Νομικά ερωτήματα εγείρει η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη βασική συνθήκη του ΟΗΕ για το κλίμα, τη United Nations Framework Convention on Climate Change, η οποία είχε υιοθετηθεί ομόφωνα από τη Γερουσία των ΗΠΑ πριν από περισσότερα από 30 χρόνια, σύμφωνα με νομικούς που υποστηρίζουν ότι για την αποχώρηση απαιτείται έγκριση του Κογκρέσου.
.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι η χώρα θα αποχωρήσει από δεκάδες διεθνείς οργανισμούς και φορείς του ΟΗΕ, μεταξύ των οποίων η UNFCCC και η Intergovernmental Panel on Climate Change, υποστηρίζοντας ότι «λειτουργούν αντίθετα προς τα εθνικά συμφέροντα» των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία –όπως είπε– πρέπει να εστιάζουν στην ανάπτυξη πετρελαίου, φυσικού αερίου και εξορυκτικής δραστηριότητας.
Η κίνηση αυτή υπερβαίνει την προηγούμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Paris Agreement, καθώς απομακρύνει τη χώρα από το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο της παγκόσμιας κλιματικής πολιτικής. Η αποχώρηση από την UNFCCC θα τεθεί σε ισχύ έναν χρόνο μετά την επίσημη κοινοποίηση και θα συνεπάγεται την απομάκρυνση των ΗΠΑ από όλες τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας των Παρισίων.
Ορισμένοι ειδικοί στο διεθνές δίκαιο αμφισβητούν τη νομιμότητα της απόφασης, επισημαίνοντας ότι η UNFCCC υιοθετήθηκε το 1992 με τη διαδικασία «συμβουλής και συναίνεσης» της Γερουσίας και, κατά συνέπεια, η αποχώρηση θα έπρεπε να ακολουθήσει την ίδια οδό. Οργανώσεις περιβαλλοντικού δικαίου εξετάζουν το ενδεχόμενο δικαστικής προσφυγής κατά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δεν απάντησαν άμεσα σε ερωτήματα σχετικά με τη νομική βάση της απόφασης.
Η αμερικανική νομοθεσία δεν καθορίζει ρητά τη διαδικασία αποχώρησης από διεθνείς συνθήκες. Στο παρελθόν, πρόεδροι έχουν προχωρήσει σε μονομερείς αποχωρήσεις, όπως το 1983 όταν ο Ρόναλντ Ρέιγκαν απέσυρε τις ΗΠΑ από την UNESCO. Ωστόσο, το Κογκρέσο έχει τη δυνατότητα να περιορίσει αυτή την εξουσία, όπως έκανε το 2023 με νόμο που απαγορεύει την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ χωρίς κοινοβουλευτική έγκριση.
Οι απόψεις των νομικών διίστανται και ως προς το πόσο εύκολη θα ήταν μια μελλοντική επανένταξη των ΗΠΑ στη UNFCCC. Κάποιοι θεωρούν ότι θα απαιτούνταν νέα έγκριση από τη Γερουσία με πλειοψηφία δύο τρίτων, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι η χώρα θα μπορούσε να επανενταχθεί ταχύτερα, αξιοποιώντας την ομόφωνη κύρωση του 1992.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η μόνη χώρα που έχει ανακοινώσει αποχώρηση από τη UNFCCC. Το 2025 απείχαν για πρώτη φορά εδώ και τρεις δεκαετίες από την ετήσια διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα, ενώ η αποχώρηση από τη Συμφωνία των Παρισίων είχε ανακοινωθεί ένα χρόνο νωρίτερα.
Πηγή: Reuters
Η αμερικανική νομοθεσία δεν καθορίζει ρητά τη διαδικασία αποχώρησης από διεθνείς συνθήκες.