Οι ευρωπαϊκές ασφαλιστικές επιχειρήσεις επανεξετάζουν τα μοντέλα τους για τις φυσικές καταστροφές, καθώς η αύξηση της θερμοκρασίας ενισχύει τον κίνδυνο πυρκαγιών, ξηρασίας και ακραίων καιρικών φαινομένων σε μια ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
.
Σύμφωνα με στελέχη ασφαλιστικών, αντασφαλιστικών και μεσιτικών ομίλων, η σημερινή κατάσταση δεν αντιμετωπίζεται ως μια προσωρινή διαταραχή αλλά ως μια μακροπρόθεσμη μεταβολή του προφίλ κινδύνου.
Ο Will Bruce, global head of climate risk consulting της Aon, ανέφερε ότι ο κλάδος εξετάζει ενεργά σε ποιο βαθμό η άνοδος των θερμοκρασιών συνιστά μια θεμελιώδη αλλαγή στο τοπίο των φυσικών καταστροφών στην Ευρώπη.
Ακριβότερη ασφάλιση και μεγαλύτερες ζημιές
Η βασική προσδοκία του κλάδου είναι ότι τα ασφάλιστρα θα αυξηθούν και οι αποζημιώσεις από φυσικές καταστροφές θα γίνουν μεγαλύτερες.
Η αιτία είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, τα ακραία φαινόμενα γίνονται συχνότερα και εντονότερα. Από την άλλη, οι οικονομικές δραστηριότητες και οι περιουσίες που βρίσκονται εκτεθειμένες σε αυτές τις καταστροφές αυξάνονται.
Οι φωτιές που έχουν πλήξει Ισπανία, Γαλλία και Ελλάδα, αλλά και το ξέσπασμα πυρκαγιάς κοντά σε πυρηνικό σταθμό στο Ηνωμένο Βασίλειο, θεωρούνται ενδεικτικές μιας γεωγραφικής διεύρυνσης του κινδύνου.
Περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολύ βόρειες για να αντιμετωπίζουν σοβαρό κίνδυνο πυρκαγιάς αρχίζουν πλέον να περιλαμβάνονται στα μοντέλα αυξημένης έκθεσης.
Οι ζημιές δεν περιορίζονται στα καμένα κτίρια
Οι ασφαλιστικές επισημαίνουν ότι το οικονομικό κόστος μιας πυρκαγιάς δεν αφορά μόνο τις άμεσες υλικές ζημιές. Ο Tyson Vickery της Marsh τονίζει ότι οι απώλειες από διακοπή λειτουργίας μπορούν να είναι σημαντικές ακόμη και όταν δεν υπάρχει σοβαρή φυσική καταστροφή περιουσίας.
Εντολές εκκένωσης, καπνός, περιορισμός πρόσβασης σε τουριστικές περιοχές, κλείσιμο δρόμων ή αναστολή επιχειρηματικής δραστηριότητας μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικό ασφαλιστικό κόστος. Η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τον τουρισμό, τη λιανική, τις μεταφορές και τη βιομηχανία.
Μεγάλο ασφαλιστικό κενό στην Ευρώπη
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο εξαιτίας του μεγάλου ασφαλιστικού κενού. Για παράδειγμα, οι πυρκαγιές στην Ισπανία το 2025 προκάλεσαν οικονομικές ζημιές σχεδόν 5 δισ. ευρώ, από τις οποίες μόλις περίπου 1 δισ. ευρώ ήταν ασφαλισμένο. Η διαφορά αυτή δείχνει ότι μεγάλο μέρος του κόστους τελικά επιβαρύνει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσιους προϋπολογισμούς. Η Allianz, ο μεγαλύτερος ασφαλιστικός όμιλος γενικών ασφαλίσεων στην Ευρώπη, εκτιμά ότι οι κίνδυνοι από πυρκαγιές και ξηρασία γίνονται πιο έντονοι εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στην πρόληψη
Οι ασφαλιστικές επιχειρούν πλέον να μετατοπίσουν μέρος της στρατηγικής τους από την αποζημίωση στην πρόληψη. Στην Ισπανία, η Allianz έχει αναπτύξει σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και δορυφορικών δεδομένων.
Μέχρι τις 20 Ιουλίου, το σύστημα είχε δημιουργήσει 417 ειδοποιήσεις για πυρκαγιές και είχε ενεργοποιήσει 73 διαδικασίες απόκρισης, επιτρέποντας την αποστολή προειδοποιήσεων σε χιλιάδες πελάτες. Η πρακτική αυτή δείχνει τη νέα κατεύθυνση της ασφαλιστικής αγοράς, όπου η πρόληψη και η ανάλυση κινδύνου αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία.
