Με μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική βαρύτητα από ποτέ ξεκινούν στη Μογγολία οι συνομιλίες του ΟΗΕ για την ερημοποίηση, καθώς η κλιματική κρίση, οι παρατεταμένες ξηρασίες και η πίεση στην παραγωγή τροφίμων μετατρέπουν την υποβάθμιση της γης σε κρίσιμο ζήτημα για την παγκόσμια οικονομία.
.
Στο επίκεντρο της COP17 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης (UNCCD), που αρχίζει στις 17 Αυγούστου στο Ουλάν Μπατόρ και θα διαρκέσει έως τις 28 Αυγούστου, βρίσκεται η ενεργοποίηση χρηματοδοτήσεων άνω των 12 δισ. δολαρίων για χώρες που πλήττονται από ξηρασία και υποβάθμιση εδαφών.
Το βασικό ζητούμενο είναι να μετατραπούν οι δεσμεύσεις που ανακοινώθηκαν πριν από δύο χρόνια σε συγκεκριμένα έργα στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η ανάγκη γίνεται ακόμη πιο πιεστική καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες και η έλλειψη νερού αυξάνουν τον κίνδυνο για τις σοδειές και τις τιμές των τροφίμων.
Η επισιτιστική ασφάλεια στο επίκεντρο
Η Yasmine Fouad, εκτελεστική γραμματέας της UNCCD, επισημαίνει ότι η επισιτιστική ασφάλεια βρίσκεται πλέον στον πυρήνα των διαπραγματεύσεων. Η αποκατάσταση της γης, σύμφωνα με τη λογική της Σύμβασης, δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική πολιτική αλλά και μέσο προστασίας της παραγωγικής ικανότητας των εδαφών.
Η σύνδεση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ο World Food Programme εκτιμά ότι το αναπτυσσόμενο φαινόμενο «super El Niño» θα μπορούσε να οδηγήσει επιπλέον 50 εκατ. ανθρώπους σε κατάσταση πείνας.
Μέχρι σήμερα, η αποκατάσταση των εδαφών και η αντιμετώπιση της ξηρασίας ήταν από τα πιο υποχρηματοδοτούμενα πεδία της διεθνούς περιβαλλοντικής πολιτικής. Η COP17 επιχειρεί να αλλάξει αυτή την εικόνα, μεταφέροντας τη συζήτηση από τις γενικές δεσμεύσεις στην υλοποίηση έργων.
Τα 12 δισ. δολάρια της Riyadh Global Drought Resilience Partnership
Κεντρικό ρόλο στις συνομιλίες θα έχει η ενεργοποίηση της Riyadh Global Drought Resilience Partnership, η οποία δημιουργήθηκε το 2024 υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας.
Στο πλαίσιο αυτής και συναφών πρωτοβουλιών έχουν δεσμευθεί 12 δισ. δολάρια σε ορίζοντα επτά ετών για τη στήριξη 74 χωρών που αντιμετωπίζουν προβλήματα ξηρασίας και υποβάθμισης της γης.
Περισσότερες από 70 χώρες έχουν ήδη καταθέσει σχέδια διαχείρισης της ξηρασίας. Το επόμενο βήμα είναι να μετατραπούν αυτά τα σχέδια σε χρηματοδοτούμενα και εφαρμόσιμα projects.
Οι παρεμβάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν αναβάθμιση συστημάτων άρδευσης, καλλιέργεια πιο ανθεκτικών στην ξηρασία ποικιλιών και βελτίωση των υποδομών αποθήκευσης βρόχινου νερού.
Τεράστιο το χρηματοδοτικό κενό
Παρά το μέγεθος των δεσμεύσεων, τα 12 δισ. δολάρια παραμένουν μικρό ποσό σε σχέση με τις συνολικές ανάγκες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UNCCD, απαιτούνται σωρευτικά περίπου 2,6 τρισ. δολάρια έως το τέλος της δεκαετίας για την αποκατάσταση υποβαθμισμένων εδαφών, την ανάσχεση της ερημοποίησης, την προστασία από την ξηρασία και την αποκατάσταση των εδαφικών οικοσυστημάτων.
