«Έχει να κάνει με τη φυσική και τη χημεία το γεγονός ότι εάν θέλεις να σταματήσεις την υπερθέρμανση του πλανήτη οφείλεις να πετύχεις τους net zero στόχους- δεν είναι απλά πολιτική επιλογή», έτσι δήλωσε ο Jim Skea, πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΟΗΕ για το κλίμα (IPCC). Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι κλιματικοί στόχοι μπορούν να επιτευχθούν μόνο εάν τα αέρια του θερμοκηπίου που εκλύονται είναι ακριβώς ίσα με όσα απορροφώνται, τονίζοντας ότι όλα αυτά είναι ζητήματα επιστήμης και όχι πολιτικής ιδεολογίας.
.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση από κάποιον με το κύρος του Skea στον τομέα του κλίματος έρχεται ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης πολιτικής Τραμπ για «πάγωμα» των πράσινων δράσεων, αλλά και των συνεχών πιέσεων από αμερικανικές ΜΚΟ για το κλίμα. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Ντόναλντ Τράμπ έχει υπογράψει την απόσυρση των ΗΠΑ από 66 διεθνείς οργανισμούς γύρω από το κλίμα, την υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα χαρακτηρίζοντάς του «αναποτελεσματικούς», «woke» ή απειλητικούς για την εθνική κυριαρχία.
Ως εκ τούτου αναμένουμε να δούμε τη φωνή των ΗΠΑ ακόμα πιο αποδυναμωμένη σε παγκόσμια fora στους σχετικούς τομείς, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση σε δεδομένα (π.χ. για τις αμερικάνικες εκπομπές ΑτΘ), την διεθνή συνεργασία και διπλωματία, ενώ παράλληλα αφήνει κενό χώρο για να εισέλθουν άλλοι παίκτες στην κούρσα του κλιματικού αγώνα, όπως η Ρωσία και η Κίνα.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις και μεμονωμένες αμερικανικές πολιτείες αντιδρούν
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν αντιδράσει καταγγέλλοντας την κυβέρνηση Τραμπ, και απαιτώντας για αλλαγή. Ο πρόεδρος του NRDC (Natural Resources Defense Council), Manish Bapna, μίλησε για τη «μεγαλύτερη επίθεση στην ιστορία κατά ομοσπονδιακών προσπαθειών για κλιματική κρίση», προαναγγέλλοντας μάλιστα και νομικές προσφυγές. Η Greenpeace, που ήδη από την πρώτη θητεία έχει εκφράσει τις αντιρρήσεις της προς τις «τραμπικές» αποφάσεις, κατηγορεί και φέτος τον Ντ.Τραμπ ότι «γυρίζει την πλάτη στην παγκόσμια κοινότητα και την ηθική ηγεσία», τονίζοντας ότι η κλιματική κρίση απαιτεί συνεργασία, όχι απομονωτισμό. Τέλος, η πρώην Σύμβουλος για την Ενέργεια και το Κλίμα του Λευκού Οίκου, Gina McCarthy, χαρακτήρισε «ντροπιαστική και ανόητη» την απόφαση του Προέδρου των ΗΠΑ για μαζικές αποχωρήσεις από οργανισμούς κοινής και διεθνούς ωφέλειας.
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται μόνο στις ΜΚΟ. Ορισμένες πολιτείες, όπως η Καλιφόρνια, η Νέα Υόρκη και το Ιλινόι, έχουν ανακοινώσει ότι θα συνεχίσουν να τηρούν τους κλιματικούς στόχους ανεξάρτητα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ενεργοποιώντας τους λεγόμενους «κλιματικούς συνασπισμούς» σε επίπεδο πολιτείας. Η κίνηση αυτή, αν και δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την εθνική πολιτική, στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι η κλιματική ατζέντα εξακολουθεί να έχει ισχυρή στήριξη εντός της αμερικανικής κοινωνίας. Παράλληλα, εταιρίες του τεχνολογικού κλάδου αλλά και του χρηματοπιστωτικού τομέα παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις τους στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν αξιολογούνται πλέον με συνέπεια σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Ρωσία και Κίνα: Νέοι «παίκτες» στην κλιματική σκακιέρα;
Το κενό που αφήνουν οι ΗΠΑ στη διεθνή κλιματική διπλωματία, όπως αναφέραμε και παραπάνω, δεν αναμένεται να μείνει αναξιοποίητο για πολύ. Δύο χώρες, με πολύ διαφορετικές κατευθύνσεις και κίνητρα, μπορεί να το εκμεταλλευτούν.
Η Κίνα έχει επενδύσει τεράστια κεφάλαια στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με τον τομέα της ηλιακής και αιολικής ενέργειας να βρίσκεται σε κυρίαρχη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο, παρά το γεγονός πως για χρόνια είχε καταγραφεί ως «ο μεγάλος ρυπαντής». Το Πεκίνο εκμεταλλεύεται πλήρως τη διπλωματική απουσία των ΗΠΑ, τοποθετώντας τον εαυτό του ως «υπεύθυνο μέλος της διεθνούς κοινότητας» σε κλιματικές διαπραγματεύσεις, χωρίς ωστόσο να έχει εγκαταλείψει τη μαζική χρήση άνθρακα εσωτερικά. Η στρατηγική αυτή — γνωστή και ως «πράσινη διπλωματία» — αποσκοπεί στην ενίσχυση της γεωπολιτικής επιρροής της χώρας, ιδίως στον Παγκόσμιο Νότο.
Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία κινείται σε εντελώς διαφορετικά μονοπάτια. Η εξάρτηση της ρωσικής οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα — πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα — καθιστά οποιαδήποτε ουσιαστική δέσμευση στη μείωση εκπομπών σχεδόν ασύμβατη με τα οικονομικά της συμφέροντα. Ωστόσο, η Μόσχα δεν είναι απλώς ένας παθητικός παρατηρητής: η υποχώρηση των ΗΠΑ από κλιματικούς οργανισμούς της δίνει περιθώριο να αποδυναμώσει περαιτέρω διεθνείς κλιματικές συμφωνίες, υποστηρίζοντας κυβερνήσεις που αντιτίθενται σε δεσμευτικούς στόχους.
Η απομάκρυνση των ΗΠΑ από τη διεθνή κλιματική σκηνή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι διεθνείς αγώνες για την μεταστροφή της κλιματικής αλλαγής θα παγώσουν πλήρως, αλλά σίγουρα σημαίνει ότι θα αντιμετωπιστούν διαφορετικά, με νέους ηγεμόνες, νέες συμμαχίες και, κατά πάσα πιθανότητα, νέες αντιφάσεις.
Η παρέμβαση του Jim Skea και οι αντιδράσεις οργανισμών όπως η Greenpeace και το Natural Resources Defense Council εντείνουν τη σύγκρουση για το Net Zero στις ΗΠΑ, την ώρα που νέες γεωπολιτικές ισορροπίες διαμορφώνονται.