Το όραμα των ενεργειακών κοινοτήτων έχει μέχρι στιγμής διανύσει τη δική του πορεία στον ευρωπαϊκό χάρτη. Σήμερα η ΕΕ έχει καταγεγραμμένες 8000 ενεργειακές κοινότητες, με το 74% αυτών να έχουν σαφείς κοινωνικές στοχεύσεις, με πρώτη και κύρια την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας. Μέσω των κοινοτήτων, οι πολίτες μπόρεσαν, όχι μόνο να γίνουν αυτοπαραγωγοί πράσινης ενέργειας, βάζοντας το δικό τους λιθαράκι στην πράσινη μετάβαση, αλλά και να θωρακιστούν απ΄τις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις. Αξίζει να σημειώσουμε ότι κατά τη διάρκεια της πρώτης ενεργειακής κρίσης, με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι μεγαλύτερες ενεργειακές κοινότητες της Ένωσης κατάφεραν να διατηρήσουν τις τιμές τους πολύ χαμηλότερα από τις τιμές της αγοράς, θωρακίζοντας τα μέλη τους από το οικονομικό σοκ.
.
Σήμερα, που βρισκόμαστε μπροστά στη δεύτερη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών λόγω των αναταραχών στη Μέση Ανατολή, η κουβέντα γύρω απ΄τις ενεργειακές κοινότητες επανέρχεται. Η REScoop.eu, η ευρωπαϊκή ομοσπονδία ενεργειακών συνεταιρισμών, ενόψει του νέου προϋπολογισμού της ΕΕ για 2028-2034 αλλά και της έκρυθμης ενεργειακής κατάστασης, προτείνει να δοθεί μια νέα ώθηση, αλλά και να απορροφηθούν οι απαραίτητοι πόροι, προς την κατεύθυνση των ενεργειακών συνεταιρισμών πολιτών με σχέδιο και μέθοδο.
Σε αποκλειστική συνέντευξη, Υπεύθυνος Πολιτικής, REScoop.eu και Electra Energy, Χρήστος Βρέττος, εξηγεί στο www.esgstories.gr πώς τα National and Regional Partnership Plans (NRPP) –κοινώς το «νέο ταμείο» – μπορούν να μεταμορφώσουν την Ελλάδα, με την εδραίωση της συμμετοχικής αυτοπαραγωγής ενέργειας.
Τι Είναι τα NRPP και πόσα χρήματα θα πάρει η Ελλάδα;
Τα NRPP αποτελούν το νέο «όπλο» της ΕΕ για απλοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, αντικαθιστώντας τα ξεχωριστά ταμεία όπως το ΕΣΠΑ, το Κοινωφελές και η ΚΑΠ με ένα ενιαίο σχέδιο ανά κράτος-μέλος, που βασίζεται σε μετρήσιμους στόχους παρόμοιους με τα Recovery Plans. Αυτό το εργαλείο ενώνει 783 δισ. ευρώ από τα 865 δισ. του National and Regional Partnership Fund, εστιάζοντας σε πράσινη μετάβαση, κοινωνική συνοχή και ανταγωνιστικότητα. Η κατανομή γίνεται βάσει δεικτών όπως το ΑΕΠ per capita, η ανεργία και η ενεργειακή φτώχεια, δίνοντας στην Ελλάδα προβάδισμα σε σχέση με πλουσιότερες χώρες. Συγκεκριμένα, η γενική κατανομή φτάνει τα 42,9 δισ. ευρώ, συν 3,5 δισ. για μετανάστευση και ασφάλεια και 2,8 δισ. από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (SCF), όπου η χώρα μας κατατάσσεται στην 8η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών.
Πίνακας κατανομής Ελλάδας (δισ. €, τρέχουσες τιμές):
|
Κατηγορία |
Ποσό (δις.ευρώ) |
|
Σύνολο |
49,2 |
|
Γενική Κατανομή |
42,9 |
|
Μετανάστευση/Ασφάλεια |
3,5 |
|
Κοινωνικό Ταμείο Κλίματος |
2,8 |
Γιατί να στηρίξουμε Ενεργειακές Κοινότητες; Η πρόταση της REScoop
«Ο ήλιος και ο άνεμος δεν μπορούν να κολλήσουν στον Στενά του Ορμούζ. Είναι διαθέσιμοι παντού για όλες και όλους», μας λέει o Χρήστος Βρεττός, παρουσιάζοντάς μας το όραμα της REScoop και της Electra Energy για την επένδυση στις ενεργειακές κοινότητες μέσω του NRPP, «βρισκόμαστε ακόμη μια φορά αντιμέτωποι με ένα ράλι στις τιμές ενέργειες. Το μάθημα από την Ουκρανία ήταν ξεκάθαρο: όσο συνεχίζουμε να εισάγουμε ρυπογόνα, ακριβά και ασταθή ορυκτά καύσιμα, τόσο θα παραμένουμε ευάλωτοι στις γεωπολιτικές εξελίξεις - και ως Ελλάδα, και ως Ευρώπη».