Η διαφορά μεταξύ διαθέσιμων και απαιτούμενων κεφαλαίων δείχνει πόσο δύσκολη θα είναι η μετάβαση από τη δημόσια χρηματοδότηση σε ένα μοντέλο που θα προσελκύει και ιδιωτικά κεφάλαια.
Μέχρι σήμερα, το σύνολο των 12 δισ. δολαρίων προέρχεται από τον δημόσιο τομέα. Ωστόσο, η UNCCD επιδιώκει μεγαλύτερη συμμετοχή επιχειρήσεων που εξαρτώνται άμεσα από το νερό και τη γεωργική παραγωγή, όπως εταιρείες τροφίμων, κλωστοϋφαντουργίας και άλλοι μεγάλοι χρήστες φυσικών πόρων.
Η Σαουδική Αραβία σε πρωταγωνιστικό ρόλο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας. Ενώ το Ριάντ έχει συχνά κρατήσει επιφυλακτική στάση απέναντι σε ισχυρότερες δεσμεύσεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στις κλιματικές διαπραγματεύσεις, εμφανίζεται πολύ πιο ενεργό στο πεδίο της ερημοποίησης και της διαχείρισης της ξηρασίας.
Η χώρα φιλοξένησε την COP16 της UNCCD το 2024 και έχει δεσμεύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για δράσεις σχετικές με την προστασία της γης και την ανθεκτικότητα στην ξηρασία.
Ο Osama Faqeeha, υφυπουργός Περιβάλλοντος της Σαουδικής Αραβίας, υπογραμμίζει ότι η υποβάθμιση της γης και η ξηρασία επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια τροφίμων και νερού, τη βιοποικιλότητα, την κλιματική ανθεκτικότητα και την ευημερία σχεδόν του μισού παγκόσμιου πληθυσμού.
Από «φτωχός συγγενής» σε κεντρικό περιβαλλοντικό θέμα
Η UNCCD δημιουργήθηκε το 1992 μαζί με δύο πολύ πιο γνωστές διεθνείς περιβαλλοντικές συμφωνίες: τη Σύμβαση-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή και τη Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα.
Για δεκαετίες, όμως, η ερημοποίηση παρέμενε ο «φτωχός συγγενής» της παγκόσμιας περιβαλλοντικής πολιτικής, με μικρότερη χρηματοδότηση και περιορισμένη πολιτική προσοχή.
Οι διαδοχικές ξηρασίες, η επιδείνωση της επισιτιστικής ανασφάλειας και η αυξανόμενη έκθεση των εφοδιαστικών αλυσίδων σε φυσικούς κινδύνους αλλάζουν πλέον αυτή την ισορροπία.
Η χρηματοδότηση της αποκατάστασης γης δεν αφορά μόνο τις χώρες που πλήττονται άμεσα. Η υποβάθμιση της γεωργικής παραγωγής σε μία περιοχή μπορεί να επηρεάσει διεθνείς τιμές τροφίμων, εμπορικές ροές, μεταναστευτικές πιέσεις και την ανθεκτικότητα των παγκόσμιων supply chains.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η COP17 αποκτά μεγαλύτερη σημασία για επενδυτές, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις. Η ξηρασία και η ερημοποίηση παύουν να αντιμετωπίζονται ως περιφερειακά περιβαλλοντικά προβλήματα και εντάσσονται πλέον στον πυρήνα της συζήτησης για την οικονομική ανθεκτικότητα.
Πηγή: Guardian
Ξεκινά στη Μογγολία με επίκεντρο τη διάθεση άνω των 12 δισ. δολαρίων για ξηρασία, υποβάθμιση γης και επισιτιστική ασφάλεια.