Πόσες φορές έχεις αγοράσει γιαούρτι, ενώ υπήρχε ήδη στο ψυγείο; Ή έχεις ανακαλύψει στο πίσω μέρος ενός ραφιού λαχανικά που είχες κάθε πρόθεση να μαγειρέψεις — μέχρι που τα ξέχασες; Και εκείνο το τυρί που μπήκε στη λίστα «για καλό και για κακό», το χρειαζόσουν τελικά ή το άφησες να χαλάσει;
Οι αγορές τροφίμων έχουν τις μικρές τους παγίδες. Λίγη βιασύνη, μια λίστα που δεν φτιάχτηκε και οι αγορές έγιναν από μνήμης, ένα γεύμα που άλλαξε τελευταία στιγμή ή ίσως επειδή πήγαμε στο σούπερ μάρκετ πεινασμένοι. Κάπως έτσι, τρόφιμα που πληρώσαμε και μεταφέραμε στο σπίτι καταλήγουν να μένουν στα αζήτητα και τελικά στον κάδο.
Κι αν η αλλαγή ξεκινούσε πριν καν βγούμε από την πόρτα; Ανοίγοντας το ψυγείο, ελέγχοντας τα ντουλάπια και βλέποντας τι έχουμε πραγματικά στη διάθεσή μας; Τότε εκτός από μεγάλη οικονομία στην τσέπη μας θα κάναμε και ένα πολύ καλό βήμα για να διατηρήσουμε τον πλανήτη μας τόσο καθαρό όσο και βιώσιμο.
Το ψυγείο έχει ήδη μέρος της λίστας
Η σπατάλη τροφίμων μπορεί να μοιάζει με ένα μεγάλο πρόβλημα, μακριά από τη δική μας κουζίνα. Τα στοιχεία, όμως, τη φέρνουν πολύ κοντά μας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ευρώπη απορρίπτονται ετησίως 59 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων. Στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι εξίσου ανησυχητική, καθώς η μέση ετήσια ποσότητα απορριμμάτων τροφίμων εκτιμάται σε 201 κιλά ανά πολίτη. Στις μετρήσεις περιλαμβάνονται τόσο βρώσιμα όσο και μη βρώσιμα μέρη των τροφίμων.
Η καθημερινή μας συμβολή μπορεί να ξεκινήσει από κάτι πολύ απλό: να βάλουμε το περιεχόμενο του ψυγείου στον προγραμματισμό μας.
Ποια τρόφιμα χρειάζεται να καταναλωθούν πρώτα; Τι μπορούμε να μαγειρέψουμε με όσα διαθέτουμε; Ποια υλικά λείπουν για να ολοκληρωθεί ένα γεύμα; Οι απαντήσεις δίνουν στη λίστα αγορών περισσότερο νόημα και λιγότερες επαναλήψεις.
Τα λαχανικά που έχουμε μπορούν να γίνουν η αφετηρία για το βραδινό. Μια συσκευασία που έχει ήδη ανοιχτεί μπορεί να μπει πρώτη στο πρόγραμμα. Και το προϊόν που θα αγοράζαμε σχεδόν αυτόματα μπορεί, τελικά, να διαγραφεί από τη λίστα.
Καλό για την τσέπη μας, καλό και για τον πλανήτη
Τι πετάμε όταν πετάμε ένα τρόφιμο; Μαζί με εκείνα τα λαχανικά που ξεχάστηκαν ή το γιαούρτι που δεν προλάβαμε να καταναλώσουμε, χάνονται και τα χρήματα που δώσαμε για να τα αγοράσουμε. Γι’ αυτό, μια ματιά στο ψυγείο πριν από τα ψώνια μπορεί να σημαίνει και οικονομία στην τσέπη μας: αποφεύγουμε τις διπλές αγορές, συμπληρώνουμε όσα πραγματικά λείπουν και αξιοποιούμε καλύτερα όσα έχουμε ήδη πληρώσει.
