Οι συνθήκες φαίνεται να έχουν ωριμάσει για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, την οποία ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε εξαγγείλει ήδη τον περασμένο Σεπτέμβριο από το βήμα της ΔΕΘ. Η συζήτηση στη Βουλή αναμένεται να ανοίξει το επόμενο δεκαήμερο και ως πρόεδρος της Διακομματικής Επιτροπής για τη Συνταγματική Αναθεώρηση ακούγεται πως θα οριστεί ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές. Ο κ.Στυλιανίδης, άλλωστε, είναι νομικός, πρώην Υπουργός Εσωτερικών και εκλέγεται στην έδρα της Ροδόπης. Ανάμεσα στα άρθρα που θα αναθεωρηθούν πρόκειται να βρεθούν το άρθρο 86 για τις ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων, το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και διατάξεις που αφορούν την Διαφάνεια στον Δημόσιο τομέα.
.
Προτείνουσα και αναθεωρητική Βουλή
Η σημερινή Βουλή, ονομάζεται προτείνουσα, και θα ξεκινήσει τις συνομιλίες με πρώτη πρόταση – όπως είναι αναμενόμενο – αυτή της ΝΔ. Η επόμενη Βουλή, αυτή που θα προκύψει μετά τις εκλογές (αναθεωρητική) θα έχει τον λόγο της τελευταίας καταμέτρηση για την τροποποίηση ή μη ενός άρθρου. Συγκεκριμένα, για να ολοκληρωθεί η αναθεώρηση ενός άρθρου απαιτούνται δύο διαδοχικές ψηφοφορίες στις δύο διαφορετικές Βουλές.
Αν στις αλλαγές ενός άρθρου από την σημερινή Βουλή συγκεντρωθούν 180 ψήφοι, δηλαδή όχι μόνο οι βουλευτές της κυβέρνησης τότε στην επόμενη Βουλή που θα είναι Αναθεωρητική θα απαιτούνται 151 βουλευτές. Διαφορετικά, αν δεν συγκεντρώνονται τα 3/5 τότε στην επόμενη Βουλή θα απαιτούνται τουλάχιστον 180 βουλευτές για την αλλαγή ενός άρθρου.
Η αυθαίρετη δόμηση αλλάζει οριστικά
Το άρθρο 24 είναι το βασικό άρθρο που ασχολείται με την προστασία φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος και θεωρείται σήμερα ένα απ΄τα πιο προοδευτικά και πράσινα άρθρα στην Ευρώπη, το οποίο ωστόσο κατά τους ειδικούς έχει ελλείψεις σε ό,τι αφορά την αυθαίρετη δόμηση και τα οδυνηρά της αποτελέσματα.
Στην μέλλουσα αναθεώρηση αναμένεται να γίνουν τροποποιήσεις των παραγράφων 2,3,4 και 5 που αφορούν ζητήματα χωροταξίας και πολεοδόμησης. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρουν νομικοί κύκλοι, η νέα αναθεώρηση θα παρέμβει ριζικά στο μεγάλο «αγκάθι» των αυθαίρετων κτίσεων, οι οποίες παραμένουν και διαιωνίζονται στη χώρα μας.
Μέχρι σήμερα στην Ελλάδα τα αυθαίρετα είναι ένα κοινό μυστικό, με ανύπαρκτα πολεοδομικά σχέδια, και φυσικά πολύ βάρβαρα αποτελέσματα για τους ίδιους τους πολίτες σε περιπτώσεις έντονων καιρικών φαινομένων ή πυρκαγιών. Το καθεστώς μέχρι στιγμής υπαγόρευε πως το κράτος εάν ανακαλύψει αυθαίρετο κτίσμα, βαρύνει με πρόστιμο τον πολίτη, αλλά εν συνεχεία γίνεται η «τακτοποίηση αυθαιρέτων», η επιβολή και εξόφληση προστίμου και η μετέπειτα νομιμοποίηση του οικήματος.
Όπως αναμένεται, η συνταγματική αναθεώρηση θα αλλάξει ακριβώς αυτή τη διαχείριση από πλευράς κράτους, καθιστώντας αδύνατη τη νομιμοποίηση οποιουδήποτε αυθαιρέτου, ανεξαρτήτως χρηματικής ποινής. Όπως αναφέρουν νομικοί κύκλοι, η συγκεκριμένη τροποποίηση «είναι ήδη κάτι που έχει αργήσει, απ΄τη στιγμή που η Ελλάδα λογίζεται ως ένα Δυτικό Κράτος. Η αυθαίρετη δόμηση είναι ένα βαθιά ελληνικό φαινόμενο».
