Οι δασικές πυρκαγιές καταγράφονται πλέον ως μία από τις ταχύτερα αυξανόμενες πηγές οικονομικών απωλειών παγκοσμίως, με τις ζημιές να επιβαρύνουν δημόσιους προϋπολογισμούς, ασφαλιστικές αγορές και τοπικές οικονομίες. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, οι απώλειες από πυρκαγιές αυξάνονται ταχύτερα από την ικανότητα των κρατών να τις απορροφήσουν, ενώ η έμφαση παραμένει κυρίως στην καταστολή και την αποκατάσταση, και όχι στην πρόληψη.
.
Το 2024, η απώλεια δενδρώδους κάλυψης στον Αμαζόνιο αυξήθηκε κατά 110% σε ετήσια βάση, με τις πυρκαγιές να ευθύνονται για περίπου 60% της καταστροφής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι πυρκαγιές στην Καλιφόρνια τον Ιανουάριο του 2025 εκτιμήθηκε ότι προκάλεσαν ασφαλισμένες ζημιές ύψους 40 δισ. δολαρίων, καταγράφοντας μία από τις ακριβότερες φυσικές καταστροφές των τελευταίων δεκαετιών. Παρά τα μεγέθη αυτά, περισσότερα από 50% των σχετικών δημόσιων δαπανών διεθνώς εξακολουθούν να κατευθύνονται σε επιχειρήσεις καταστολής και αποκατάστασης, ενώ η πρόληψη απορροφά περίπου 0,2% των συνολικών κονδυλίων.
Η μελέτη επισημαίνει ότι το οικονομικό όφελος από επενδύσεις στην ανθεκτικότητα υπερβαίνει κατά πολύ το αρχικό κόστος. Εκτιμάται ότι κάθε 1 δολάριο που επενδύεται σε πυροανθεκτικές κατασκευές μπορεί να αποτρέψει απώλειες έως και 210 δολάρια σε μελλοντικές ζημιές. Αντίστοιχα, η έλλειψη επενδύσεων στην πρόληψη μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες άνω των 22 δολαρίων σε μελλοντική οικονομική δραστηριότητα για κάθε 1 δολάριο που εξοικονομείται βραχυπρόθεσμα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις λύσεις που βασίζονται στη φύση, όπως η διαχείριση δασών, οι ελεγχόμενες καύσεις και η αποκατάσταση οικοσυστημάτων. Τα μέτρα αυτά συνδέονται με μείωση της έντασης και της εξάπλωσης των πυρκαγιών, περιορισμό των εκπομπών καπνού και παράλληλα οφέλη για τη βιοποικιλότητα και τους υδατικούς πόρους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να αποτιμηθούν και ως αποφυγή εκπομπών CO₂, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης αξιόπιστων μεθόδων μέτρησης.
Η τεχνολογία καταγράφεται επίσης ως κρίσιμος παράγοντας. Συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης που βασίζονται σε δορυφορικά δεδομένα, κάμερες και τεχνητή νοημοσύνη έχουν μειώσει σε πιλοτικές εφαρμογές τον χρόνο εντοπισμού πυρκαγιών κατά περισσότερα από 20 λεπτά. Σε ορισμένες περιοχές, η χρήση τέτοιων εργαλείων συνδέθηκε με μείωση των καμένων εκτάσεων έως και 40% σε σύγκριση με προηγούμενα έτη.
Για τη Μεσόγειο και ειδικά για την Ελλάδα, τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα συγκαταλέγεται στις περιοχές υψηλού κινδύνου λόγω κλιματικής αλλαγής, παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας και αυξημένης οικιστικής πίεσης κοντά σε δασικές εκτάσεις. Τα τελευταία χρόνια, οι μεγάλες πυρκαγιές έχουν επιφέρει σημαντικό οικονομικό κόστος, επηρεάζοντας τον τουρισμό, τις τοπικές υποδομές και τα δημόσια οικονομικά, ενώ η αποκατάσταση απορροφά σημαντικούς πόρους σε ετήσια βάση.
Η μελέτη του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ καταλήγει ότι η μετατόπιση πόρων από την καταστολή προς την πρόληψη και την ανθεκτικότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τον περιορισμό μελλοντικών απωλειών. Η ενσωμάτωση κοινών προτύπων πυροανθεκτικής δόμησης, η σύνδεση της πρόληψης με ασφαλιστικά κίνητρα και η αξιοποίηση ιδιωτικών και δημόσιων κεφαλαίων για έργα διαχείρισης δασών καταγράφονται ως βασικά στοιχεία ενός πιο βιώσιμου μοντέλου διαχείρισης του κινδύνου πυρκαγιών.
Πηγή: World Economic Forum
Τα μέτρα αυτά συνδέονται με μείωση της έντασης και της εξάπλωσης των πυρκαγιών, περιορισμό των εκπομπών καπνού και παράλληλα οφέλη για τη βιοποικιλότητα και τους υδατικούς πόρους.