Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας αναδεικνύονται σε έναν από τους πλέον κρίσιμους τομείς της βιώσιμης χρηματοδότησης, ωστόσο οι επενδύσεις εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των πραγματικών αναγκών, σύμφωνα με νέα έκθεση των Sustainable Fitch και Global Green Growth Institute (GGGI).
.
Η μελέτη με τίτλο «Widening the Lens: Scaling Climate Adaptation and Resilience Through Sustainable Finance» επισημαίνει ότι οι φυσικοί κίνδυνοι που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή – όπως πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασίες, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα – αυξάνονται σε ένταση και συχνότητα, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για οικονομίες, επιχειρήσεις και κοινωνίες.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες εμφανίζονται οι αναδυόμενες αγορές, καθώς συνδυάζουν υψηλή έκθεση σε κλιματικούς κινδύνους με περιορισμένες δυνατότητες προσαρμογής και χαμηλότερα επίπεδα υποδομών. Σύμφωνα με την έκθεση, σχεδόν όλες οι 100 πιο ευάλωτες χώρες παγκοσμίως βρίσκονται στις αναδυόμενες οικονομίες, με χώρες όπως η Μιανμάρ, η Νιγηρία και το Νότιο Σουδάν να καταγράφουν τους υψηλότερους περιβαλλοντικούς κινδύνους.
Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της ανάγκης για δράση, το χρηματοδοτικό κενό παραμένει τεράστιο. Η UNEP Finance Initiative εκτιμά ότι οι αναδυόμενες αγορές αντιμετωπίζουν ετήσιο χρηματοδοτικό έλλειμμα για έργα προσαρμογής ύψους 284 έως 339 δισ. δολαρίων μέχρι το 2035, ενώ οι απαιτούμενοι πόροι είναι 12 έως 14 φορές υψηλότεροι από τα σημερινά διαθέσιμα κεφάλαια.
Στο πλαίσιο αυτό, τα εργαλεία βιώσιμης χρηματοδότησης και ιδιαίτερα οι πράσινοι, κοινωνικοί και βιώσιμοι τίτλοι (GSS bonds) αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Η έκθεση καταγράφει αυξημένη ενσωμάτωση έργων προσαρμογής στα ομόλογα βιώσιμης χρηματοδότησης, με τα ομόλογα που περιλαμβάνουν σχετικές χρήσεις κεφαλαίων να αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% της συνολικής αγοράς από το 2020 και μετά. Μόνο το 2025 αντλήθηκαν περίπου 230 δισ. δολάρια μέσω τέτοιων εκδόσεων.
Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι τα πραγματικά κεφάλαια που κατευθύνονται αποκλειστικά στην προσαρμογή παραμένουν περιορισμένα. Από το 2015 έχουν εκδοθεί μόλις 92 ομόλογα με αποκλειστικό σκοπό τη χρηματοδότηση δράσεων προσαρμογής, συνολικής αξίας μικρότερης των 10 δισ. δολαρίων.
Η έκθεση υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη προσέγγιση υποεκτιμά το πραγματικό μέγεθος των επενδύσεων ανθεκτικότητας. Όπως σημειώνεται, πολλές επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές, στέγαση, διαχείριση υδάτων, επισιτιστική ασφάλεια και μεταφορές ενσωματώνουν ήδη χαρακτηριστικά ανθεκτικότητας μέσω νέων κανονισμών, τεχνικών προδιαγραφών και πολεοδομικών κανόνων, χωρίς όμως να καταγράφονται επίσημα ως χρηματοδότηση προσαρμογής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα κοινωνικής και ανθεκτικής κατοικίας του Ισημερινού, το οποίο αξιοποιεί αυστηρότερους οικοδομικούς κανονισμούς και κλιματικά κριτήρια χωροθέτησης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας ευάλωτων πληθυσμών. Το έργο αποτέλεσε τη βάση για το πρώτο παγκοσμίως κρατικό πλαίσιο βιώσιμης χρηματοδότησης που συνδυάζει προσιτή και ανθεκτική κατοικία.
Οι Sustainable Fitch και GGGI καταλήγουν ότι η διεύρυνση του ορισμού της προσαρμογής και η αναγνώριση των έμμεσων επενδύσεων ανθεκτικότητας μπορούν να συμβάλουν στην κινητοποίηση σημαντικά περισσότερων κεφαλαίων, χωρίς να απαιτείται η δημιουργία νέων επενδυτικών έργων, αλλά αξιοποιώντας υφιστάμενα προγράμματα και δημόσιες πολιτικές που ήδη ενσωματώνουν κλιματικά κριτήρια.
Πηγή: Sustainable Fitch – GGGI, Widening the Lens: Scaling Climate Adaptation and Resilience Through Sustainable Finance, Ιούνιος 2026.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες εμφανίζονται οι αναδυόμενες αγορές, καθώς συνδυάζουν υψηλή έκθεση σε κλιματικούς κινδύνους με περιορισμένες δυνατότητες προσαρμογής και χαμηλότερα επίπεδα υποδομών.