Μια κρίσιμη διαμάχη για το πώς θα υπολογίζονται οι εκπομπές των μεγαλύτερων επιχειρήσεων του κόσμου βρίσκεται σε εξέλιξη στο Greenhouse Gas Protocol, καθώς οι αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες των κέντρων δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης έχουν μετατρέψει τους κανόνες λογιστικής άνθρακα σε ζήτημα με σημαντικές οικονομικές συνέπειες.
.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, ο Tim Mohin, πρώην στέλεχος της Boston Consulting Group και πρώτος διευθύνων σύμβουλος του Greenhouse Gas Protocol, τάχθηκε υπέρ μεγαλύτερης προσαρμογής των προτύπων στις θέσεις μεγάλων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων εταιρείες τεχνολογίας.
Άτομα που συνεργάστηκαν μαζί του ανέφεραν στους FT ότι, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ζήτησε να εξεταστούν αλλαγές που θα μπορούσαν να καταστήσουν λιγότερο αυστηρές ορισμένες από τις προτεινόμενες απαιτήσεις για τον τρόπο υπολογισμού των εκπομπών από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο ίδιος απορρίπτει την εικόνα ότι μπορεί να καθορίζει τα πρότυπα, επισημαίνοντας ότι η δομή διακυβέρνησης του οργανισμού δεν του δίνει δικαίωμα ψήφου στις σχετικές αποφάσεις.
Γιατί οι κανόνες του Greenhouse Gas Protocol έχουν τόσο μεγάλη σημασία
Το Greenhouse Gas Protocol δημιουργήθηκε από το World Resources Institute και το World Business Council for Sustainable Development και αποτελεί σήμερα τη βασική διεθνή αναφορά για τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις μετρούν και αναφέρουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Τα πρότυπά του χρησιμοποιούνται ή αποτελούν σημείο αναφοράς για κανονιστικά πλαίσια στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Καλιφόρνια, αλλά και για τα διεθνή πρότυπα αναφοράς βιωσιμότητας του IFRS Foundation. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε αλλαγή στους κανόνες μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο χιλιάδες εταιρείες παρουσιάζουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα στους επενδυτές, στις εποπτικές αρχές και στην αγορά.
Η επιρροή αυτή έχει καταστήσει τον οργανισμό πεδίο έντονης άσκησης πίεσης από επιχειρηματικούς κλάδους, μεταξύ των οποίων η τεχνολογία, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Στο επίκεντρο η ηλεκτρική ενέργεια των data centers
Η πιο έντονη αντιπαράθεση αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες εταιρείες μπορούν να υπολογίζουν τις εκπομπές από την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν. Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Big Tech, καθώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί σε μεγάλη αύξηση της ηλεκτρικής κατανάλωσης των κέντρων δεδομένων.
Εταιρείες όπως η Amazon, η Microsoft, η Meta και η Google έχουν επενδύσει μεγάλα ποσά σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και υποστηρίζουν ότι οι επενδύσεις αυτές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό του συνολικού τους αποτυπώματος.
Το πρόβλημα είναι ότι η παραγωγή της «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να πραγματοποιείται σε διαφορετικό τόπο ή χρόνο από εκείνον όπου καταναλώνεται η ενέργεια από ένα data center. Στην πράξη, ένα κέντρο δεδομένων μπορεί να τροφοδοτείται συγκεκριμένες ώρες από ένα δίκτυο με υψηλή συμμετοχή φυσικού αερίου ή άνθρακα, ενώ η εταιρεία συμψηφίζει αυτή την κατανάλωση με ανανεώσιμη παραγωγή σε άλλη περιοχή ή άλλη χρονική στιγμή.
Οι προτεινόμενοι αυστηρότεροι κανόνες
Το Greenhouse Gas Protocol είχε προτείνει αυστηρότερη προσέγγιση που θα απαιτούσε μεγαλύτερη χρονική και γεωγραφική αντιστοίχιση μεταξύ της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται και της καθαρής ενέργειας που χρησιμοποιείται για την τεκμηρίωση των σχετικών εταιρικών ισχυρισμών.
Με απλά λόγια, μια εταιρεία θα δυσκολευόταν περισσότερο να ισχυριστεί ότι η κατανάλωσή της καλύπτεται από καθαρή ενέργεια εάν η αντίστοιχη παραγωγή πραγματοποιείται σε διαφορετική αγορά ηλεκτρισμού ή σε διαφορετικές ώρες.
Η Google έχει ταχθεί υπέρ μιας αυστηρότερης προσέγγισης αυτού του τύπου. Η ευρύτερη τεχνολογική βιομηχανία, ωστόσο, δεν εμφανίζει ενιαία θέση. Το αναθεωρημένο πρότυπο αναμένεται έως το 2028, έπειτα από πολυετή διαδικασία διαβούλευσης.
Οι καταγγελίες για εταιρική επιρροή
Σύμφωνα με τους Financial Times, πριν αναλάβει διευθύνων σύμβουλος ο Mohin είχε συμμετάσχει, ως εταίρος της BCG, σε πρόγραμμα αναμόρφωσης της διακυβέρνησης του Greenhouse Gas Protocol.
Στο πλαίσιο αυτό συμμετείχε και στην επεξεργασία της περιγραφής της νέας θέσης του διευθύνοντος συμβούλου, την οποία αργότερα ανέλαβε ο ίδιος. Κατά το δημοσίευμα, είχε υποστηρίξει ότι η διοίκηση θα πρέπει να μπορεί να λαμβάνει υπόψη την αποδοχή των προτύπων από την αγορά και τις επιχειρήσεις.