Τα ιστορικά δεδομένα δεν αρκούν πλέον
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τις ασφαλιστικές είναι ότι τα ιστορικά δεδομένα παύουν να αποτελούν επαρκή βάση για την πρόβλεψη μελλοντικών ζημιών. Η Aon επισημαίνει ότι ο κλάδος βασίζεται πλέον περισσότερο σε forward-looking σενάρια, καθώς οι στατιστικές των προηγούμενων δεκαετιών δεν αποτυπώνουν πλέον με ακρίβεια τις νέες θερμοκρασιακές και κλιματικές συνθήκες.
Η μεταβολή αυτή έχει τεράστια σημασία για τον τρόπο με τον οποίο τιμολογείται ο κίνδυνος, διαμορφώνονται τα ασφάλιστρα και υπολογίζονται τα απαιτούμενα κεφάλαια.
Στο προσκήνιο τα catastrophe bonds
Καθώς οι ζημιές αυξάνονται, η ασφαλιστική αγορά εξετάζει όλο και περισσότερο τη μεταφορά μέρους του κινδύνου στις κεφαλαιαγορές. Ένα από τα βασικά εργαλεία είναι τα catastrophe bonds ή cat bonds. Μέσω αυτών, οι ασφαλιστικές μεταφέρουν μέρος του κινδύνου φυσικής καταστροφής σε επενδυτές. Εάν εκδηλωθεί ένα προκαθορισμένο γεγονός, όπως μια μεγάλη πυρκαγιά, οι επενδυτές μπορεί να υποστούν απώλεια κεφαλαίου. Αν το γεγονός δεν συμβεί, λαμβάνουν υψηλότερες αποδόσεις.
Η χρήση αυτών των προϊόντων έχει αυξηθεί σημαντικά. Παγκοσμίως, περισσότερο από 5 δισ. δολάρια σε cat bonds με έκθεση σε κίνδυνο πυρκαγιάς εκδόθηκαν το 2025, περισσότερο από το διπλάσιο επίπεδο του 2024.
Ο ταχύτερα αυξανόμενος κλιματικός κίνδυνος
Το Swiss Re Institute χαρακτηρίζει την πυρκαγιά ως τον ταχύτερα αυξανόμενο καιρικό κίνδυνο παγκοσμίως. Ωστόσο, η Swiss Re προειδοποιεί ότι η αύξηση της διαθέσιμης ασφαλιστικής και επενδυτικής κεφαλαιακής κάλυψης δεν μπορεί να υποκαταστήσει τα μέτρα που μειώνουν τον ίδιο τον κίνδυνο. Αν δεν μειωθεί η πραγματική έκθεση, η ασφάλιση μπορεί να γίνει τόσο ακριβή ώστε να πάψει να είναι προσιτή σε πολλές περιοχές.
Ερώτημα για τα κρατικά συστήματα κάλυψης
Σε Ισπανία και Γαλλία, οι πυρκαγιές δεν καλύπτονται σήμερα από τα κρατικά ή μικτά δημόσια-ιδιωτικά συστήματα αποζημίωσης φυσικών καταστροφών. Αυτό δημιουργεί νέο πολιτικό και ασφαλιστικό ερώτημα: αν δηλαδή τα συστήματα αυτά θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να περιλαμβάνουν πυρκαγιές και άλλους κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Ο Manuel Arrive της Fitch Ratings σημειώνει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τη δυνατότητα των ασφαλιστών να μεταφέρουν και να διαχειρίζονται τον κίνδυνο.
Από την αποζημίωση στην ανθεκτικότητα
Η πιο κρίσιμη αλλαγή που αναδεικνύεται είναι η ανάγκη μετάβασης από ένα σύστημα που απλώς αποζημιώνει τις απώλειες σε ένα μοντέλο που περιορίζει τις ζημιές πριν αυτές συμβούν. Η Allianz εκτιμά ότι οι απώλειες από την κλιματική αλλαγή μπορούν να διπλασιάζονται κάθε οκτώ έως εννέα χρόνια.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κτιρίων, των δικτύων, των δασών, των πόλεων και των υποδομών γίνεται πλέον απαραίτητη όχι μόνο για λόγους προστασίας αλλά και για τη διατήρηση της ασφαλισιμότητας.
Για την ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά, το βασικό ζήτημα δεν είναι πλέον αν ο κλιματικός κίνδυνος θα αυξηθεί, αλλά αν θα μπορέσει να παραμείνει οικονομικά διαχειρίσιμος και ασφαλίσιμος.
Πηγή: Bloomberg Green.
Οι πρόσφατες πυρκαγιές σε Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα και Ηνωμένο Βασίλειο ενισχύουν την εκτίμηση ότι η άνοδος της θερμοκρασίας μεταβάλλει δομικά το ασφαλιστικό τοπίο της Ευρώπης.