Η εκρηκτική ανάπτυξη των data centres και βιωσιμότητα φέρνει στο προσκήνιο μια λιγότερο ορατή αλλά κρίσιμη πρόκληση: την εξάρτηση από τα μέταλλα και τα ορυκτά που απαιτούνται για την κατασκευή της ψηφιακής υποδομής της τεχνητής νοημοσύνης.
.
Σύμφωνα με ανάλυση της Allianz, η αυξανόμενη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ και καθαρές ενεργειακές λύσεις ασκεί έντονες πιέσεις στον παγκόσμιο εξορυκτικό κλάδο. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από data centres θα αυξηθεί από περίπου 415 TWh το 2024 σε περίπου 945 TWh έως το 2030, εξέλιξη που θα απαιτήσει μεγάλες ποσότητες χαλκού, αλουμινίου, χάλυβα και σπάνιων γαιών.
Η ζήτηση για κρίσιμα υλικά αναμένεται να ενταθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Η κατανάλωση λιθίου προβλέπεται να αυξηθεί έως και 5 φορές έως το 2040, ενώ το νικέλιο και ο γραφίτης αναμένεται να διπλασιαστούν. Παράλληλα, το κοβάλτιο και οι σπάνιες γαίες ενδέχεται να αυξηθούν κατά περίπου 60%, και ο χαλκός κατά 30%.
Η εξάρτηση αυτή δημιουργεί ένα νέο ESG ρίσκο. Η εξόρυξη ευθύνεται ήδη για περίπου 4–7% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και αποτελεί βασικό παράγοντα αποψίλωσης. Η εξόρυξη χρυσού συνδέεται με το 41,7% της αποψίλωσης που σχετίζεται με τον κλάδο, ενώ ο άνθρακας ακολουθεί με 26,3%.
Ταυτόχρονα, η παραγωγή κρίσιμων υλικών συγκεντρώνεται γεωγραφικά σε χώρες όπως η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ή η Ζάμπια, γεγονός που ενισχύει γεωπολιτικούς και εφοδιαστικούς κινδύνους. Η πιθανότητα δημιουργίας «παγίδων πόρων» σε οικονομικά ευάλωτες περιοχές υπογραμμίζει την ανάγκη για υπεύθυνη προμήθεια και διαφάνεια στις αλυσίδες αξίας.
Η Allianz επισημαίνει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη των data centres δεν εξαρτάται μόνο από την ενεργειακή τους απόδοση αλλά και από την προέλευση των υλικών που τα υποστηρίζουν. Η διαφοροποίηση των προμηθευτών, η ενσωμάτωση ανακυκλωμένων μετάλλων και η υιοθέτηση κυκλικού σχεδιασμού μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από πρωτογενείς πρώτες ύλες.
Παράλληλα, η χαρτογράφηση των εξαρτήσεων σε επίπεδο εξοπλισμού και η πρόβλεψη καθυστερήσεων σε κρίσιμα στοιχεία όπως μετασχηματιστές και καλωδιώσεις υψηλής τάσης αναδεικνύονται σε στρατηγικές προτεραιότητες για τους φορείς του κλάδου.
Η συζήτηση για τα data centres και βιωσιμότητα μετατοπίζεται έτσι από την κατανάλωση ενέργειας προς τη συνολική αλυσίδα εφοδιασμού, καθιστώντας τα κρίσιμα ορυκτά βασικό παράγοντα για την επίτευξη των στόχων ESG στην ψηφιακή οικονομία.
Πηγή: Allianz – Mitigating Sustainability Risks for Data Centres
Η κατανάλωση λιθίου προβλέπεται να αυξηθεί έως και 5 φορές έως το 2040, ενώ το νικέλιο και ο γραφίτης αναμένεται να διπλασιαστούν.