Ένα νέο σύστημα ανακύκλωσης, που συνδέει την επιστροφή της άδειας συσκευασίας με την επιστροφή χρημάτων στον καταναλωτή, περνά επιτέλους από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση στην Ελλάδα. Με την αδειοδότηση της DRS Hellas από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, ξεκινά η ανάπτυξη της υποδομής που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο συλλέγονται πλαστικά μπουκάλια και κουτάκια ποτών: ο καταναλωτής θα καταβάλλει μια μικρή εγγύηση κατά την αγορά και θα την παίρνει πίσω όταν επιστρέφει τη συσκευασία.
.
Η έγκριση δόθηκε, σύμφωνα με την ανακοίνωση της εταιρείας, με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ΕΟΑΝ στις 9 Νοεμβρίου. Αποτελεί την αφετηρία για την ανάπτυξη του Ελληνικού Συστήματος Εγγυοδοτικής Ανακύκλωσης, γνωστού ως Deposit Return System — DRS, το οποίο αφορά πλαστικές φιάλες και μεταλλικές συσκευασίες αλουμινίου ποτών μίας χρήσης, χωρητικότητας έως τριών λίτρων.
Η αδειοδότηση δεν σημαίνει ότι η εγγύηση αρχίζει άμεσα να χρεώνεται στις αγορές. Στην ανακοίνωση δεν προσδιορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας για τους καταναλωτές, ενώ η πλήρης ανάπτυξη του δικτύου τοποθετείται εντός του 2027.
Πώς θα επιστρέφονται τα χρήματα
Όταν το σύστημα τεθεί σε λειτουργία, η αγορά ενός προϊόντος που συμμετέχει σε αυτό θα συνοδεύεται από εγγύηση 0,10 ευρώ για συσκευασίες έως και 0,5 λίτρου και 0,15 ευρώ για συσκευασίες άνω του 0,5 και έως τρία λίτρα.
Με την επιστροφή της άδειας συσκευασίας σε εγκεκριμένο σημείο, ο καταναλωτής θα λαμβάνει πίσω ολόκληρο το ποσό, μέσω απόδειξης επιστροφής που θα μπορεί να εξαργυρώνει στις αγορές του. Για παράδειγμα, για έξι φιάλες νερού του 1,5 λίτρου που υπάγονται στο σύστημα, η συνολική εγγύηση θα είναι 0,90 ευρώ, ποσό που θα ανακτάται με την επιστροφή και των έξι συσκευασιών. Το οικονομικό κίνητρο συνδέεται επομένως άμεσα με την επιστροφή: εάν η συσκευασία δεν επιστραφεί, ο καταναλωτής δεν ανακτά την εγγύηση.
Για να λειτουργήσει αυτός ο μηχανισμός, καθοριστική θα είναι η πρόσβαση στα σημεία παραλαβής. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της DRS Hellas, το δίκτυο σε πλήρη ανάπτυξη θα περιλαμβάνει 8.700 σημεία επιστροφής, σε σούπερ μάρκετ, επιλεγμένα σημεία πώλησης, δημόσιους χώρους και περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος. Η παραλαβή θα γίνεται τόσο μέσω αυτόματων μηχανημάτων όσο και χειρωνακτικά.
Κατά την έναρξη λειτουργίας προβλέπεται, όπως αναφέρει η εταιρεία, να έχει εγκατασταθεί το 65% των υποδομών. Η γεωγραφική κάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα, λόγω της νησιωτικότητας και της εποχικής αύξησης της κατανάλωσης στους τουριστικούς προορισμούς. Το ζητούμενο είναι η επιστροφή να συνδυάζεται εύκολα με τις καθημερινές αγορές και μετακινήσεις.
Ο στόχος του 90% και η ευρωπαϊκή υποχρέωση
Η DRS Hellas θέτει στόχο χωριστής συλλογής τουλάχιστον του 90% των συσκευασιών που καλύπτει το σύστημα από το 2029. Ο αριθμός συνδέεται με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή υποχρέωση.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας προβλέπει ότι, έως την 1η Ιανουαρίου 2029, τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη χωριστή συλλογή τουλάχιστον του 90% ετησίως, κατά βάρος, των πλαστικών φιαλών και μεταλλικών περιεκτών ποτών μίας χρήσης έως τρία λίτρα που διατίθενται στην αγορά. Για την επίτευξη του στόχου προβλέπεται η ανάπτυξη συστημάτων εγγυοδοσίας, με δυνατότητες εξαίρεσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η διάκριση έχει σημασία: η χωριστή συλλογή αποτελεί το πρώτο βήμα προς την ανακύκλωση. Ακολουθούν η διαλογή και η επεξεργασία, ώστε τα υλικά να μπορούν να αξιοποιηθούν ξανά ως πρώτη ύλη.
Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα συστήματα επιστροφής εγγύησης μπορούν να αυξήσουν τη συλλογή, να υποστηρίξουν την ανακύκλωση υψηλής ποιότητας και να περιορίσουν τις συσκευασίες που καταλήγουν ως απορρίμματα στο περιβάλλον.
Για τις επιχειρήσεις ποτών και λιανικής που συμμετέχουν στο ελληνικό εγχείρημα, η περιβαλλοντική επίδοση θα κριθεί από τις ποσότητες που επιστρέφονται, την ποιότητα των υλικών που ανακτώνται και τη δυνατότητα αξιοποίησής τους σε νέες συσκευασίες. Πρόκειται για τα μετρήσιμα αποτελέσματα που μπορούν να συνδέσουν το σύστημα με τους εταιρικούς στόχους κυκλικής οικονομίας.
Το στοίχημα της εφαρμογής
«Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην DRS Hellas ενώνουν τις δυνάμεις τους και αναλαμβάνουν έμπρακτα την ευθύνη για τη δημιουργία ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και αποτελεσματικού Συστήματος, με διαφάνεια, ορθολογικό κόστος και εύκολη πρόσβαση για κάθε καταναλωτή», δήλωσε η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της DRS Hellas, Μαρία Αναργύρου-Νίκολιτς.
Σύμφωνα με την εταιρεία, η DRS Hellas λειτουργεί χωρίς σκοπό διανομής κερδών από τη λειτουργία του συστήματος. Οι διαθέσιμοι πόροι επανεπενδύονται στο δίκτυο επιστροφής, στις ψηφιακές υποδομές, στη συλλογή, μεταφορά και διαλογή των συσκευασιών, καθώς και στην ενημέρωση των καταναλωτών.
«Με την αδειοδότηση ξεκινά η εφαρμογή του σχεδίου και η ανάπτυξη των υποδομών και των υπηρεσιών που απαιτούνται για τη λειτουργία του σε ολόκληρη τη χώρα», ανέφερε ο γενικός διευθυντής της DRS Hellas, Μιχάλης Παναγιωτάκης.
Η αδειοδότηση της DRS Hellas ανοίγει τον δρόμο για την εφαρμογή της εγγυοδοτικής ανακύκλωσης στην Ελλάδα. Πώς θα επιστρέφεται η εγγύηση των 10 ή 15 λεπτών και τι προβλέπει ο σχεδιασμός για 8.700 σημεία επιστροφής.