Η κλιματική αλλαγή εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την παγκόσμια οικονομία και κοινωνία, παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες θεωρούν πλέον απίθανο το παλαιότερο δυσμενέστερο σενάριο υπερθέρμανσης του πλανήτη.
.
Σε νέα ανάλυση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει πέντε βασικά συμπεράσματα από την επικαιροποίηση των κλιματικών σεναρίων που θα αποτελέσουν τη βάση για την επόμενη γενιά κλιματικών ερευνών και για την 7η Έκθεση Αξιολόγησης (AR7) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι επιστήμονες αναθεώρησαν το εύρος των πιθανών μελλοντικών σεναρίων, αποκλείοντας τόσο το πιο ακραίο όσο και το πιο αισιόδοξο σενάριο που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται αφενός στην πρόοδο που έχει σημειωθεί στη μείωση των εκπομπών, αφετέρου στο γεγονός ότι η παγκόσμια δράση δεν εξελίσσεται με τον απαιτούμενο ρυθμό για να επιτευχθούν οι πιο φιλόδοξοι στόχοι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση ότι το γνωστό σενάριο υψηλών εκπομπών RCP8.5, το οποίο προέβλεπε αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 3,5°C έως 5,5°C μέχρι το 2100, δεν θεωρείται πλέον ρεαλιστικό. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι αυτό αντανακλά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μετά τη Συμφωνία των Παρισίων, καθώς και την ταχύτερη ανάπτυξη τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ακόμη και το πιο πιθανό σενάριο υψηλών εκπομπών εξακολουθεί να οδηγεί σε αύξηση της θερμοκρασίας περίπου 3,5°C έως το τέλος του αιώνα, ενώ δεν αποκλείεται η προσέγγιση των 4°C σε μεταγενέστερο στάδιο.
Παράλληλα, γίνεται δυσκολότερη και η επίτευξη του στόχου του 1,5°C που προβλέπει η Συμφωνία των Παρισίων. Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, ακόμη και το πιο αισιόδοξο σενάριο οδηγεί προσωρινά σε υπέρβαση του ορίου, με την υπερθέρμανση να φτάνει περίπου τους 1,7°C πριν ακολουθήσει πιθανή αποκλιμάκωση.
Η Επιτροπή τονίζει ότι κάθε επιπλέον κλάσμα βαθμού επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία, την οικονομία, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των κοινωνιών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επιτάχυνσης των δράσεων μετριασμού και προσαρμογής.
Στο μεταξύ, τα αποτελέσματα των κλιματικών μοντέλων εξακολουθούν να θεωρούνται αξιόπιστα. Όπως επισημαίνεται, οι προβλέψεις των επιστημόνων δεν υπερεκτίμησαν την υπερθέρμανση του πλανήτη, καθώς οι σημερινές θερμοκρασίες παραμένουν εντός των εύρων που είχαν προβλεφθεί από τα μοντέλα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι οι οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι ήδη ιδιαίτερα σημαντικές. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, οι ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθαν σε περίπου 40 δισ. ευρώ το 2024, 45 δισ. ευρώ το 2023 και 58 δισ. ευρώ το 2022.
Παράλληλα, εκτιμήσεις της Επιτροπής δείχνουν ότι το ΑΕΠ της ΕΕ θα μπορούσε να είναι κατά περίπου 7% χαμηλότερο έως το τέλος του αιώνα σε ένα σενάριο υψηλής υπερθέρμανσης σε σύγκριση με μια πορεία συμβατή με τον στόχο του 1,5°C.
Η ανάλυση καταλήγει ότι, παρά τη θετική εξέλιξη της απόσυρσης του σεναρίου RCP8.5 από τις πιθανές μελλοντικές εκδοχές, οι κίνδυνοι παραμένουν ιδιαίτερα σοβαροί. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι απαιτείται συνεχής και εντατική δράση για τη μείωση των εκπομπών, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG Climate Action)
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση ότι το γνωστό σενάριο υψηλών εκπομπών RCP8.5, το οποίο προέβλεπε αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 3,5°C έως 5,5°C μέχρι το 2100, δεν θεωρείται πλέον ρεαλιστικό.