Η αξία τους, όμως, ξεπερνά την τιμή στο ράφι. Για να φτάσει ένα τρόφιμο στην κουζίνα μας χρειάστηκαν νερό, γη, ενέργεια, πρώτες ύλες και ανθρώπινη εργασία. Όταν καταλήγει στα σκουπίδια, όλοι αυτοί οι πόροι έχουν χρησιμοποιηθεί χωρίς το φαγητό να εκπληρώσει τον σκοπό του.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στο Food Waste Index Report 2024 του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP). Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει, η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων συνδέονται με περίπου 8%–10% των παγκόσμιων ετήσιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ για την παραγωγή τροφίμων που τελικά χάνονται ή σπαταλώνται χρησιμοποιείται έκταση αντίστοιχη με σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας γεωργικής γης.
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε έναν πλανήτη όπου η πίεση στους φυσικούς πόρους αυξάνεται. Η έκθεση Global Resources Outlook 2024, του UNEP και του International Resource Panel, διαπιστώνει ότι η παγκόσμια εξόρυξη και συλλογή φυσικών πόρων έχει τριπλασιαστεί τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Το εύρημα αφορά συνολικά τη χρήση πόρων στην οικονομία και αναδεικνύει τη σημασία της πιο συνετής κατανάλωσης.
Η καλύτερη οργάνωση της κουζίνας μας αποκτά, λοιπόν, διπλό όφελος. Βοηθά να περιορίσουμε τις περιττές δαπάνες και, όταν αποτρέπει την απόρριψη φαγητού, μειώνει τα απορρίμματα και τη σπατάλη των πόρων που χρειάστηκαν για την παραγωγή του. Ένα μικρό βήμα απέναντι σε ένα από τα ουσιαστικά ζητήματα της εποχής μας.
Πριν γράψουμε την επόμενη λίστα, ας δούμε τι μας περιμένει ήδη στο ψυγείο. Μπορεί να είναι η αρχή ενός γεύματος — και μιας συνήθειας με όφελος για την τσέπη μας και τον πλανήτη.
Lidl Ελλάς: «Πρώτα δίνουμε αξία σε όσα ήδη διαθέτουμε στην κουζίνα μας, και μετά συμπληρώνουμε ό,τι λείπει από τα καταστήματα Lidl»
Αυτή την πρακτική φέρνει στο επίκεντρο η Lidl Ελλάς, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σπατάλης Τροφίμων. Έναν χρόνο μετά την εκστρατεία «Η δύναμή μας», η εταιρεία συνεχίζει την ενημερωτική της πρωτοβουλία με το κάλεσμα: «Ξεκίνα τα επόμενα ψώνια από το ψυγείο σου – Γιατί κάποια τρόφιμα μπορεί να τα έχεις ήδη και δεν σου κοστίζουν τίποτα επιπλέον».
Το μήνυμα μεταφέρει την υπεύθυνη κατανάλωση σε μια γνώριμη στιγμή της καθημερινότητας: την προετοιμασία της λίστας αγορών. Πριν προσθέσουμε νέα προϊόντα στο καλάθι, αξίζει να δώσουμε προτεραιότητα σε εκείνα που έχουμε ήδη αγοράσει.
Η προτροπή της Lidl Ελλάς είναι απλή: «Πρώτα δίνουμε αξία σε όσα ήδη διαθέτουμε στην κουζίνα μας, και μετά συμπληρώνουμε ό,τι λείπει από τα καταστήματα Lidl».
Πριν γεμίσει, λοιπόν, το επόμενο καλάθι, αξίζει να ανοίξει πρώτα το ψυγείο. Μπορεί να έχει ήδη την αρχή του επόμενου γεύματος.
Δείτε την καμπάνια
Μια ματιά πριν από τη λίστα αγορών μπορεί να γλιτώσει τρόφιμα από τον κάδο και περιττά έξοδα από το πορτοφόλι μας. Η Lidl Ελλάς μάς καλεί να υιοθετήσουμε μια μικρή συνήθεια που μπορεί να κάνει τη διαφορά.