Πριν από λίγα χρόνια, τα ιστορικά αμπέλια της Σαντορίνης άντεχαν στις δύσκολες συνθήκες του άνυδρου κυκλαδίτικου τοπίου. Σήμερα, όμως, η παρατεταμένη ξηρασία και οι ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες απειλούν ακόμη και τα αιωνόβια κλήματα, αναγκάζοντας τους οινοπαραγωγούς να αναζητήσουν νέες λύσεις για να διατηρήσουν ζωντανή την αμπελουργική παράδοση του νησιού.
.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του οινοποιού Γιάννη Μπουτάρη, επικεφαλής του Domaine Sigalas, ο οποίος δείχνει ένα ξεραμένο κλήμα «κουλούρας» ηλικίας περίπου 90 ετών, το οποίο δεν άντεξε τις ακραίες συνθήκες των τελευταίων ετών. Όπως επισημαίνει στο Reuters, η έλλειψη βροχοπτώσεων σε συνδυασμό με τη μειωμένη καλλιέργεια έχει οδηγήσει πολλά από τα παλαιά αμπέλια στην καταστροφή.
Η μείωση της παραγωγής είναι ήδη δραματική. Η παραγωγή του φημισμένου Ασύρτικου υποχώρησε από 2.500 τόνους το 2022 σε μόλις 500 τόνους το 2025, με αποτέλεσμα η τιμή των σταφυλιών να εκτοξευθεί στα 10 ευρώ το κιλό, όταν στη βόρεια Ελλάδα διαμορφώνεται περίπου στα 0,80 ευρώ.
Απέναντι στις νέες προκλήσεις, οι παραγωγοί δοκιμάζουν καινοτόμες πρακτικές. Το Domaine Sigalas συμμετέχει σε πιλοτικό πρόγραμμα αξιοποίησης επεξεργασμένων λυμάτων από κατοικίες και ξενοδοχεία για την άρδευση των αμπελώνων, σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές και επιστήμονες. Η μέθοδος, που εφαρμόζεται ήδη σε περιοχές όπως η Καλιφόρνια, θεωρείται πιο βιώσιμη και ενεργειακά αποδοτική από την αφαλάτωση.
Παράλληλα, εξετάζονται νέοι τρόποι φύτευσης των αμπελιών σε σειρές ώστε να διευκολύνεται η άρδευση, καθώς και τεχνολογίες συλλογής υγρασίας από την ατμόσφαιρα μέσω ειδικών υδροτζέλ, τα οποία απελευθερώνουν νερό με τη χρήση ενέργειας από φωτοβολταϊκά.
Αντίστοιχες λύσεις εφαρμόζει και ο οινοποιός Γιάννης Παπαοικονόμου, ο οποίος εγκαθιστά υπόγεια συστήματα άρδευσης για τη μείωση των απωλειών από εξάτμιση και δοκιμάζει νέες τεχνικές στήριξης των αμπελιών, ώστε να χρησιμοποιείται το διαθέσιμο νερό πιο αποτελεσματικά.
Η πίεση στους υδάτινους πόρους της Σαντορίνης εντείνεται τους θερινούς μήνες, όταν εκατομμύρια τουρίστες επισκέπτονται το νησί και αγρότες, ξενοδοχεία και άλλες τουριστικές επιχειρήσεις ανταγωνίζονται για τους ίδιους περιορισμένους πόρους.
Ο καθηγητής Αμπελουργίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Στέφανος Κουνδούρας σημειώνει ότι τα έτη 2023 και 2024 αποτέλεσαν τις θερμότερες χρονιές των τελευταίων 60 ετών για τη Σαντορίνη, προειδοποιώντας ότι η αμπελουργία σε ολόκληρη τη Μεσόγειο κινδυνεύει να γίνει λιγότερο βιώσιμη όσο οι συνθήκες γίνονται θερμότερες και ξηρότερες.
Όπως επισημαίνει, οι επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο την ποσότητα της παραγωγής αλλά και την ποιότητα και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των ευρωπαϊκών κρασιών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσαρμογή των αμπελουργικών πρακτικών στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Πηγή: Reuters
Η παραγωγή του φημισμένου Ασύρτικου υποχώρησε από 2.500 τόνους το 2022 σε μόλις 500 τόνους το 2025, με αποτέλεσμα η τιμή των σταφυλιών να εκτοξευθεί στα 10 ευρώ το κιλό.