Δικαιοσύνη και Διαφάνεια στο επίκεντρο
Τα ζητήματα Δικαιοσύνης και Διαφάνειας επίσης θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή της Αναθεώρησης. Το πολυσυζητημένο άρθρο 86 περί διώξεων πολιτικών προσώπων είναι εκείνο που έχει συγκεντρώσει τα βλέμματα, με φόντο τις εξεταστικές επιτροπές για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και τη σκιά που έχει αφήσει στην εμπιστοσύνη των πολιτών το δυστύχημα στα Τέμπη. Το βασικότερο ζήτημα προς αναθεώρηση είναι ποια θα είναι η ισορροπία μεταξύ Βουλής και Δικαιοσύνης στην εξιχνίαση υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα. Να υπενθυμίσουμε ότι σήμερα αυτό αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής, ενώ η Δικαιοσύνη απαγορεύεται να παρέμβει.
Στα θέματα Διαφάνειας, τώρα, η σημαντικότερη αλλαγή που περιμένουμε είναι εκείνη που αφορά την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, δηλαδή του άρθρου 103. Φαίνεται πως η Κυβέρνηση θα ήθελε να «χαλαρώσει» το πλαίσιο για την απόλυση από το Δημόσιο, το οποίο σήμερα περιλαμβάνει αποχωρήσεις από τον τομέα μόνο για άτομα με βαρύτατο ποινικό μητρώο.
Παράλληλα, θα συζητηθεί και το μείζον ζήτημα της αξιολόγησης στους δημόσιους φορείς. Η στάση της Κυβέρνησης, όπως παρατηρούμε στις εξαγγελίες της, είναι πως η αξιολόγηση στο δημόσιο πρέπει να προχωρήσει τόσο ώστε ακόμα και οι μισθολογικές αποδοχές να μην συνδέονται αποκλειστικά με τα τυπικά προσόντα, αλλά και με την απόδοση. Όπως αναφέρουν αναλυτές, η αναθεώρηση του 103 ίσως να αφήνει ανοιχτή τη δυνατότητα τοποθέτησης στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα σε διευθυντικές θέσεις δημόσιων υπηρεσιών για λόγους αποτελεσματικότητας- μια απόφαση που σίγουρα θα ξεσηκώσει εκτενή πολιτική και κοινωνική συζήτηση.
Το διάγγελμα Μητσοτάκη
Το πρωί της 2ας Φεβρουαρίου, ο Πρωθυπουργός προχώρησε σε σχετικό διάγγελμα, στο οποίο ανέφερε σε γενικές γραμμές τις αλλαγές που θα γίνουν στο Σύνταγμα. Όπως σημείωσε, το υφιστάμενο Σύνταγμα υπερασπίστηκε επάξια τη Δημοκτατία μας, ωστόσο παραμένει προϊόν του 20ου αιώνα. Μίλησε για μία «γενναία συνταγματική αναθεώρηση» σε ένα κλίμα εκσυγχρονισμού, αλλά και καταλληλότητας για τις νέες συνθήκες: τεχνητή νοημοσύνη και κλιματική αλλαγή. Από το διάγγελμα επικυρώθηκε ότι θα προταθούν αλλαγές στο άρθρο 86 περί ποινικών ευθυνών πολιτικών πρσώπων, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να σημειώνει χαρακτηριστικά ότι είναι μια αλλαγή την οποία υποστηρίζει εδώ και 20 χρόνια. Επίσης, αναφέρθηκε στη «μάχη με το βαθύ κράτος», που μεταφράζεται σε άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο, αλλά και στην εξαετία θητεία του ΠτΔ την οποία θα εισηγηθεί. Κλείνοντας έκανε λόγο για την ανάγκη «ευρύτερων συνεναίσεων ανάμεσα στα κόμματα, αλλά και τους πολίτες», ενώ ευχήθηκε η συνταγματική αναθεώρηση να σταθεί ως απάντηση στην πολιτική τοξικότητα και θωράκιση απέναντι στον λαϊκισμό.
Αλλαγές στην αυθαίρετη δόμηση, αλλά και σε τομείς διαφάνειας του Δημοσίου αναμένεται να συζητηθούν τις επόμενες δέκα ημέρες.