ενσωμάτωση των sustainability risks στη χρηματοοικονομική πολιτική.
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο της νέας περιόδου είναι ότι η συζήτηση μετακινείται σταδιακά από τη δημιουργία κανόνων στην εφαρμογή τους.
Τα sustainability disclosures παραμένουν ο βασικός πυλώνας του κανονιστικού οικοσυστήματος. Περισσότερο από 40% των νέων πολιτικών αφορά γνωστοποιήσεις βιωσιμότητας, ενώ η UNCTAD καταγράφει αυξανόμενη σύγκλιση γύρω από διεθνή πρότυπα και ιδιαίτερα τα IFRS/ISSB. Η τάση αντανακλά την προσπάθεια δημιουργίας περισσότερο συγκρίσιμων και αξιόπιστων δεδομένων για επενδυτές και αγορές, παρά τις διαφορετικές εθνικές προσεγγίσεις.
Συνολικά, τα sustainability disclosures αντιπροσωπεύουν το 44% του συνόλου των πολιτικών βιώσιμης χρηματοδότησης, ενώ μόνο μέσα στο 2025 θεσπίστηκαν 63 σχετικά μέτρα, περισσότερα από τα διπλάσια σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Παράλληλα, ενισχύεται αισθητά ο ρόλος της τιμολόγησης του άνθρακα. Πάνω από 12% των νέων παρεμβάσεων του 2025 συνδέθηκε με carbon pricing και μηχανισμούς αγοράς, με ιδιαίτερη κινητικότητα σε αναδυόμενες οικονομίες όπως η Βραζιλία και το Μεξικό. Τα carbon markets, σύμφωνα με την UNCTAD, περνούν σταδιακά από τη φάση των πιλοτικών συστημάτων σε περισσότερο λειτουργικά και ευρείας κάλυψης μοντέλα.
Μόνο το 2025 υιοθετήθηκαν 18 πολιτικές carbon pricing, περισσότερες από μία στις οκτώ νέες παρεμβάσεις. Την ίδια στιγμή, κερδίζει έδαφος και η ρύθμιση των εθελοντικών αγορών άνθρακα.
Η μεγάλη αλλαγή, όμως, βρίσκεται στη γεωγραφία της ρύθμισης.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει το πιο ανεπτυγμένο κανονιστικό σύστημα βιώσιμης χρηματοδότησης. Στις οκτώ ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες που παρακολουθεί η έκθεση θεσπίστηκαν 52 νέα μέτρα το 2025, ανεβάζοντας το συνολικό απόθεμα στα 233 — σχεδόν το 30% όλων των πολιτικών που καταγράφονται διεθνώς.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή κατεύθυνση άλλαξε χαρακτήρα. Η UNCTAD περιγράφει το 2024-2025 ως περίοδο απλοποίησης και περιορισμού του εύρους των υποχρεώσεων, ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και όχι ως εγκατάλειψη των υποκείμενων κλιματικών φιλοδοξιών. Η έκθεση επισημαίνει ταυτόχρονα την αυστηρότερη αντιμετώπιση του greenwashing και τη συνεχιζόμενη ευρωπαϊκή πρωτοκαθεδρία στη ρύθμιση των sustainable financial products.
Σύμφωνα με την UNCTAD, το πακέτο Omnibus περιόρισε σημαντικά το πεδίο εφαρμογής της CSRD, ενώ η Stop-the-Clock Directive μετέθεσε τις προθεσμίες εφαρμογής για επόμενες κατηγορίες επιχειρήσεων. Η έκθεση χαρακτηρίζει τη συνολική ευρωπαϊκή κατεύθυνση ως προσπάθεια μείωσης του reporting burden και εξορθολογισμού του πλαισίου, αντί για συνολική αναστροφή της πολιτικής βιώσιμης χρηματοδότησης.
