Οι ακραίες πλημμύρες του 2023 δεν άφησαν μόνο βαθιά σημάδια στη Θεσσαλία. Άλλαξαν και τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές αρχές καλούνται να σχεδιάσουν το μέλλον των πόλεών τους. Για τον Δήμαρχο Λαρισαίων, Θανάση Μαμάκο, η ανθεκτικότητα δεν περιορίζεται σε αντιπλημμυρικά έργα ή τεχνικές παρεμβάσεις. Είναι «μια διαφορετική φιλοσοφία διοίκησης», που συνδυάζει την πρόληψη, τη σωστή οργάνωση, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Στη συνέντευξή του στο ESG Stories, παρουσιάζει το σχέδιο για μια Λάρισα με περισσότερο πράσινο, πιο ασφαλείς και προσβάσιμους δημόσιους χώρους, αλλά και έναν Δήμο που λειτουργεί με μετρήσιμους στόχους και αξιολογεί την πρόοδό του μέσα από συγκεκριμένους δείκτες. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, «η λογική των ESG δεν είναι μια γραφειοκρατική υποχρέωση. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος διοίκησης», ενώ υπογραμμίζει ότι «μόνο όταν μπορείς να μετρήσεις την πρόοδο, μπορείς πραγματικά να τη βελτιώσεις».
Αναφερόμενος στην πρόσφατη πιστοποίηση CRI Pass, εξηγεί ότι αυτή δεν αποτελεί εργαλείο προβολής, αλλά επιβεβαίωση μιας συνολικής αλλαγής στον τρόπο λειτουργίας του Δήμου, με έμφαση στην πρόληψη, τον συντονισμό και την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Παράλληλα, περιγράφει το όραμά του για μια πόλη που θα κρατά τους νέους, θα επενδύει στην καινοτομία και θα εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για τη βιώσιμη αγροδιατροφή και την ποιότητα ζωής.
Για τον Θανάση Μαμάκο, άλλωστε, το πραγματικό μέτρο επιτυχίας μιας δημοτικής αρχής δεν είναι οι εξαγγελίες, αλλά το αποτύπωμά τους στην καθημερινότητα των πολιτών. «Η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν χτίζεται με συνθήματα. Χτίζεται όταν η διοίκηση μπορεί να αποδείξει με μετρήσιμα αποτελέσματα ότι η καθημερινότητα των ανθρώπων έγινε καλύτερη.»
1.Οι πλημμύρες στη Θεσσαλία ανέδειξαν τα όρια της ανθεκτικότητας των πόλεων. Ποια είναι τα τρία σημαντικότερα έργα ή παρεμβάσεις που υλοποιεί ο Δήμος ώστε η Λάρισα να είναι καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι στην κλιματική κρίση τα επόμενα χρόνια;
Οι πλημμύρες του 2023 αποτέλεσαν μια δύσκολη εμπειρία για ολόκληρη τη Θεσσαλία και ταυτόχρονα ένα σημείο καμπής για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουμε το μέλλον της πόλης. Αν κάτι μας δίδαξαν, είναι ότι η ανθεκτικότητα δεν είναι μεμονωμένα έργα αλλά μια διαφορετική φιλοσοφία διοίκησης.
Γι' αυτό και σήμερα κάθε μεγάλη παρέμβαση που σχεδιάζουμε αξιολογείται μέσα από το πρίσμα της προσαρμογής στην κλιματική κρίση.
Η πρώτη μεγάλη προτεραιότητα είναι η ενίσχυση του αστικού πρασίνου. Με την αναβάθμιση του Αλκαζάρ, του Αισθητικού Άλσους, τη μεγάλη παρέμβαση στο Μεζούρλο, την πρόταση μας για το Αισθητικό Άλσος, τον παραποτάμιο χώρο πρασίνου δίπλα στον Πηνειό και τις χιλιάδες δενδροφυτεύσεις, δημιουργούμε ένα δίκτυο μεγάλων πράσινων και επισκέψιμων χώρων, που βελτιώνει το μικροκλίμα της πόλης, περιορίζει τις θερμικές νησίδες και ενισχύει την περιβαλλοντική της ανθεκτικότητα.
Η δεύτερη αφορά τον επανασχεδιασμό του δημόσιου χώρου. Εφαρμογή του ΣΒΑΚ, ανακατασκευή κεντρικών δρόμων, αλλά και μεγάλες παρεμβάσεις όπως η οδός Λάτσιου, με νέα χαρακτηριστικά που δίνουν προτεραιότητα στον πεζό, στο ποδήλατο, στα άτομα με αναπηρία και στις ασφαλείς μετακινήσεις. Δεν αλλάζουμε μόνο την εικόνα της πόλης. Αλλάζουμε τον τρόπο που λειτουργεί.