Μετά την ανάληψη της θέσης, σύμφωνα με ανθρώπους που επικαλούνται οι FT, ο Mohin ζήτησε να εξεταστούν αλλαγές στις προτεινόμενες απαιτήσεις για τις εκπομπές ηλεκτρικής ενέργειας, επικαλούμενος μεταξύ άλλων ανησυχίες εταιρικών μελών του Independent Standards Board.
Το Greenhouse Gas Protocol απαντά ότι η διαμόρφωση των προτύπων γίνεται μέσω διαφανούς διαδικασίας στην οποία συμμετέχουν επιστήμονες, τεχνικοί ειδικοί, κυβερνήσεις, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και επιχειρήσεις και ότι κανένας φορέας δεν μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα το τελικό αποτέλεσμα.
Η συνάντηση που ακυρώθηκε
Οι FT αναφέρουν επίσης ότι ο Mohin σχεδίαζε να συμμετάσχει σε συνάντηση εκπροσώπων κυρίως μεγάλων καταναλωτών ενέργειας και τεχνολογικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων Amazon και Google, για να συζητηθούν οι ανησυχίες τους σχετικά με τους προτεινόμενους κανόνες. Στελέχη του οργανισμού φέρονται να τον έπεισαν τελικά να μην παραστεί, λόγω ανησυχιών ότι μια τέτοια συνάντηση, χωρίς την παρουσία των αρμόδιων τεχνικών στελεχών, θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση μη διαφανούς άσκησης πίεσης.
Λίγες ημέρες αργότερα, εκπρόσωπος της Amazon συμμετείχε σε συνάντηση χρηματοδοτών του Greenhouse Gas Protocol παρουσία του Mohin, σύμφωνα με πρακτικά που επικαλείται η εφημερίδα.
Προειδοποιήσεις για «εταιρική άλωση»
Οι ανησυχίες στο εσωτερικό του οργανισμού είχαν εκφραστεί και νωρίτερα. Ο Pankaj Bhatia, επί περίπου δύο δεκαετίες παγκόσμιος διευθυντής του Greenhouse Gas Protocol, είχε αποστείλει δύο επιστολές προς την ανώτερη διοίκηση τον Απρίλιο και τον Μάιο, προειδοποιώντας, σύμφωνα με τους FT, για τον κίνδυνο υπερβολικής εταιρικής επιρροής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Μεταξύ των θεμάτων που φέρεται να έθεσε ήταν η πιθανότητα υποβάθμισης επιστημονικών και τεχνικών ευρημάτων, η αυξημένη εξάρτηση από τη BCG και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων στις αλλαγές του μοντέλου διακυβέρνησης. Ο Bhatia έχει έκτοτε αποχωρήσει από τον οργανισμό.
Προειδοποίηση και από εξωτερική αξιολόγηση
Οι ανησυχίες για τη διακυβέρνηση δεν προέρχονται μόνο από το εσωτερικό του Greenhouse Gas Protocol. Εξωτερική αξιολόγηση που ανατέθηκε από το Ikea Foundation, έναν από τους σημαντικότερους χρηματοδότες του οργανισμού, επισήμανε ότι η μεγάλη παρουσία εταιρικών εκπροσώπων σε δύο επιτροπές διακυβέρνησης μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία του φορέα.
Μεταξύ των χρηματοδοτών του Greenhouse Gas Protocol βρίσκονται επίσης οι Deloitte, EY, KPMG, Apple, Google, Meta και Microsoft. Ο οργανισμός εξετάζει πλέον και το ενδεχόμενο να αποκτήσει ξεχωριστή νομική υπόσταση.
Μια διαμάχη με ευρύτερες συνέπειες
Η αντιπαράθεση έχει σημασία πολύ πέρα από το εσωτερικό ενός οργανισμού καθορισμού προτύπων. Καθώς η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνεται, οι κανόνες που θα επιλέξει το Greenhouse Gas Protocol θα επηρεάσουν το πόσο εύκολο ή δύσκολο θα είναι για μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες να εμφανίζουν την ηλεκτρική τους κατανάλωση ως χαμηλών εκπομπών.
Αυστηρότερη χρονική και γεωγραφική αντιστοίχιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες αναφερόμενες εκπομπές για εταιρείες που σήμερα βασίζονται σε συμβάσεις ή πιστοποιητικά καθαρής ενέργειας για να αντισταθμίσουν την κατανάλωση των data centers τους.
Θα μπορούσε, όμως, παράλληλα να δημιουργήσει ισχυρότερα κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρή ηλεκτροπαραγωγή και αποθήκευση στις περιοχές και στις ώρες όπου πραγματοποιείται πραγματικά η κατανάλωση.
Γι' αυτό και η συζήτηση γύρω από το νέο πρότυπο δεν αφορά απλώς μια τεχνική αλλαγή στη λογιστική άνθρακα. Αφορά τελικά ποιοι εταιρικοί ισχυρισμοί θα μπορούν να θεωρούνται αξιόπιστοι σε μια εποχή όπου η AI αυξάνει δραστικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και οι μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες δεσμεύονται ταυτόχρονα για ολοένα πιο φιλόδοξους κλιματικούς στόχους.
Πηγή: Financial Times.
Το Greenhouse Gas Protocol δημιουργήθηκε από το World Resources Institute και το World Business Council for Sustainable Development και αποτελεί σήμερα τη βασική διεθνή αναφορά για τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις μετρούν και αναφέρουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.