Στη Βόρεια Αμερική, η εικόνα είναι πολύ πιο κατακερματισμένη. Η UNCTAD διαπιστώνει σταθερή πρόοδο στον Καναδά, ενώ στις ΗΠΑ διευρύνεται η απόσταση μεταξύ των ομοσπονδιακών πολιτικών και των πρωτοβουλιών σε επίπεδο πολιτειών. Το 2025, μάλιστα, τέσσερις από τις πέντε νέες αμερικανικές πολιτικές sustainable finance που καταγράφει η έκθεση αφορούσαν carbon pricing, κυρίως ως αποτέλεσμα δραστηριότητας σε sub-national επίπεδο.
Στην Ασία και τον Ειρηνικό, η έμφαση μετατοπίζεται από την παραγωγή νέων κανόνων στην ενοποίηση και λειτουργία των συστημάτων. Το 2025 θεσπίστηκαν 40 νέες ρυθμίσεις, από 49 το 2024, αλλά η UNCTAD δεν ερμηνεύει αυτή τη μείωση ως απώλεια δυναμικής. Αντίθετα, βλέπει μια μετάβαση προς πιο ολοκληρωμένα και κλιμακούμενα πλαίσια.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Κίνας, όπου το εθνικό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών επεκτάθηκε πέρα από την ηλεκτροπαραγωγή προς το τσιμέντο, τον χάλυβα και το αλουμίνιο. Η διεύρυνση πρόσθεσε περίπου 1.500 οντότητες και σχεδόν 3 δισ. τόνους πρόσθετων καλυπτόμενων εκπομπών, ενώ παράλληλα η χώρα προχώρησε σε ενοποίηση των συστημάτων ταξινόμησης πράσινων επενδύσεων και σε πιο λειτουργικά standards για sustainability disclosure.
Η UNCTAD βλέπει επίσης την Αφρική ως μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιοχές σε επίπεδο θεσμικού πλαισίου. Οι χώρες χτίζουν παράλληλα συστήματα disclosures, πράσινες taxonomies και αγορές άνθρακα, με αυξανόμενη ευθυγράμμιση προς διεθνή standards. Αντίστοιχα, στη Λατινική Αμερική η πολιτική μετακινείται από μεμονωμένα εργαλεία προς πιο ολοκληρωμένα οικοσυστήματα που συνδυάζουν taxonomies, ρυθμίσεις χρηματοοικονομικών προϊόντων και carbon markets.
Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο που αποτυπώνεται και στον τίτλο της έκθεσης: “Expansion and Divergence”. Η βιώσιμη χρηματοδότηση διευρύνεται παγκοσμίως, ενώ ταυτόχρονα τα επιμέρους κανονιστικά μοντέλα αποκλίνουν.
Η UNCTAD εντοπίζει τρεις μεγάλες τάσεις: συνεχιζόμενη παγκόσμια επέκταση των ρυθμίσεων, μετάβαση προς την εφαρμογή και τη λειτουργική αποτελεσματικότητα και ενίσχυση του carbon pricing και του transition finance ως βασικών εργαλείων πολιτικής. Την ίδια στιγμή, ενώ υπάρχει μεγαλύτερη σύγκλιση στις βασικές αρχές, αυξάνονται οι διαφορές στον σχεδιασμό και στο επίπεδο φιλοδοξίας μεταξύ των χωρών.
Αυτό σημαίνει ότι το επόμενο κεφάλαιο του sustainable finance δεν θα κριθεί απλώς από το πόσοι νέοι κανονισμοί θα θεσπιστούν. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι εάν διαφορετικά εθνικά συστήματα μπορούν να παραμείνουν αρκετά συμβατά ώστε οι επενδυτές να συγκρίνουν στοιχεία, οι επιχειρήσεις να περιορίζουν το κόστος συμμόρφωσης και τα κεφάλαια να μπορούν να κατευθύνονται αποτελεσματικά προς την πράσινη και ευρύτερη οικονομική μετάβαση.
Όπως συνοψίζει η UNCTAD, η sustainable finance policymaking δεν βρίσκεται πλέον μόνο σε φάση επέκτασης. Εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η εφαρμογή, η ενσωμάτωση στην πραγματική οικονομία και η οικονομική ουσία των sustainability risks αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από την απλή παραγωγή νέων κανόνων.
Πηγή: UNCTAD,
Η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει το πιο ανεπτυγμένο κανονιστικό σύστημα βιώσιμης χρηματοδότησης.