Η τρίτη προτεραιότητα είναι η οργανωτική ετοιμότητα του Δήμου. Οι κρίσεις αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά όταν υπάρχει σχέδιο, συντονισμός και διαδικασίες. Η εμπειρία των πλημμυρών μάς οδήγησε να επενδύσουμε περισσότερο στην πρόληψη, στη διαχείριση κινδύνων και στη συνολική επιχειρησιακή μας ικανότητα. Αυτό το νόημα είχε και η δημιουργία από την πρώτη στιγμή αντιδημαρχίας Αστικής Ανθεκτικότητας και Κλιματικής Αλλαγής.
Η ανθεκτικότητα, τελικά, δεν είναι μόνο οι υποδομές. Είναι η ικανότητα μιας πόλης να προβλέπει, να προσαρμόζεται και να συνεχίζει να λειτουργεί αποτελεσματικά απέναντι σε κάθε νέα πρόκληση.
2. Οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να μετρούν και να δημοσιοποιούν τις επιδόσεις τους σε θέματα ESG. Πιστεύετε ότι ήρθε η ώρα και οι δήμοι να λειτουργούν με αντίστοιχους δείκτες διαφάνειας και βιωσιμότητας;
Πιστεύω πως ναι. Και θεωρώ ότι αυτή θα είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη δημόσια διοίκηση τα επόμενα χρόνια.
Για πολλά χρόνια οι δήμοι αξιολογούνταν κυρίως από το πόσα έργα υλοποιούσαν. Όμως σήμερα αυτό δεν αρκεί. Οι πολίτες θέλουν να γνωρίζουν ποιο είναι το πραγματικό αποτέλεσμα αυτών των έργων στην καθημερινότητά τους.
Πόσο αυξήθηκε το πράσινο; Πόσο βελτιώθηκε η προσβασιμότητα; Πόσο μειώθηκε η ενεργειακή κατανάλωση; Πόσο πιο γρήγορα εξυπηρετείται ο δημότης; Πόσο πιο ασφαλής έγινε η πόλη;
Η λογική των ESG δεν είναι μια γραφειοκρατική υποχρέωση. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος διοίκησης. Ένας τρόπος που στηρίζεται στη διαφάνεια, στη μέτρηση και στη λογοδοσία.
Πιστεύω ότι οι σύγχρονες πόλεις οφείλουν να λειτουργούν με μετρήσιμους στόχους και συγκεκριμένους δείκτες επίδοσης. Γιατί μόνο όταν μπορείς να μετρήσεις την πρόοδο, μπορείς πραγματικά να τη βελτιώσεις.
3. Ο Δήμος Λαρισαίων απέκτησε πρόσφατα την πιστοποίηση CRI Pass, μια σημαντική αναγνώριση για την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητά του απέναντι σε κρίσεις. Πώς εντάσσεται αυτή η πιστοποίηση στη συνολική στρατηγική του Δήμου για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη διακυβέρνηση;
Δεν αποκτήσαμε την πιστοποίηση CRI Pass για λόγους προβολής. Για εμάς αποτελεί την επιβεβαίωση ότι ο Δήμος αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί. Μετά τις πλημμύρες αντιληφθήκαμε ότι η ανθεκτικότητα δεν εξαρτάται μόνο από τα τεχνικά έργα. Εξαρτάται από τις διαδικασίες, από τον συντονισμό των υπηρεσιών, από τη σωστή προετοιμασία, από την ικανότητα να λαμβάνονται γρήγορες αποφάσεις όταν προκύπτει μια κρίση.
Το CRI Pass πιστοποιεί ακριβώς αυτή τη μετάβαση. Ότι ο Δήμος επενδύει σε μια κουλτούρα πρόληψης, συνεργασίας και συνεχούς βελτίωσης. Η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο το περιβάλλον. Αφορά και τη δυνατότητα ενός οργανισμού να παραμένει λειτουργικός, αποτελεσματικός και αξιόπιστος ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες.
4. Αν συναντιόμασταν ξανά σε δέκα χρόνια, ποιοι τρεις δείκτες θα θέλατε να αποδεικνύουν ότι η Λάρισα έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο βιώσιμες και ανθρώπινες πόλεις της Ελλάδας;
Θα επέλεγα τρεις δείκτες που αποτυπώνουν την ουσία και όχι απλώς την εικόνα μιας πόλης.
Ο πρώτος είναι το πράσινο. Θα ήθελα να έχει αυξηθεί ουσιαστικά η επιφάνεια των οργανωμένων χώρων πρασίνου και κάθε πολίτης να βρίσκεται σε μικρή απόσταση από έναν ποιοτικό δημόσιο χώρο.
Ο δεύτερος αφορά τις μετακινήσεις. Θα ήθελα περισσότεροι άνθρωποι να επιλέγουν να μετακινούνται με τα πόδια, με ποδήλατο ή με τις δημόσιες συγκοινωνίες, γιατί αυτό σημαίνει ότι η πόλη έγινε πιο ασφαλής, πιο λειτουργική και πιο ανθρώπινη.