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, μεταξύ 2021-2023, οι νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ οδήγησαν σε εξοικονόμηση 100 δις. ευρώ για τους Ευρωπαίους καταναλωτές, την ίδια στιγμή που οι τιμές των συμβατικών καυσίμων ανεβοκατέβαιναν. «Αν στα παραπάνω λάβουμε υπόψη και τις ενεργειακές κοινότητες, έχουμε την τέλεια συνταγή για καθαρή, τοπική και φθηνή ενέργεια. Ας σκεφτούμε μια κοινότητα που έχει εγκαταστήσει ένα συλλογικό φωτοβολταϊκό πάρκο με μπαταρίες στην ταράτσα του τοπικού σχολείου. Μέσω συμμετοχικών ανακαινίσεων κλίμακας έχει μειώσει ριζικά την κατανάλωσή της», σημειώνει ο κ.Βρεττός.
Οι ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα, ωστόσο, δεν εφαρμόστηκαν πάντοτε με τον καλύτερο τρόπο. Σήμερα, με βάσει τις απογραφές του Green Tank, η χώρα μας έχει επίσημα καταγεγραμμένες 1747 ενεργειακές κοινότητες, εκ των οποίων κάμποσες δεν λειτουργούν ή πρόκειται για κλειστές επενδυτικές πρωτοβουλίες. «Αλλά έχεις ένα ικανό οικοσύστημα περίπου 100-150 κοινοτήτων ευρείας βάσης, που παρέχουν φθηνή, πράσινη ενέργεια σε χιλιάδες πολίτες», μας αναφέρει ο Χρήστος Βρεττός, ενώ προσθέτει ότι – παρά τα κακώς κείμενα- από το «το 2018 που ψηφίστηκε ο πρώτος νόμος για τις ενεργειακές κοινότητες έχει χτιστεί ένα μεγάλο γνωσιακό κεφάλαιο».
Σημαντική είναι και η τελευταία πρωτοβουλία της Electra Energy, η οποία μόλις εγκαινίασε ένα διαδικτυακό One Stop Shop με όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για κάποια/ον που θέλει να φτιάξει νέα ενεργειακή κοινότητα ή να μπει σε υπάρχουσα. Πρόκειται για μια εύχρηστη πλατφόρμα που λύνει κυριολεκτικά τα χέρια σε όλους τους ενδιαφερόμενους, οι οποίοι παρότι μπορεί να ήθελαν να συμμετάσχουν σε μια κοινότητα, έβρισκαν «βουνό» τη γραφειοκρατία.
Η πρόταση της REScoop στην τροχιά των… Υπουργείων
Εχθές, η πρόταση της REScoop έφθασε στο Υπουργείο Ανάπτυξης, στο Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και στο Μαξίμου, με τρεις σαφείς άξονες που αποδεικνύουν ότι οι ενεργειακές κοινότητες εντάσσονται στους στόχους του Σχεδίου. Συγκεκριμένα, η αναφορά της REScoop προς τα Υπουργεία αναφέρει πως η ύπαρξη ΕΚ, μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής ένα εντεινόμενο πρόβλημα στη χώρα μας, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκτιμά ότι ένα μέσο νοικοκυριό εξοικονομεί 1100 ευρώ/έτος συμμετέχοντας σε μια ενεργειακή κοινότητα.
Το δεύτερο σημείο της πρότασης αφορούσε τη στήριξη των αγροτικών περιοχών, διαφοροποιώντας τα εισοδήματα των αγροτών και μειώνοντας τα λειτουργικά τους έξοδα μέσω αγρο-φωτοβολταϊκών και πώλησης της υπολειμματικής βιομάζας για ενέργεια. Τέλος, η αναφορά κάνει λόγο στην περιφερειακή ανάπτυξη και συνοχή που θωρακίζονται από την ύπαρξη των ενεργειακών κοινοτήτων. Όπως σημειώνει η αρμόδια ομάδα της REScoop, «οι ενεργειακές κοινότητες μπορούν να αποφέρουν 2 έως 8 φορές περισσότερα οικονομικά οφέλη για τις τοπικές οικονομίες (σε σύγκριση με τα ιδιωτικά έργα), μειώνοντας έτσι την ενεργειακή φτώχεια, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται σε ένα κοινοτικό ενεργειακό έργο, δημιουργούνται 50 ευρώ για την Περιφέρεια», καταλήγει η πρόταση.
Το www.esgstories.gr συνομίλησε με την ομάδα του REScoop.eu, λίγο μετά την κατάθεσή της στα αρμόδια Υπουργεία για στήριξη των ΕΚ μέσα από το νέο ευρωπαϊκό πακέτο.