Το ενισχυμένο El Niño επαναφέρει στο προσκήνιο τη σύνδεση μεταξύ climate risk, inflation και financial markets, αλλά η FTSE Russell προειδοποιεί ότι το φαινόμενο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλό trading signal. Σε ανάλυσή τους οι Alex Nae, Quantitative Research Analyst του Global Investment Research, και Lee Clements, Head of Applied Sustainable Investment Research της FTSE Russell, εξέτασαν εάν οι μεταβολές του El Niño-Southern Oscillation (ENSO) αφήνουν συστηματικό αποτύπωμα στις αποδόσεις μετοχών χωρών που θεωρούνται ιδιαίτερα εκτεθειμένες στις κλιματικές και μακροοικονομικές του επιπτώσεις.
.
Το ENSO περιλαμβάνει τις θερμές και ψυχρές φάσεις El Niño και La Niña και επηρεάζει βροχοπτώσεις και θερμοκρασίες πολύ πέρα από τον τροπικό Ειρηνικό. Το El Niño τείνει να ενισχύει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες, ενώ η La Niña έχει γενικά ψυχρότερη επίδραση. Οι μεταβολές αυτές μπορούν να προκαλέσουν ξηρασίες ή πλημμύρες και να περάσουν στην πραγματική οικονομία μέσω της γεωργίας, της υδροηλεκτρικής παραγωγής, των logistics και των τιμών τροφίμων.
Έξι αγορές στο μικροσκόπιο
Η FTSE Russell εξέτασε τις αγορές της Βραζιλίας, της Χιλής, της Ινδίας, της Ινδονησίας, της Νότιας Αφρικής και της Αυστραλίας, χρησιμοποιώντας μηνιαίες total returns από το 2000 έως τον Αύγουστο του 2026. Πρόκειται για χώρες με τεκμηριωμένη έκθεση στις κλιματικές και μακροοικονομικές επιδράσεις του ENSO. Pasted text
Η Βραζιλία ξεχωρίζει καθαρά. Στα 17 από τα 19 ENSO episodes καταγράφηκαν θετικές average monthly excess returns, με median απόδοση 0,78% τον μήνα. Στη Νότια Αφρική, τη Χιλή και την Αυστραλία οι median returns ήταν επίσης θετικές, όμως μόνο περίπου τα δύο τρίτα των επεισοδίων είχαν θετικό αποτέλεσμα και οι αποκλίσεις ήταν πολύ μεγαλύτερες. Αντίθετα, Ινδία και Ινδονησία δεν εμφάνισαν σαφή directional consistency, καθώς μόνο περίπου τα μισά επεισόδια συνοδεύτηκαν από θετικές returns.
Ακόμη και στη Βραζιλία, πάντως, η σχέση δεν είναι αρκετά ισχυρή ώστε να μετατραπεί σε αυτόνομο επενδυτικό σήμα. Η regression analysis της FTSE Russell δείχνει ότι οι excess returns της χώρας ήταν περίπου 1,6 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερες τον μήνα κατά τις ενεργές περιόδους ENSO, ενώ η Βραζιλία ήταν η μόνη αγορά του δείγματος με statistically significant coefficient. Ωστόσο, το χαμηλό R² υποδηλώνει ότι το ENSO εξηγεί μόνο ένα μικρό μέρος της συνολικής μεταβλητότητας των αποδόσεων.
Από την ακραία ζέστη στην παραγωγικότητα και τον πληθωρισμό
Η επίδραση στην πραγματική οικονομία είναι περισσότερο σαφής. Η FTSE Russell επικαλείται έρευνα του OECD σε 23 ανεπτυγμένες οικονομίες, σύμφωνα με την οποία δέκα επιπλέον ημέρες με θερμοκρασίες πάνω από 35°C μειώνουν την ετήσια παραγωγικότητα της εργασίας κατά περίπου 0,3%.
Το El Niño μπορεί επίσης να διαταράξει την αγροτική παραγωγή και τις μεταφορές. Απώλειες καλλιεργειών και χαμηλότερα επίπεδα νερού σε ποτάμια αυξάνουν το κόστος τροφίμων και river transport και μπορούν στη συνέχεια να περάσουν στον ευρύτερο πληθωρισμό. Pasted text
Η κεντρική τράπεζα της Βραζιλίας, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει ήδη ενσωματώσει ένα ισχυρό El Niño στις inflation projections για το 2026 και το 2027. Τα μοντέλα της δείχνουν αρχικά πληθωριστική επίδραση, κυρίως μέσω των τιμών τροφίμων, η οποία ενδέχεται να υποχωρήσει καθώς οι συνθήκες ομαλοποιούνται το 2027. Στην Ινδία, από την άλλη πλευρά, ασθενέστερες βροχές των μουσώνων που συνδέονται με το El Niño μπορούν επίσης να ενισχύσουν τον food inflation και, μαζί με υψηλότερες commodity prices, να ασκήσουν ανοδική πίεση στα επιτόκια.
