Περισσότερα από 950 τουριστικά καταλύματα σε ολόκληρη την Ευρώπη περιλαμβάνονται σήμερα στον κατάλογο του EU Ecolabel, καθώς η ζήτηση για ταξίδια με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα δημιουργεί νέες ευκαιρίες και για προορισμούς εκτός των παραδοσιακών τουριστικών διαδρομών.
.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ταξιδιώτες είναι η δυσκολία να διαπιστώσουν κατά πόσο οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί ενός ξενοδοχείου ή άλλου καταλύματος ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα επιχειρεί να περιορίσει αυτή την αβεβαιότητα, πιστοποιώντας επιχειρήσεις που πληρούν συγκεκριμένα περιβαλλοντικά κριτήρια.
Το 73% θέλει τα χρήματά του να μένουν στην τοπική κοινωνία
Η τάση συνδέεται και με μια ευρύτερη αλλαγή στη συμπεριφορά των τουριστών. Σύμφωνα με έρευνα της Booking.com που επικαλείται η Επιτροπή, το 73% των ταξιδιωτών δηλώνει ότι θέλει τα χρήματα που ξοδεύει να ωφελούν τις τοπικές κοινότητες.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μικρότερους και λιγότερο γνωστούς προορισμούς, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιήσουν την αυξανόμενη ζήτηση για αυθεντικές εμπειρίες, φύση και πιο αργούς ρυθμούς διακοπών.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα η Επιτροπή παρουσιάζει το Zenzia Glamping στην περιοχή Neamț της βορειοανατολικής Ρουμανίας. Πρόκειται για μια περιοχή με δάση, προστατευόμενες φυσικές εκτάσεις, μοναστήρια και παραδοσιακά χωριά, μακριά από τις μεγάλες συγκεντρώσεις επισκεπτών που παρατηρούνται σε καθιερωμένα ευρωπαϊκά hotspots.
«Όταν οι ταξιδιώτες επιλέγουν πιο πράσινα καταλύματα σε λιγότερο γνωστές περιοχές, μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού οφέλους παραμένει στις τοπικές κοινωνίες», σημειώνει η ιδιοκτήτρια του καταλύματος, Dumitrița Luncanu.
Από την πιστοποίηση στην πράξη
Η περιβαλλοντική πιστοποίηση δεν περιορίζεται σε ένα σήμα που χρησιμοποιείται για λόγους marketing. Για την απόκτησή της απαιτείται η εφαρμογή συγκεκριμένων πρακτικών στη λειτουργία των καταλυμάτων.
Στην περίπτωση του Zenzia, για παράδειγμα, συλλέγεται βρόχινο νερό σε ειδικές δεξαμενές και στη συνέχεια χρησιμοποιείται για την άρδευση κήπων και οπωρώνων. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται ηλιακή ενέργεια, ενεργειακά αποδοτικές συσκευές και ελεγχόμενα συστήματα θέρμανσης, ενώ εγκαταστάσεις χαμηλής ροής περιορίζουν την κατανάλωση νερού.
Έμφαση δίνεται επίσης στη μείωση των αποβλήτων και στις τοπικές αλυσίδες εφοδιασμού. Τα τρόφιμα που προσφέρονται στους επισκέπτες προέρχονται από τοπικούς παραγωγούς, με στόχο τόσο την ενίσχυση της περιφερειακής οικονομίας όσο και τη μείωση των εκπομπών που συνδέονται με τις μεταφορές.
Μια απάντηση και στο greenwashing
Η αξιοπιστία των περιβαλλοντικών ισχυρισμών εξελίσσεται σε κρίσιμο ζήτημα για την ευρωπαϊκή τουριστική αγορά. Όσο περισσότερες επιχειρήσεις προβάλλουν «πράσινες» υπηρεσίες, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τον καταναλωτή να ξεχωρίσει μια πραγματική περιβαλλοντική πολιτική από έναν γενικό ισχυρισμό βιωσιμότητας.
Σε αυτό το σημείο αποκτούν μεγαλύτερη αξία οι ανεξάρτητες και αναγνωρισμένες πιστοποιήσεις. Το EU Ecolabel λειτουργεί ως κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, επιτρέποντας στον ταξιδιώτη να αναζητήσει καταλύματα τα οποία έχουν δεσμευθεί να τηρούν συγκεκριμένα περιβαλλοντικά πρότυπα.
Παράλληλα, η πιστοποίηση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο προβολής για μικρές τουριστικές επιχειρήσεις που διαφορετικά θα δυσκολεύονταν να ανταγωνιστούν την αναγνωρισιμότητα των μεγάλων προορισμών και ξενοδοχειακών μονάδων.
Βιώσιμος τουρισμός και αποσυμφόρηση προορισμών
Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς αρκετοί από τους δημοφιλέστερους προορισμούς της Ευρώπης προσπαθούν να διαχειριστούν τις συνέπειες της μεγάλης συγκέντρωσης επισκεπτών.
Η ανάδειξη εναλλακτικών περιοχών μπορεί επομένως να υπηρετήσει δύο στόχους ταυτόχρονα: να διοχετεύσει μεγαλύτερο μέρος των τουριστικών εσόδων σε τοπικές οικονομίες που βρίσκονται εκτός των καθιερωμένων διαδρομών και να περιορίσει μέρος της πίεσης που δέχονται οι προορισμοί με έντονα φαινόμενα υπερτουρισμού.
Το μήνυμα της Επιτροπής είναι ότι η βιωσιμότητα μπορεί πλέον να αποτελέσει όχι μόνο περιβαλλοντικό κριτήριο, αλλά και παράγοντα διαφοροποίησης ενός προορισμού.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Luncanu, ορισμένες από τις πιο αξέχαστες ταξιδιωτικές εμπειρίες βρίσκονται σε μέρη που δεν περιλαμβάνονται στις λίστες όλων των επισκεπτών. Και σε μια ευρωπαϊκή τουριστική αγορά που αναζητά τρόπους να διαχειριστεί καλύτερα τις ροές της, αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική.
Φύση, αυθεντικότητα και βιωσιμότητα αποκτούν μεγαλύτερο βάρος στις ταξιδιωτικές επιλογές, ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές, την ώρα που οι δημοφιλέστεροι ευρωπαϊκοί προορισμοί βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξανόμενες πιέσεις υπερτουρισμού.