Η σχέση ανάμεσα στη χρηματοδότηση ορυκτών καυσίμων και στην απώλεια βιοποικιλότητας επιστρέφει στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με επίκεντρο τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Τριάντα έξι ΜΚΟ και οργανώσεις κοινοτήτων από διαφορετικές περιοχές του κόσμου απευθύνθηκαν τον Ιούνιο σε 24 ευρωπαϊκές εμπορικές τράπεζες, ζητώντας να σταματήσουν τη χρηματοδότηση έργων και εταιρειών ορυκτών καυσίμων σε περιοχές κρίσιμης σημασίας για τη φύση.
.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση των οργανώσεων, καμία από τις τράπεζες δεν ανέλαβε πλήρη δέσμευση για αποκλεισμό της χρηματοδότησης έργων και εταιρειών που συνδέονται με πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε όλες τις κρίσιμες περιοχές βιοποικιλότητας.
Από τις 24 τράπεζες, 17 απάντησαν, παραπέμποντας κυρίως στις υφιστάμενες πολιτικές τους, σε αποκλεισμούς συγκεκριμένων γεωγραφικών περιοχών ή κλάδων, σε διαδικασίες due diligence και σε διεθνή πλαίσια όπως οι Equator Principles.
Οι οργανώσεις υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι οι πολιτικές αυτές εξακολουθούν να αφήνουν σημαντικά κενά.
Η εξαίρεση της BNP Paribas
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην BNP Paribas, η οποία ανέφερε ότι, έως τον Ιούλιο του 2026, δεν χρηματοδοτούσε εγκαταστάσεις LNG στην περιοχή του Coral Triangle.
Η τράπεζα δήλωσε ότι δεν χρηματοδοτεί εκεί δραστηριότητες έρευνας και παραγωγής, ούτε τερματικούς σταθμούς υγροποίησης ή επαναεριοποίησης φυσικού αερίου, είτε πρόκειται για χερσαίες είτε για πλωτές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, ανέφερε ότι καμία εταιρική της χρηματοδότηση δεν προορίζεται ειδικά για τέτοιες υποδομές.
Οι οργανώσεις θεωρούν ότι η θέση αυτή αποτελεί ένα βήμα πέρα από την ισχύουσα πολιτική της τράπεζας, αλλά ζητούν να μετατραπεί σε επίσημη και δεσμευτική πολιτική.
Πώς συνδέονται τα ορυκτά καύσιμα με την απώλεια βιοποικιλότητας
Η συζήτηση γύρω από τα ορυκτά καύσιμα εστιάζει συνήθως στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Ωστόσο, η εξόρυξη, η παραγωγή και η μεταφορά άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν και άμεσες επιπτώσεις στα οικοσυστήματα.
Οι δραστηριότητες αυτές μπορεί να συνδέονται με αποψίλωση δασών, ρύπανση, κατακερματισμό οικοτόπων και υποβάθμιση χερσαίων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι οργανώσεις, οι μέσοι πληθυσμοί σπονδυλωτών παγκοσμίως έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από 70% από το 1970, ενώ σχεδόν 50.000 είδη θεωρούνται σήμερα απειλούμενα με εξαφάνιση.
Η απώλεια βιοποικιλότητας δεν περιορίζεται όμως σε περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Τα υγιή οικοσυστήματα στηρίζουν την παροχή νερού, την παραγωγή τροφίμων, την προστασία των ακτών, την αποθήκευση άνθρακα και την ανθεκτικότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Η υποβάθμισή τους μπορεί επομένως να μετατραπεί σε οικονομικό, κοινωνικό και χρηματοοικονομικό κίνδυνο.
Για τον τραπεζικό τομέα, αυτό σημαίνει ότι τα nature-related risks αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερη σημασία τόσο στις πολιτικές βιωσιμότητας όσο και στη διαχείριση κινδύνων.
Γιατί το Coral Triangle βρίσκεται στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στο Coral Triangle, τη θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται σε Ινδονησία, Μαλαισία, Παπούα Νέα Γουινέα, Φιλιππίνες, Νήσους Σολομώντα και Ανατολικό Τιμόρ.
