Περισσότερες από τα δύο τρίτα των χωρών διαθέτουν κάποια δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης για καταστροφές, αλλά μόλις 64 έχουν αναπτύξει και τους τέσσερις βασικούς πυλώνες ενός ολοκληρωμένου συστήματος, σύμφωνα με προσχέδιο έκθεσης του ΟΗΕ που εξέτασε το Reuters.
.
Η προστασία των πληθυσμών από ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελεί ένα από τα θέματα της COP31 στην Τουρκία, οι εργασίες της οποίας ολοκληρώνονται στις 20 Νοεμβρίου. Ο επικεφαλής του Γραφείου του ΟΗΕ για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών εκτίμησε ότι ο στόχος καθολικής κάλυψης έως το 2027 είναι απίθανο να επιτευχθεί.
Το προσχέδιο αξιολογεί τέσσερις διαστάσεις: τη γνώση των κινδύνων, την ανίχνευση, παρακολούθηση και πρόγνωση, τη διάδοση των προειδοποιήσεων και την ετοιμότητα και ανταπόκριση. Καταγράφει 136 χώρες με κάποια δυνατότητα έγκαιρης προειδοποίησης, αύξηση 143% από την έναρξη της καταγραφής το 2015, αλλά επισημαίνει επίμονα ελλείμματα, ιδιαίτερα στην επιχειρησιακή ετοιμότητα και στη χρηματοδότηση.
Η προειδοποίηση δεν αρκεί χωρίς δυνατότητα αντίδρασης
Στοιχεία του World Risk Poll του Lloyd’s Register Foundation, τα οποία περιλαμβάνονται στην έκθεση, δείχνουν ότι στις χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος λιγότεροι από τους μισούς ανθρώπους που έλαβαν προειδοποίηση μπόρεσαν να ενεργήσουν βάσει αυτής. Στις χώρες ανώτερου μεσαίου εισοδήματος το αντίστοιχο ποσοστό έφθανε τα τρία τέταρτα.
Μεταξύ όσων ερωτήθηκαν το 2025 και δήλωσαν ότι είχαν βιώσει καταστροφή την προηγούμενη πενταετία, το 80% είχε λάβει τουλάχιστον μία προειδοποίηση. Οι περιφερειακές διαφορές, όμως, ήταν μεγάλες: το ποσοστό έφθανε το 95% στην Ανατολική Ασία, έναντι 47% στην Κεντρική και Δυτική Αφρική.
Ο James Kinyangi, επικεφαλής Κλίματος και Πολιτικής στην Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, υπολόγισε τις πρόσθετες επενδυτικές ανάγκες στην Αφρική μεταξύ 5 και 10 δισ. δολαρίων. Η τράπεζα συνεργάζεται με περισσότερες από 30 χώρες για την ανάπτυξη συστημάτων, ενώ πάνω από 20 ακόμη χρειάζονται οικονομική και τεχνική υποστήριξη για υποδομές, δεξιότητες και υπηρεσίες προειδοποίησης.
Συστήματα ειδοποίησης στα κινητά
Σύμφωνα με το προσχέδιο του ΟΗΕ, 38 χώρες διαθέτουν πλήρως λειτουργικά συστήματα προειδοποίησης μέσω κυψελωτής εκπομπής μηνυμάτων στα κινητά τηλέφωνα, ενώ άλλες 17 βρίσκονται στα τελικά στάδια ανάπτυξής τους. Η έκθεση εκτιμά ότι 500 εκατ. δολάρια θα επαρκούσαν για την επέκταση της κάλυψης σε κάθε χώρα και τη συντήρησή της επί τρία χρόνια.
Η τεχνολογική υποδομή, ωστόσο, χρειάζεται να συνοδεύεται από προετοιμασία των κοινοτήτων. Στις φτωχότερες περιοχές, ακόμη και το κόστος μιας τηλεφωνικής σύνδεσης μπορεί να δυσκολεύει τη συνεχή παρακολούθηση και την έγκαιρη διαβίβαση πληροφοριών.
Το Νεπάλ ανέδειξε τα όρια των συστημάτων
Η κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ τον Αύγουστο, που προκάλεσε χιονοστιβάδα βράχων και πάγου και πλημμύρα, άφησε χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες ή αγνοουμένους και ζημιές σχεδόν 3 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με το Reuters. Παρότι λειτουργούσαν συστήματα προειδοποίησης για πλημμύρες των μουσώνων, η ταχύτητα και η κλίμακα του χειμάρρου δεν επέτρεψαν σε πολλούς ανθρώπους να μεταδώσουν εγκαίρως τα δεδομένα που θα ενεργοποιούσαν τις ειδοποιήσεις.
Τηλεφωνήματα από ανθρώπους που βρίσκονταν ψηλότερα στην κοιλάδα βοήθησαν, πάντως, να σωθούν ζωές. Μεταξύ αυτών ήταν οι 900 μαθητές του Tribhuvan Trishuli Secondary School, το οποίο εκκενώθηκε με απόφαση του διευθυντή Rajendra Dawadi. Ο ίδιος δήλωσε ότι δεν είχε λάβει επίσημη ειδοποίηση και ότι η αναμονή της θα είχε αποβεί μοιραία.
Στο Περού, όπου βρίσκονται 528 παγετωνικές λίμνες που θεωρούνται ότι κινδυνεύουν να υπερχειλίσουν, η παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο είναι καθοριστική. Η Paola Moschella, επικεφαλής έρευνας παγετώνων στο αρμόδιο εθνικό ινστιτούτο, εξήγησε ότι σε τέτοια γεγονότα το διαθέσιμο περιθώριο αντίδρασης μπορεί να περιορίζεται σε 15 έως 20 λεπτά.
Εθελοντές με βροχόμετρα και WhatsApp στη Λίμα
Στο προάστιο Santa Inés Bajo της ανατολικής Λίμας, η Raquel Izarra ανεβαίνει δύο φορές την ημέρα στην ταράτσα του σπιτιού της κατά την περίοδο των βροχών, μετρά τη βροχόπτωση με αυτοσχέδιο βροχόμετρο και αποστέλλει τα στοιχεία στις αρχές μέσω WhatsApp. Μαζί με περισσότερους από 60 εθελοντές προσπαθεί να εξασφαλίσει χρόνο προετοιμασίας για πλημμύρες και κατολισθήσεις λάσπης, όπως εκείνες που έπληξαν την περιοχή το 2017.
Η ίδια δηλώνει ότι η κοινότητα αισθάνεται ασφαλέστερη, αλλά επισημαίνει πως απαιτείται υποστήριξη ακόμη και για βασικά έξοδα. Ορισμένοι εθελοντές αναγκάζονται να διακόψουν την παρακολούθηση επειδή πρέπει να εργαστούν για να συντηρήσουν τις οικογένειές τους, ενώ η πληρωμή του μηνιαίου λογαριασμού τηλεφώνου δεν είναι πάντα αυτονόητη.
Πηγή: Reuter
Η χρηματοδότηση και η δυνατότητα των κοινοτήτων να αντιδράσουν παραμένουν κρίσιμα κενά, καθώς οι κλιματικοί κίνδυνοι αυξάνονται.