Σε τροχιά σύγκρουσης με τα κράτη-μέλη βρίσκεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), καθώς οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της κατάργησης της δυνατότητας προσωρινής αναστολής του μηχανισμού σε περίπτωση απότομης αύξησης των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων.
.
Ο CBAM, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου, επιβάλλει κόστος για τις εκπομπές CO₂ σε εισαγωγές όπως ο χάλυβας και τα λιπάσματα, με στόχο να μην αποκτούν πλεονέκτημα έναντι των ευρωπαϊκών προϊόντων, των οποίων οι παραγωγοί ήδη πληρώνουν για τις εκπομπές τους στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων.
Η επίμαχη ρήτρα, γνωστή ως «emergency brake», θα επέτρεπε στην Ευρωπαϊκή Ένωση να εξαιρεί προσωρινά συγκεκριμένα προϊόντα από την εφαρμογή του CBAM εάν «σοβαρές και απρόβλεπτες περιστάσεις» οδηγούσαν σε σημαντική αύξηση των τιμών τους.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της διαγραφής της συγκεκριμένης πρόβλεψης. Αντί για αναστολή του μηχανισμού, οι ευρωβουλευτές προτείνουν να χρησιμοποιούνται τα έσοδα από τον CBAM για την αποζημίωση των βιομηχανιών σε περίπτωση που η εφαρμογή του οδηγήσει σε αυξήσεις του κόστους.
Η θέση αυτή διαφέρει από εκείνη των κρατών-μελών, τα οποία επιθυμούν να διατηρηθεί η δυνατότητα προσωρινής αναστολής του φόρου άνθρακα υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Μεταξύ των κριτηρίων που εξετάζονται είναι αύξηση της τιμής ενός προϊόντος κατά περισσότερο από 50% μέσα σε έξι μήνες.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών θα πρέπει τώρα να διαπραγματευτούν το τελικό κείμενο των κανόνων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει τον μηχανισμό έκτακτης αναστολής το προηγούμενο έτος, μετά και από πιέσεις της Γαλλίας για προσωρινή εξαίρεση των λιπασμάτων από τον CBAM, ώστε να μειωθεί το κόστος για τους αγρότες.
Η πρόταση, ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις από ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες υποστήριξαν ότι η δυνατότητα εύκολης αναστολής του μηχανισμού θα μπορούσε να αποδυναμώσει τα κίνητρα για επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών και να ζημιώσει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες που ο CBAM δημιουργήθηκε για να προστατεύσει από φθηνότερες εισαγωγές υψηλότερου ανθρακικού αποτυπώματος.
Οι νέες αλλαγές που εξετάζονται δεν περιορίζονται πάντως στον μηχανισμό έκτακτης ανάγκης.
Οι ευρωβουλευτές ψήφισαν επίσης υπέρ της επέκτασης του CBAM σε νέα προϊόντα, μεταξύ των οποίων εξαρτήματα αυτοκινήτων και οικιακές συσκευές, όπως τα πλυντήρια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προσπάθεια να κλείσουν πιθανά «παράθυρα» στις εισαγωγές αλουμινίου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε τη μείωση του ορίου κάτω από το οποίο οι εισαγωγές αλουμινίου εξαιρούνται από τον CBAM. Το όριο προτείνεται να μειωθεί στους 5 μετρικούς τόνους, από 50 τόνους σήμερα.
Η αλλαγή σχεδιάστηκε ώστε ο μηχανισμός να καλύπτει καλύτερα εισαγωγές προϊόντων αλουμινίου υψηλής αξίας αλλά χαμηλού βάρους, όπως εξαρτήματα αυτοκινήτων, πόρτες και τμήματα φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Οι ευρωβουλευτές ενέκριναν επίσης την επέκταση του CBAM στο αλουμίνιο που προέρχεται από post-consumer scrap.
Μέχρι σήμερα το συγκεκριμένο ανακυκλωμένο υλικό δεν καλυπτόταν από τον μηχανισμό, γεγονός που είχε προκαλέσει ανησυχίες στον ευρωπαϊκό κλάδο αλουμινίου ότι ξένοι παραγωγοί θα μπορούσαν να αυξήσουν τη χρήση scrap προκειμένου να μειώσουν τεχνητά το ανθρακικό κόστος των προϊόντων τους και να αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών.
Ο Paul Voss, γενικός διευθυντής της European Aluminium, προειδοποίησε ότι χωρίς τη διόρθωση αυτών των αδυναμιών οι ευρωπαϊκές εταιρείες θα μπορούσαν να βρεθούν σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση απέναντι στις εισαγωγές.
Οι προτεινόμενες αλλαγές δείχνουν ότι η εφαρμογή του CBAM περνά πλέον από το στάδιο της θεσμικής προετοιμασίας σε μια περίοδο όπου οι επιπτώσεις του στις τιμές, την ανταγωνιστικότητα και τις επενδύσεις γίνονται κεντρικό πολιτικό ζήτημα.
Η διαφωνία γύρω από το «emergency brake» αποτυπώνει και το βασικό δίλημμα της ευρωπαϊκής πολιτικής: πώς θα διατηρηθεί η αξιοπιστία του μηχανισμού και η προστασία των επενδύσεων απανθρακοποίησης χωρίς, ταυτόχρονα, να προκληθούν απότομες αυξήσεις κόστους σε ευαίσθητους κλάδους και καταναλωτές.
Το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, όπου θα πρέπει να βρεθεί συμβιβασμός τόσο για τη δυνατότητα έκτακτης αναστολής όσο και για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του CBAM.
Πηγή: Reuters
Η θέση αυτή διαφέρει από εκείνη των κρατών-μελών, τα οποία επιθυμούν να διατηρηθεί η δυνατότητα προσωρινής αναστολής του φόρου άνθρακα υπό συγκεκριμένες συνθήκες.