Η περιοχή θεωρείται η πλουσιότερη σε θαλάσσια βιοποικιλότητα στον κόσμο, καθώς φιλοξενεί περίπου 76% των ειδών κοραλλιών του πλανήτη και περισσότερα από 2.000 είδη ψαριών υφάλων.
Πάνω από 120 εκατομμύρια άνθρωποι στην ευρύτερη περιοχή εφαρμογής της Coral Triangle Initiative εξαρτώνται από αυτά τα οικοσυστήματα για τροφή, εισόδημα και προστασία των ακτών.
Την ίδια στιγμή, όμως, η ανάπτυξη υποδομών πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχίζεται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των οργανώσεων, περισσότερα από 100 offshore blocks πετρελαίου και φυσικού αερίου λειτουργούν ήδη στην περιοχή, ενώ πάνω από 450 επιπλέον βρίσκονται σε φάση εξερεύνησης.
Οι παραχωρήσεις αυτές επικαλύπτονται με σημαντικό ποσοστό ευαίσθητων οικοσυστημάτων: περίπου 24% των κοραλλιογενών οικοτόπων, 22% των λιβαδιών θαλάσσιων φυτών και 37% των μαγκρόβιων βρίσκονται μέσα σε περιοχές παραχώρησης.
Η επέκταση των LNG υποδομών
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τον Ιανουάριο του 2024 λειτουργούσαν στην περιοχή 19 χερσαίοι ή πλωτοί τερματικοί σταθμοί LNG, ενώ άλλοι 31 βρίσκονταν σε στάδιο σχεδιασμού ή κατασκευής.
Οι περισσότερες από αυτές τις εγκαταστάσεις βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 10 χιλιομέτρων από κοραλλιογενείς υφάλους, θαλάσσια λιβάδια ή μαγκρόβια.
Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι εάν αναπτυχθούν όλα τα σχεδιαζόμενα offshore projects, η περιοχή που καταλαμβάνεται από σχετικές υποδομές θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά.
Τι ζητούν οι οργανώσεις από τις τράπεζες
Οι οργανώσεις θεωρούν ότι οι σημερινές τραπεζικές πολιτικές είναι υπερβολικά περιορισμένες, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις αφορούν μόνο project finance ή συγκεκριμένα τμήματα της αλυσίδας αξίας.
Ζητούν οι τραπεζικοί αποκλεισμοί να καλύπτουν:
- ολόκληρη την αλυσίδα αξίας φυσικού αερίου και πετρελαίου,
- όχι μόνο τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων αλλά και την εταιρική χρηματοδότηση,
- όλες τις κρίσιμες περιοχές βιοποικιλότητας παγκοσμίως.
Μεταξύ άλλων, καλούν τις τράπεζες να σταματήσουν τη νέα χρηματοδότηση υποδομών ορυκτών καυσίμων σε κρίσιμες περιοχές βιοποικιλότητας και να αποφεύγουν την εταιρική χρηματοδότηση επιχειρήσεων που αναπτύσσουν νέα αντίστοιχα έργα.
Για εταιρείες που ήδη δραστηριοποιούνται σε τέτοιες περιοχές, προτείνουν η πρόσβαση σε χρηματοδότηση να συνδέεται με σχέδια σταδιακής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, αποξήλωσης υποδομών και αποκατάστασης περιβαλλοντικών ζημιών.
Το ευρύτερο ερώτημα για τις τράπεζες είναι πλέον δύσκολο να περιοριστεί μόνο στις εκπομπές άνθρακα. Καθώς οι εποπτικές αρχές, οι επενδυτές και οι επιχειρήσεις στρέφονται όλο και περισσότερο στους κινδύνους που σχετίζονται με τη φύση, η βιοποικιλότητα εξελίσσεται σε νέο πεδίο αξιολόγησης της χρηματοδότησης ορυκτών καυσίμων.
ΜΚΟ ζητούν από 24 ευρωπαϊκές τράπεζες να σταματήσουν τη χρηματοδότηση έργων ορυκτών καυσίμων σε κρίσιμες περιοχές βιοποικιλότητας, με επίκεντρο το Coral Triangle.