Η φύση και οι φυσικοί πόροι αναδεικνύονται σε κρίσιμο παράγοντα κινδύνου για την οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ευρωζώνης, σύμφωνα με την Έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025. Στο σχετικό πλαίσιο της Έκθεσης επισημαίνεται ότι η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος και οι πιέσεις στους φυσικούς πόρους ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τη μακροοικονομική σταθερότητα και τη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού τομέα.
.
Η ανάλυση εστιάζει ιδιαίτερα στη διαχείριση των υδατικών πόρων, αναδεικνύοντας την ανάγκη ορθολογικής αξιοποίησης και προστασίας τους. Η επάρκεια και η ποιότητα του νερού συνδέονται άμεσα με βασικούς τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, η ενέργεια, η βιομηχανία και ο τουρισμός, ενώ η ανεπαρκής διαχείρισή τους μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένους οικονομικούς κινδύνους και πιέσεις στο κόστος παραγωγής.
Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι οι φυσικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή –όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η ξηρασία και η απώλεια βιοποικιλότητας– επηρεάζουν την αξία περιουσιακών στοιχείων, τη λειτουργία επιχειρήσεων και τη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την ανάγκη ενσωμάτωσης των περιβαλλοντικών κινδύνων στις χρηματοοικονομικές αποφάσεις και στην εποπτεία του τραπεζικού συστήματος.
Παράλληλα, η Έκθεση αναδεικνύει το λεγόμενο «πράσινο επενδυτικό κενό» στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο αφορά την ανεπαρκή χρηματοδότηση επενδύσεων που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση. Το κενό αυτό, όπως σημειώνεται, έχει σημαντικές κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις και επηρεάζει την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία.
Ειδικότερα, το πράσινο επενδυτικό κενό δεν είναι ούτε κοινωνικά ούτε γεωγραφικά ουδέτερο, καθώς η ανεπαρκής χρηματοδότηση πράσινων επενδύσεων επηρεάζει δυσανάλογα τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και περιοχές, οι οποίες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής . Σε παγκόσμιο επίπεδο, το επενδυτικό αυτό έλλειμμα αναδεικνύει ζητήματα κλιματικής δικαιοσύνης και συνδέεται με γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες επενδύσεων, αλλά περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Ταυτόχρονα, πολλές ευάλωτες κοινότητες βρίσκονται σε περιοχές που θεωρούνται υψηλού κινδύνου για επενδύσεις, γεγονός που περιορίζει περαιτέρω τη δυνατότητα προσέλκυσης κεφαλαίων και εντείνει τις ανισότητες .
Η Έκθεση επισημαίνει επίσης ότι το επενδυτικό κενό επηρεάζει την αναπτυξιακή προοπτική των οικονομιών, καθώς καθυστερεί τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και δυσχεραίνει την ομαλή μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία . Η περιορισμένη χρηματοδότηση για καθαρές τεχνολογίες και πράσινες δεξιότητες μειώνει τις ευκαιρίες απασχόλησης, ιδιαίτερα σε περιοχές που εξαρτώνται από δραστηριότητες υψηλής έντασης άνθρακα.
Επιπλέον, υπογραμμίζεται ότι η καθυστέρηση στην κινητοποίηση επενδύσεων μπορεί να αυξήσει το συνολικό κόστος της ενεργειακής μετάβασης και να επιβαρύνει τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά, ιδίως σε ένα περιβάλλον υψηλών ενεργειακών αναγκών και μεταβαλλόμενων τιμών.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, η αντιμετώπιση του πράσινου επενδυτικού κενού απαιτεί συντονισμένη κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς και την ενίσχυση των θεσμικών και κανονιστικών πλαισίων που διευκολύνουν τις επενδύσεις σε βιώσιμες δραστηριότητες. Παράλληλα, η ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών κινδύνων στον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής και στη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος κρίνεται αναγκαία για τη διασφάλιση της μακροοικονομικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Η Έκθεση καταλήγει ότι η έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών κινδύνων και του επενδυτικού κενού αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη μιας βιώσιμης και ανθεκτικής οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πηγή: Έκθεση Διοικητή Τράπεζας της Ελλάδος 2025
Τι αναφέρει η έκθεση του διοικητή Γιάννη Στουρνάρα.