Ιστορική πρώτη καταγράφεται για το Ταμείο Απωλειών και Ζημιών του ΟΗΕ, καθώς το Νεπάλ γίνεται η πρώτη χώρα που λαμβάνει χρηματοδότηση μετά από ξαφνική κλιματική καταστροφή.
.
Το Ταμείο ενέκρινε ποσό 20 εκατ. δολαρίων για την υποστήριξη της ανάκαμψης και της ανοικοδόμησης μετά τις καταστροφικές πλημμύρες της 26ης Αυγούστου, οι οποίες προκλήθηκαν έπειτα από κατάρρευση πάγου και βράχων σε ορεινή περιοχή κοντά στα σύνορα με το Θιβέτ.
Η απόφαση θεωρείται σημαντικό ορόσημο για το διεθνές σύστημα κλιματικής χρηματοδότησης, καθώς μετατρέπει για πρώτη φορά σε πραγματική εκταμίευση ένα αίτημα που εδώ και χρόνια προβάλλουν οι αναπτυσσόμενες χώρες: οικονομική στήριξη για ζημιές που υφίστανται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, παρά το γεγονός ότι έχουν συμβάλει ελάχιστα στις παγκόσμιες εκπομπές.
Μόλις το 0,7% των συνολικών ζημιών
Το Νεπάλ έχει εκτιμήσει τις ζημιές σε υποδομές και οικονομική δραστηριότητα στα 2,7 δισ. δολάρια. Σε αυτό το πλαίσιο, τα 20 εκατ. δολάρια που εγκρίθηκαν αντιστοιχούν μόλις στο 0,7% του συνολικού κόστους. Το ποσό των 20 εκατ. δολαρίων είναι παράλληλα το ανώτατο όριο που μπορεί να ζητηθεί για ένα μεμονωμένο έργο με βάση τις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές του Ταμείου.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει από την πρώτη κιόλας εκταμίευση το βασικό πρόβλημα που συνοδεύει τον μηχανισμό: το εύρος των διαθέσιμων πόρων παραμένει πολύ μικρό σε σχέση με το πραγματικό κόστος των καταστροφών.
Πάνω από 1.400 νεκροί και δεκάδες χιλιάδες πληγέντες
Οι πλημμύρες προκάλεσαν τεράστιες καταστροφές σε κατοικίες, δρόμους, σχολεία και ενεργειακές υποδομές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, περίπου 60.000 άνθρωποι από 15.000 νοικοκυριά επηρεάστηκαν άμεσα από την καταστροφή, ενώ περισσότεροι από 1.400 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και χιλιάδες ακόμη αγνοούνται.
Στις 31 Αυγούστου, η κυβέρνηση του Νεπάλ υπέβαλε αίτημα ύψους 20 εκατ. δολαρίων στο Ταμείο Απωλειών και Ζημιών, ζητώντας άμεση οικονομική βοήθεια.
Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας, Swarnim Wagle, τόνισε στην επιστολή του προς το Ταμείο ότι το Νεπάλ είναι μία από τις λιγότερο ανεπτυγμένες και περισσότερο κλιματικά ευάλωτες ορεινές χώρες, παρότι η συμβολή του στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου είναι αμελητέα.
«Ιστορικό ορόσημο για την κλιματική δικαιοσύνη»
Το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών χαρακτήρισε την απόφαση «ιστορικό ορόσημο για την κλιματική δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη προς το Νεπάλ».
Σύμφωνα με το UNDP, είναι η πρώτη φορά από τότε που το Ταμείο τέθηκε σε λειτουργία μετά την COP28 που εγκρίνεται χρηματοδότηση για χώρα η οποία αντιμετωπίζει αιφνίδια κλιματική καταστροφή.
Οι πόροι αναμένεται να κατευθυνθούν στην αποκατάσταση βασικών υποδομών, στην ανοικοδόμηση και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πληγεισών κοινοτήτων. Ο ΟΗΕ υπογράμμισε επίσης ότι η απόφαση στέλνει μήνυμα και προς άλλες ευάλωτες χώρες ότι η πολυμερής συνεργασία μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική οικονομική στήριξη όταν σημειώνονται καταστροφές.
Οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες από τα διαθέσιμα κεφάλαια
Η πρώτη εκταμίευση συνοδεύεται, ωστόσο, από έντονη κριτική για την ανεπάρκεια του ποσού. Ο Rajendra Bagjain, ακτιβιστής για το κλίμα και πρώην βουλευτής του Νεπάλ, χαρακτήρισε τα 20 εκατ. δολάρια εξαιρετικά ανεπαρκή σε σχέση με την έκταση των ζημιών, υποστηρίζοντας ότι δεν αρκούν για την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών.
Το πρόβλημα είναι ευρύτερο. Μέχρι σήμερα, οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν καταθέσει 176 αιτήσεις συνολικού ύψους 2,8 δισ. δολαρίων, ενώ οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν δεσμευθεί μέχρι στιγμής για περίπου 800 εκατ. δολάρια.
Η διαφορά μεταξύ αναγκών και διαθέσιμων πόρων δείχνει ότι το Ταμείο βρίσκεται ακόμη πολύ μακριά από το να μπορεί να ανταποκριθεί στην κλίμακα των κλιματικών ζημιών που αντιμετωπίζουν οι πιο ευάλωτες οικονομίες.
Από τη διεκδίκηση στην πρώτη πραγματική πληρωμή
Το Ταμείο Απωλειών και Ζημιών δημιουργήθηκε το 2023, έπειτα από πολυετείς διαπραγματεύσεις μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Η βασική λογική του είναι διαφορετική από την κλασική χρηματοδότηση για μείωση εκπομπών ή προσαρμογή. Αφορά ζημιές που έχουν ήδη συμβεί και τις οποίες μια χώρα δεν μπορεί πλέον να αποτρέψει ή να αντιμετωπίσει επαρκώς μέσω προσαρμογής.
Η περίπτωση του Νεπάλ αποτελεί έτσι την πρώτη ουσιαστική δοκιμή για το αν ο μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει γρήγορα και αποτελεσματικά όταν συμβαίνει μια μεγάλη καταστροφή.
Η απόφαση έχει κυρίως θεσμική και συμβολική σημασία: για πρώτη φορά η διεθνής αρχιτεκτονική για τις «απώλειες και ζημιές» περνά από τις δεσμεύσεις και τις διαπραγματεύσεις σε πραγματική χρηματοδότηση.
Το ύψος της βοήθειας, όμως, δείχνει ταυτόχρονα και τα όρια του σημερινού συστήματος, καθώς οι ανάγκες των ευάλωτων χωρών αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τους διαθέσιμους πόρους.
Πηγή: The Telegraph, Samaan Lateef, 23 Οκτωβρίου 2026.
Το Νεπάλ γίνεται η πρώτη χώρα που λαμβάνει 20 εκατ. δολάρια από το Ταμείο Απωλειών και Ζημιών του ΟΗΕ, μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του Αυγούστου.