Ο τρίτος είναι ίσως ο σημαντικότερος. Να βλέπουμε περισσότερους νέους να επιλέγουν τη Λάρισα για να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν τις οικογένειές τους.
Οι πραγματικά επιτυχημένες πόλεις δεν είναι εκείνες που μεγαλώνουν μόνο σε μέγεθος. Είναι εκείνες που οι άνθρωποι επιλέγουν να μην εγκαταλείψουν.
5. Η περιφέρεια συχνά χάνει νέους ανθρώπους προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ή το εξωτερικό. Ποιο είναι το σχέδιο του Δήμου ώστε η Λάρισα να γίνει μια πόλη που όχι μόνο κρατά τους νέους της, αλλά προσελκύει και ανθρώπους να ζήσουν και να εργαστούν εδώ;
Οι νέοι δεν μένουν σε μια πόλη επειδή τους το ζητάς. Μένουν όταν βλέπουν προοπτική. Και η προοπτική δημιουργείται όταν συνυπάρχουν ευκαιρίες απασχόλησης, υψηλή ποιότητα ζωής, ποιοτικός δημόσιος χώρος, πολιτισμός, εκπαίδευση, καινοτομία και ένα περιβάλλον που επιτρέπει σε κάποιον να σχεδιάσει το μέλλον του.
Η Λάρισα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα. Βρίσκεται στο κέντρο της χώρας, διαθέτει ισχυρές εκπαιδευτικές δομές, δυναμικές επιχειρήσεις, σημαντικό πρωτογενή τομέα και υψηλό επίπεδο υπηρεσιών.
Η πρόκληση είναι να συνδέσουμε όλα αυτά μεταξύ τους.
Να δημιουργήσουμε μια πόλη που δεν θα λειτουργεί μόνο ως διοικητικό ή εμπορικό κέντρο της Θεσσαλίας, αλλά ως τόπος δημιουργίας, καινοτομίας και σύγχρονης επιχειρηματικότητας.
Η φιλοδοξία μας είναι η Λάρισα να αποτελεί επιλογή και όχι συμβιβασμό.
6. Η Λάρισα βρίσκεται στην καρδιά της ελληνικής αγροτικής παραγωγής. Πώς μπορεί ένας σύγχρονος δήμος να συμβάλει στη μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο αγροδιατροφικό μοντέλο και να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ παραγωγών, επιχειρήσεων και πανεπιστημίων;
Η αυτοδιοίκηση δεν παράγει αγροτική πολιτική. Μπορεί όμως να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η γνώση, η καινοτομία και η επιχειρηματικότητα να συναντηθούν.
Η Λάρισα διαθέτει ένα μοναδικό οικοσύστημα: έναν ισχυρό πρωτογενή τομέα, σημαντικές επιχειρήσεις μεταποίησης, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και ερευνητικά ιδρύματα με υψηλή τεχνογνωσία. Ο ρόλος του Δήμου είναι να λειτουργήσει ως γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα σε αυτούς τους φορείς.
Η βιώσιμη αγροδιατροφή αφορά κυρίως την παραγωγή μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας, την αξιοποίηση της τεχνολογίας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία καλύτερων εισοδημάτων για τους παραγωγούς.
Η Λάρισα μπορεί να εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για την αγροδιατροφική καινοτομία στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
7. Αν έπρεπε να αναλάβετε σήμερα μία δημόσια δέσμευση για τη Λάρισα, η οποία θα αξιολογηθεί στο τέλος της θητείας σας με συγκεκριμένα και μετρήσιμα αποτελέσματα, ποια θα ήταν αυτή;
Θα αναλάμβανα μια δέσμευση που πιστεύω ότι συνοψίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι τη διοίκηση ενός σύγχρονου Δήμου.
Στο τέλος της θητείας μας, η Λάρισα πρέπει να είναι μια πόλη με καλύτερα αποτελέσματα.
Να μπορεί να αποδείξει, με συγκεκριμένα στοιχεία, ότι αυξήθηκαν οι χώροι πρασίνου, ότι αναβαθμίστηκαν οι δημόσιοι χώροι, ότι βελτιώθηκε η προσβασιμότητα, ότι οι υπηρεσίες λειτουργούν πιο αποτελεσματικά και ότι ο Δήμος είναι περισσότερο προετοιμασμένος απέναντι στις κρίσεις.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών δεν χτίζεται με συνθήματα. Χτίζεται όταν η διοίκηση μπορεί να αποδείξει με μετρήσιμα αποτελέσματα ότι η καθημερινότητα των ανθρώπων έγινε καλύτερη.
Ο Δήμαρχος Λαρισαίων μιλά στο ESG+ Stories για τη μετάβαση της Λάρισας σ' ένα νέο μοντέλο αστικής ανθεκτικότητας, όπου η κλιματική προσαρμογή, η διαφάνεια, οι δείκτες ESG και η ποιότητα ζωής αποτελούν τα βασικά κριτήρια επιτυχίας μιας σύγχρονης πόλης.