Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί έναν από τους μεγαλύτερους νέους ενεργειακούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους για τις αγορές, την ώρα που μερικές από τις ισχυρότερες εταιρείες του κλάδου εξακολουθούν να δημοσιοποιούν ελάχιστα στοιχεία για το ανθρακικό τους αποτύπωμα.
.
OpenAI, Anthropic και SpaceXAI έχουν φτάσει μέσα σε λίγα χρόνια σε αποτιμήσεις που πλησιάζουν το ένα τρισ. δολάρια, όμως μέχρι σήμερα δεν έχουν δημοσιοποιήσει πλήρη στοιχεία για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, δεν έχουν δεσμευθεί για net zero και δεν εκδίδουν ολοκληρωμένες εκθέσεις βιωσιμότητας.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με εκείνη που επικρατούσε στη Wall Street πριν από λίγα χρόνια. Μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες όπως η Google, η Meta, η Amazon και η Microsoft έχουν θέσει στόχους net zero και δημοσιεύουν στοιχεία για τις εκπομπές τους, παρότι αυτές αυξάνονται καθώς μεγαλώνει η ζήτηση για data centers.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Αποτυπώνει μια ευρύτερη υποχώρηση της πίεσης που ασκούσαν επενδυτές και ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ για περισσότερη κλιματική διαφάνεια.
Το αποτύπωμα των data centers μεγαλώνει
Παρότι δεν υπάρχουν ακόμη ολοκληρωμένα δεδομένα για τις εκπομπές των μεγαλύτερων εταιρειών AI, οι ενδείξεις για το μέγεθος του περιβαλλοντικού αποτυπώματος είναι ήδη σημαντικές.
Σύμφωνα με έρευνα του Environmental Integrity Project, οι νέες μονάδες φυσικού αερίου που κατασκευάζονται μόνο για την τροφοδοσία data centers στις ΗΠΑ θα μπορούσαν σύντομα να παράγουν εκπομπές αντίστοιχες με εκείνες ολόκληρης της Αυστραλίας.
Η αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας για την εκπαίδευση και λειτουργία μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, αλλά και το ανθρακικό αποτύπωμα του εξοπλισμού που απαιτείται για την AI, δημιουργούν ένα νέο πεδίο κινδύνου το οποίο παραμένει δύσκολο να μετρηθεί.
Όπως σημειώνει η KPMG, δεν υπάρχει ακόμη κοινά αποδεκμένη και τυποποιημένη μέθοδος για τη μέτρηση αυτών των εκπομπών.
Η Καλιφόρνια φέρνει υποχρεωτικές γνωστοποιήσεις
Το τοπίο αναμένεται πάντως να αλλάξει μέσα στους επόμενους μήνες.
Η νομοθεσία SB253 της Καλιφόρνιας αρχίζει να εφαρμόζεται από τον Νοέμβριο και υποχρεώνει εταιρείες με ετήσια έσοδα άνω του 1 δισ. δολαρίων που δραστηριοποιούνται στην Πολιτεία να δημοσιοποιούν τις Scope 1 και Scope 2 εκπομπές τους. Οι κανόνες καλύπτουν τόσο τις άμεσες εκπομπές μιας εταιρείας όσο και εκείνες που συνδέονται με την ενέργεια που καταναλώνει.
Η Anthropic συνεργάζεται ήδη με την πλατφόρμα carbon accounting Watershed για να υπολογίσει το συνολικό της αποτύπωμα και να προετοιμαστεί για τις νέες απαιτήσεις.
Η OpenAI, από την πλευρά της, έχει αναφέρει ότι συντονίζεται με τους συνεργάτες της στα data centers ενόψει της προθεσμίας της Καλιφόρνιας, ενώ έχει δημιουργήσει επιτροπή βιωσιμότητας και αναζητεί στελέχη για ESG reporting, καθαρή ενέργεια και περιβαλλοντικά ζητήματα.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος των εκπομπών μπορεί να καταταχθεί ως Scope 3, επειδή οι εταιρείες νοικιάζουν υπολογιστική ισχύ από τρίτους όπως η Microsoft, η Amazon και η SpaceX. Οι σχετικές απαιτήσεις στην Καλιφόρνια αναμένεται να τεθούν σε ισχύ αργότερα.
Η υποχώρηση του ESG στις ΗΠΑ
Η άνοδος της AI συμπίπτει χρονικά με μια εντυπωσιακή αλλαγή στη στάση των αγορών απέναντι στο ESG.
Τα κεφάλαια που κατευθύνονταν σε ESG και περιβαλλοντικά funds είχαν φτάσει περίπου τα 485 δισ. δολάρια το 2021. Το 2025, τα ίδια επενδυτικά προϊόντα κατέγραψαν εκροές 82 δισ. δολαρίων.
Παράλληλα, μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές έχουν περιορίσει την πίεση που ασκούσαν προς τις εταιρείες για δημοσιοποίηση στοιχείων βιωσιμότητας, ενώ η αμερικανική SEC έχει κινηθεί προς την απόσυρση κανόνων για τις κλιματικές γνωστοποιήσεις.
Η μεταστροφή είναι ιδιαίτερα εμφανής στη SpaceXAI, της οποίας τα μεγάλα data centers Colossus στην περιοχή του Μέμφις χρησιμοποιούν αεριοστρόβιλους, με ορισμένους από αυτούς να λειτουργούν χωρίς άδειες καθαρού αέρα. Παρ' όλα αυτά, οι περιορισμένες κλιματικές γνωστοποιήσεις δεν φαίνεται να επηρέασαν την πορεία της εταιρείας προς την αγορά.
Ευρώπη και ΗΠΑ κινούνται σε διαφορετικές ταχύτητες
Η πίεση για διαφάνεια δεν έχει υποχωρήσει παντού με τον ίδιο τρόπο.
Στην Ευρώπη, επενδυτές εξακολουθούν να ζητούν πληροφορίες για τις εκπομπές και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των εταιρειών, σε αντίθεση με την πιο επιφυλακτική στάση που καταγράφεται πλέον στις ΗΠΑ.
Η ευρωπαϊκή CSRD θα μπορούσε σταδιακά να υποχρεώσει και τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες AI που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη να δημοσιοποιούν το πλήρες αποτύπωμά τους, αν και οι αρχικές προθεσμίες έχουν ήδη μετατεθεί και το πλαίσιο έχει περιοριστεί σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο ενεργοβόρα θα γίνει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και πόσο διαφανής θα είναι η βιομηχανία σχετικά με αυτό το κόστος.
Καθώς οι επιχειρήσεις κάθε κλάδου ενσωματώνουν όλο και περισσότερο εργαλεία AI, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τεχνολογίας μετατρέπεται και σε δικό τους ESG ζήτημα. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, όμως, επενδυτές και επιχειρήσεις καλούνται να πάρουν αποφάσεις χωρίς να γνωρίζουν το πραγματικό κόστος της χρήσης τους.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες έχει ήδη καλέσει τον κλάδο να δημοσιοποιήσει πλήρως τη χρήση ενέργειας, νερού και γης και να δεσμευτεί σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το μήνυμα είναι σαφές: όσο η AI γίνεται κεντρική υποδομή της παγκόσμιας οικονομίας, τόσο δυσκολότερο θα είναι να παραμένει «μαύρο κουτί» το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με εκείνη που επικρατούσε πριν από λίγα χρόνια.