Ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια El Niño που έχουν καταγραφεί βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό Ωκεανό, αυξάνοντας τον κίνδυνο για ακραία ζέστη, ξηρασίες, πλημμύρες και απώλειες γεωργικής παραγωγής σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) αναμένει ότι το φαινόμενο θα φθάσει στη μέγιστη έντασή του στις αρχές του 2027, ενώ το Climate Impact Lab του University of Chicago εκτιμά ότι η επιπλέον θερμική επιβάρυνση που συνδέεται με το επεισόδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε έως και 451.000 πρόσθετους θανάτους μέχρι τον Φεβρουάριο, εάν δεν ληφθούν επαρκή μέτρα προστασίας.
Το El Niño αποτελεί τη θερμή φάση του φυσικού κύκλου El Niño-Southern Oscillation (ENSO), ο οποίος επηρεάζει τις καιρικές συνθήκες σε μεγάλο μέρος του κόσμου. Εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια, όταν εξασθενούν οι αληγείς άνεμοι και θερμότερα νερά συγκεντρώνονται στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό.
Η μεταβολή αυτή μπορεί να αυξήσει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία και να αναδιατάξει τα μοτίβα βροχοπτώσεων, προκαλώντας έντονη ξηρασία σε ορισμένες περιοχές και πολύ αυξημένες βροχοπτώσεις σε άλλες.
Το στοιχείο που κάνει το φετινό επεισόδιο ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το μέγεθος της θερμοκρασιακής απόκλισης στον Ειρηνικό.
Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) που επικαλείται το Reuters, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον ισημερινό Ειρηνικό έφθασαν αυτόν τον μήνα τους 3,05°C πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, τη μεγαλύτερη απόκλιση που έχει καταγραφεί για επεισόδιο El Niño.
Για τη NOAA, απόκλιση 0,5°C αντιστοιχεί σε ασθενές El Niño, 1°C σε μέτριο, 1,5°C σε ισχυρό και 2°C σε πολύ ισχυρό επεισόδιο.
Ο WMO δεν χρησιμοποιεί επισήμως τον όρο «super El Niño», ωστόσο προβλέπει ότι το σημερινό επεισόδιο θα εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό γεγονός», με σημαντικές συνέπειες στις θερμοκρασίες και στις βροχοπτώσεις.
Το προηγούμενο ισχυρό El Niño, την περίοδο 2023-2024, συνέπεσε με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή και συνέβαλε στο να καταγραφεί το 2024 ως το θερμότερο έτος που είχε παρατηρηθεί μέχρι τότε. Την ίδια περίοδο, καταγράφηκαν καταστροφικές πυρκαγιές στη Βολιβία και τη Βενεζουέλα, πλημμύρες σε Νεπάλ, Σουδάν και Ισπανία και θανατηφόροι καύσωνες σε χώρες όπως το Μεξικό και η Σαουδική Αραβία.
Το El Niño δεν προκαλείται από την κλιματική αλλαγή. Πρόκειται για φυσικό κλιματικό κύκλο. Ωστόσο, η υπερθέρμανση του πλανήτη ενισχύει τις συνέπειές του.
Οι ανθρώπινες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έχουν ήδη αυξήσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,4°C σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο. Έτσι, ένα ισχυρό El Niño εκδηλώνεται πλέον πάνω σε υψηλότερη θερμοκρασιακή βάση, επιτρέποντας μεγαλύτερες κορυφώσεις θερμοκρασίας και ενισχύοντας τον κίνδυνο από καύσωνες, ξηρασίες, έντονες βροχοπτώσεις, πυρκαγιές και καταστροφές στις καλλιέργειες.
Ο συνδυασμός του El Niño με τη συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει τον WMO να προειδοποιήσει ότι το 2027 θα μπορούσε να γίνει το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί.
Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Από τους έως 451.000 πρόσθετους θανάτους λόγω ζέστης που εκτιμά το Climate Impact Lab ότι θα μπορούσαν να συνδεθούν με το επικείμενο επεισόδιο, περίπου 31.400 προβλέπονται στη Νιγηρία, 19.300 στην Ινδονησία και 17.600 στο Σουδάν.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, πάντως, ότι δεκάδες χιλιάδες ζωές θα μπορούσαν να σωθούν μέσω μέτρων όπως συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, καλύτερα σχέδια αντιμετώπισης καυσώνων και προστασία των εργαζομένων σε εξωτερικούς χώρους.
Οι επιπτώσεις του El Niño διαφέρουν έντονα ανά περιοχή.
Η νότια Νότια Αμερική και τμήματα της Κεντρικής Ασίας τείνουν να δέχονται περισσότερες βροχοπτώσεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών πλημμυρών. Στη Βραζιλία, οι πλημμύρες στο Rio Grande do Sul το 2024 είχαν προκαλέσει περισσότερους από 180 θανάτους και είχαν εκτοπίσει περίπου 600.000 ανθρώπους.
Αντίθετα, η νότια Αφρική, η Κεντρική Αμερική και η Αυστραλία τείνουν να γίνονται πιο ξηρές, με δυνητικά σοβαρές επιπτώσεις στη γεωργία, στα αποθέματα νερού και στην παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Οι κίνδυνοι για τα τρόφιμα είναι ήδη ορατοί. Οι εξαγωγείς ρυζιού αναμένουν ότι η παραγωγή στην Ινδία, τη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα παγκοσμίως, θα καταγράψει φέτος τη μεγαλύτερη πτώση από την περίοδο 2009-2010, όταν επίσης μια ξηρασία που συνδεόταν με El Niño είχε περιορίσει σημαντικά τη συγκομιδή.
Σύμφωνα με προβλέψεις του World Food Programme (WFP) του ΟΗΕ, σχεδόν 50 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με οξεία επισιτιστική ανασφάλεια έως το τέλος του 2027 εξαιτίας του αναπτυσσόμενου El Niño, με τη νότια Αφρική και τη Νότια Αμερική μεταξύ των περιοχών με τη μεγαλύτερη έκθεση.
Το φαινόμενο μπορεί επίσης να ενισχύσει τους καύσωνες σε περιοχές πολύ μακριά από τον Ειρηνικό, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, ενώ τείνει να αυξάνει τη δραστηριότητα των τυφώνων στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό.
Το φετινό επεισόδιο αποτελεί επομένως ένα ιδιαίτερα δύσκολο τεστ για την παγκόσμια κλιματική ανθεκτικότητα. Η ίδια φυσική κλιματική διακύμανση που επαναλαμβάνεται εδώ και αιώνες εκδηλώνεται πλέον σε έναν θερμότερο πλανήτη, αυξάνοντας τις πιθανότητες οι επιπτώσεις της να είναι εντονότερες.
Για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και επενδυτές, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην πρόγνωση του καιρού. Αφορούν γεωργική παραγωγή, τιμές τροφίμων, υδάτινους πόρους, παραγωγή ενέργειας, υγεία, ασφαλιστικές ζημιές και ανθεκτικότητα υποδομών, μετατρέποντας το El Niño σε σημαντικό παράγοντα οικονομικού και κλιματικού κινδύνου για το 2027.
Πηγή: Reuters
Ο συνδυασμός του El Niño με τη συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή έχει οδηγήσει τον WMO να προειδοποιήσει ότι το 2027 θα μπορούσε να γίνει το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί.