Νέα επιστημονική μελέτη προσθέτει μια πιο σύνθετη εικόνα στη συζήτηση γύρω από το μέλλον του Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), ενός από τα σημαντικότερα συστήματα ωκεάνιων ρευμάτων του πλανήτη. Σύμφωνα με έρευνα του Danish Meteorological Institute που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, μια σοβαρή εξασθένηση του AMOC λόγω της παγκόσμιας θέρμανσης δεν είναι απαραίτητα μη αναστρέψιμη, εφόσον οι θερμοκρασίες στη συνέχεια μειωθούν.
.
Το AMOC μεταφέρει θερμό νερό από τις τροπικές περιοχές προς τον βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική και αποτελεί σημαντικό παράγοντα για το ευρωπαϊκό κλίμα, καθώς συμβάλλει στη διατήρηση σχετικά ήπιων χειμώνων. Μια σοβαρή διαταραχή του συστήματος θα μπορούσε να μεταβάλει τα παγκόσμια πρότυπα βροχοπτώσεων και να επιταχύνει την άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε παράκτιες περιοχές.
Χωρίς μη αναστρέψιμο tipping point στο μοντέλο
Η μελέτη έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες έρευνες που είχαν υποστηρίξει ότι το AMOC μπορεί να περάσει ένα κρίσιμο tipping point, μετά το οποίο η κατάρρευση του συστήματος θα ήταν δύσκολο ή αδύνατο να αντιστραφεί.
Στο μοντέλο των Δανών ερευνητών, το AMOC εξασθενεί σταδιακά καθώς αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία, αλλά αρχίζει να ανακάμπτει μόλις η τάση υπερθέρμανσης αντιστραφεί.
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Chuncheng Guo, δήλωσε ότι οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν ένα tipping point που να οδηγεί σε πλήρη κατάρρευση του συστήματος. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανάκαμψη ξεκινά μόλις αρχίσουν να μειώνονται οι θερμοκρασίες.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει γρήγορη επιστροφή στις προηγούμενες συνθήκες. Η πλήρης αποκατάσταση θα μπορούσε να χρειαστεί αρκετούς αιώνες, διάστημα κατά το οποίο οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός εξασθενημένου AMOC θα συνέχιζαν να γίνονται αισθητές.
Στα 7°C η ακραία υπόθεση του μοντέλου
Στο ακραίο σενάριο που χρησιμοποιήθηκε για επιστημονικούς σκοπούς, το AMOC επιβραδύνεται από περίπου 17 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ανά δευτερόλεπτο σε περίπου 6 εκατ. κυβικά μέτρα, όταν η παγκόσμια θέρμανση φθάνει περίπου τους 7°C.
Η συγκεκριμένη αύξηση θερμοκρασίας βρίσκεται πολύ πέρα από τις σημερινές προβολές για την κλιματική αλλαγή και οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να εξεταστεί η συμπεριφορά του συστήματος υπό ακραίες συνθήκες.
Υπάρχει και δεύτερος σημαντικός περιορισμός: ο ρυθμός παγκόσμιας ψύξης που θα απαιτούνταν για να αντιστραφεί μια τέτοια εξασθένηση του AMOC ξεπερνά τις δυνατότητες που θεωρούνται ρεαλιστικές με τις σημερινές τεχνολογίες.
Η μελέτη βασίζεται επίσης σε ένα μόνο κλιματικό μοντέλο και οι ερευνητές σημειώνουν ότι απαιτείται επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων και από άλλα μοντέλα.
Η Γροιλανδία δεν «επιστρέφει» μαζί με το AMOC
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη προειδοποίηση της μελέτης. Ακόμη και αν το AMOC μπορεί θεωρητικά να ανακάμψει όταν μειωθεί η θερμοκρασία, δεν ισχύει το ίδιο για όλες τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης.
Η τήξη του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας, το οποίο συμβάλλει στην εξασθένηση του AMOC διοχετεύοντας μεγάλες ποσότητες γλυκού και ψυχρού νερού στον Ατλαντικό, δεν θεωρείται αντίστοιχα αναστρέψιμη. Από τη στιγμή που σημαντικές ποσότητες πάγου χαθούν, δεν αποκαθίστανται απλώς επειδή αργότερα μειώνεται η θερμοκρασία.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ακόμη και μια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5°C μπορεί μακροπρόθεσμα να συνδεθεί με περίπου 20 εκατοστά ανόδου της στάθμης της θάλασσας μόνο από την τήξη του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας.
Το εύρημα αναδεικνύει τη διαφορά μεταξύ ενός κλιματικού συστήματος που μπορεί να επανέλθει σταδιακά και απωλειών φυσικού κεφαλαίου που μπορούν να αποδειχθούν ουσιαστικά μόνιμες.
Η επιστημονική συζήτηση παραμένει ανοικτή
Τα αποτελέσματα δεν κλείνουν τη συζήτηση για τη σταθερότητα του AMOC. Ο Willem Huiskamp του Potsdam Institute for Climate Impact Research, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε θετική την πιθανότητα μεγαλύτερης ανθεκτικότητας του συστήματος, αλλά εξέφρασε επιφυλάξεις για το εάν το πραγματικό AMOC είναι τόσο σταθερό όσο υποδεικνύουν ορισμένα μοντέλα.
Η νέα έρευνα επομένως δεν αποδεικνύει ότι ο κίνδυνος από την εξασθένηση του AMOC είναι μικρός. Δείχνει ότι, τουλάχιστον στο συγκεκριμένο μοντέλο, η μεταβολή μπορεί να είναι περισσότερο αναστρέψιμη απ’ όσο είχαν υποδείξει άλλες μελέτες.
Η πρόληψη παραμένει ασφαλέστερη από την αντιστροφή
Οι ερευνητές επιμένουν ότι η δυνατότητα θεωρητικής ανάκαμψης δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως επιχείρημα για καθυστέρηση της κλιματικής δράσης.
Η περιβαλλοντική υπηρεσία του ΟΗΕ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αναμένεται να ξεπεράσει το κρίσιμο όριο του 1,5°C μέσα στα επόμενα χρόνια, ενώ η Συμφωνία του Παρισιού προβλέπει προσπάθεια περιορισμού της θέρμανσης σε αυτό το επίπεδο για τη μείωση του κινδύνου ακραίων και μη αναστρέψιμων επιπτώσεων.
Όπως συνοψίζει ο Guo, το ασφαλέστερο μονοπάτι δεν είναι να υπολογίζει η ανθρωπότητα ότι θα μπορέσει κάποτε να ψύξει ξανά τον πλανήτη, αλλά να περιορίσει εξαρχής το επίπεδο της υπερθέρμανσης.
Η νέα μελέτη επομένως προσφέρει μια πιο αισιόδοξη εικόνα για τη δυναμική του AMOC, χωρίς όμως να αναιρεί το βασικό climate risk: ακόμη και όταν ένα τμήμα του κλιματικού συστήματος μπορεί να ανακάμψει, οι επιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν αιώνες και ορισμένες από τις ζημιές που δημιουργούνται στο μεταξύ να είναι μη αναστρέψιμες.
Πηγή: Reuters
Μελέτη του Danish Meteorological Institute δεν εντόπισε μη αναστρέψιμο tipping point για το AMOC, αλλά προειδοποιεί ότι η ανάκαμψη μπορεί να χρειαστεί αιώνες.