Κίνδυνος για την ανάπτυξη το 2027
Οι οικονομίες είναι σήμερα περισσότερο ανθεκτικές από ό,τι στο παρελθόν. Βελτιώσεις στην άρδευση, στη φυτική γενετική και στις farming practices έχουν περιορίσει την εξάρτηση της παραγωγής τροφίμων από μία μόνο περίοδο ξηρασίας, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα τροφίμων παραμένουν σχετικά ισχυρά και προσφέρουν ένα πρόσθετο buffer σε περίπτωση κακής συγκομιδής σε έναν μεγάλο παραγωγό.
Παρά τα παραπάνω, ο OECD αντιμετωπίζει το El Niño ως downside risk για την ανάπτυξη το 2027, ιδιαίτερα εάν παραμείνει πολύ ισχυρό. Σε ένα περιβάλλον όπου τα μακροπρόθεσμα sovereign yields έχουν ήδη κινηθεί ανοδικά και οι γεωπολιτικές πιέσεις προσθέτουν πληθωρισμό, μια νέα άνοδος στις τιμές τροφίμων θα μπορούσε να αυξήσει τόσο το global inflation όσο και το financing cost. Αυτό θα περιόριζε, κατά την FTSE Russell, τον χώρο που διαθέτουν οι κεντρικές τράπεζες στις emerging markets για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Γιατί η Βραζιλία είναι διαφορετική
Η Βραζιλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί μια οικονομία μπορεί να είναι έντονα εκτεθειμένη στο El Niño χωρίς αυτό να μεταφράζεται με τον ίδιο τρόπο στον χρηματιστηριακό της δείκτη.
Η γεωργία αντιστοιχεί περίπου στο 6,1% του GDP της χώρας, ενώ η ευρύτερη agribusiness chain –η οποία περιλαμβάνει inputs, πρωτογενή παραγωγή, agroindustry και services– αντιπροσώπευε 25,1% της οικονομίας το 2025. Υψηλότερες παγκόσμιες τιμές αγροτικών προϊόντων μπορούν επομένως να ενισχύσουν τα export revenues εφόσον η εγχώρια παραγωγή δεν πληγεί σοβαρά, δημιουργώντας παράλληλα πρόσθετο εισόδημα και στηρίζοντας την aggregate demand. Αυτό σημαίνει ότι η Βραζιλία μπορεί να βιώνει ταυτόχρονα όφελος από τις εξαγωγές και υψηλότερο εγχώριο πληθωρισμό. Pasted text
Η σύνθεση του χρηματιστηριακού δείκτη εξηγεί ένα ακόμη μέρος της απόκλισης. Στις 30 Σεπτεμβρίου, τα Financials αντιπροσώπευαν 30% του FTSE Brazil, η Energy 22,4% και τα Basic Materials 13%. Συνολικά, οι τρεις κλάδοι αποτελούσαν 65,4% του index weight. Αντίθετα, τα Consumer Staples είχαν βάρος 4,75%, ενώ η Food and Beverage Production αντιστοιχούσε μόλις στο 3,4% των συνολικών revenues των εταιρειών του FTSE Brazil. Pasted text
Κατά συνέπεια, η πορεία του δείκτη επηρεάζεται πολύ περισσότερο από financial conditions, energy prices και την παγκόσμια ζήτηση για πρώτες ύλες παρά από την άμεση έκθεση της γεωργίας.
Climate regime, όχι trading signal
Η βασική διαπίστωση της FTSE Russell είναι ότι το El Niño έχει πραγματικές και δυνητικά σημαντικές οικονομικές συνέπειες, όμως οι επιπτώσεις αυτές δεν περνούν με ενιαίο και προβλέψιμο τρόπο στις αποδόσεις των εθνικών χρηματιστηριακών δεικτών.
Η Βραζιλία αποτελεί εξαίρεση ως προς τη στατιστική συνέπεια των ιστορικών excess returns, αλλά ακόμη και εκεί το ENSO εξηγεί μόνο περιορισμένο μέρος της συνολικής συμπεριφοράς της αγοράς.
Για τον λόγο αυτό, η FTSE Russell καταλήγει ότι το ENSO είναι περισσότερο χρήσιμο ως regime indicator παρά ως standalone trading signal. Σε ένα περιβάλλον όπου ο πληθωρισμός επηρεάζεται ταυτόχρονα από γεωπολιτικές εντάσεις, commodity prices και υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, το El Niño μπορεί να ενισχύσει τις μακροοικονομικές πιέσεις. Για τις αγορές όμως παραμένει ένας από τους πολλούς παράγοντες που πρέπει να εξετάζονται μαζί με earnings, valuations, monetary policy και άλλους fundamental drivers.
Πηγή: FTSE Russell,
Το ισχυρό El Niño του 2026 επηρεάζει τρόφιμα, πληθωρισμό και ανάπτυξη, αλλά η FTSE Russell βρίσκει αδύναμη και άνιση σχέση με τις αποδόσεις των χρηματιστηρίων.