Δέκα χρόνια μετά την εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου Sentinel-3, η αποστολή Copernicus έχει εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά ευρωπαϊκά εργαλεία παρακολούθησης της κλιματικής αλλαγής, καταγράφοντας μεταβολές στους ωκεανούς, την ξηρά, τους πάγους και την ατμόσφαιρα. Η επικείμενη εκτόξευση του τρίτου δορυφόρου της σειράς, Sentinel-3C, αναμένεται να εξασφαλίσει τη συνέχεια αυτής της μακροχρόνιας συλλογής κλιματικών δεδομένων.
.
Η αποστολή συνδυάζει διαφορετικούς αισθητήρες και έχει τη δυνατότητα να καλύπτει πολύ μεγάλες γεωγραφικές περιοχές σε σύντομο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA), τα δεδομένα του Sentinel-3 χρησιμοποιούνται σε επιστημονικές μελέτες, αναλύσεις αλλά και σε σύνολα δεδομένων που υποστηρίζουν τις εκθέσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).
Η αποστολή παρακολουθεί μεταξύ άλλων τη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας και της ξηράς, τη στάθμη των θαλασσών, το πάχος των πάγων, τις μεταβολές της δασικής κάλυψης, τις πυρκαγιές, τις ξηρασίες και διαφορετικές παραμέτρους της ατμόσφαιρας.
Τα στοιχεία του Sentinel-3 συμβάλλουν επίσης στις 55 Essential Climate Variables που έχουν καθοριστεί από το Global Climate Observing System (GCOS), δηλαδή στους βασικούς δείκτες που χρησιμοποιούνται για τη συστηματική παρακολούθηση του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα του Sentinel-3 να παρέχει παγκόσμια κάλυψη σε καθημερινή βάση. Οι πολυφασματικοί αισθητήρες του μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση συγκεντρώσεων μεθανίου υψηλής ανάλυσης, συμπληρώνοντας δεδομένα από άλλες αποστολές του Copernicus, όπως οι Sentinel-5P και Sentinel-2.
Μελέτες του 2023 έδειξαν ότι ο Sentinel-3 μπορεί, ανάλογα με την τοποθεσία και τις καιρικές συνθήκες, να ανιχνεύει διαρροές μεθανίου τουλάχιστον 10 τόνων ανά ώρα. Η καθημερινή κάλυψη καθιστά την αποστολή ιδιαίτερα χρήσιμη για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση μεγάλων πηγών εκπομπών, των λεγόμενων methane super-emitters.
Τα δεδομένα της αποστολής χρησιμοποιούνται ακόμη για την παρακολούθηση εκπομπών άνθρακα, ατμοσφαιρικής ρύπανσης και σωματιδίων σκόνης. Οι αισθητήρες ευρείας κάλυψης μπορούν να καταγράψουν περιοχές πλάτους έως 1.400 χιλιομέτρων, επιτρέποντας την παρακολούθηση φαινομένων μεγάλης κλίμακας, όπως βιομηχανικές εκπομπές που μεταφέρονται πέρα από εθνικά σύνορα, καπνός από δασικές πυρκαγιές, ηφαιστειακές εκρήξεις και καταιγίδες σκόνης.
Στην ξηρά, ο Sentinel-3 καταγράφει θερμοκρασίες επιφάνειας και έχει χρησιμοποιηθεί για την αποτύπωση των κυμάτων καύσωνα και των δασικών πυρκαγιών. Η ESA επισημαίνει ότι οι παρατηρήσεις του καλοκαιριού του 2026 έδειξαν τις ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες που καταγράφηκαν στο βόρειο ημισφαίριο.
Παράλληλα, η αποστολή παρακολουθεί τα παγκόσμια δασικά οικοσυστήματα, παρέχοντας δείκτες βλάστησης και στοιχεία για τη δασική κάλυψη και τις αλλαγές στη χρήση γης. Μπορεί επίσης να καταγράφει την εξέλιξη της ξηρασίας, να εντοπίζει πυρκαγιές και να χαρτογραφεί τις εκτάσεις που έχουν καεί.
Σημαντική είναι και η συμβολή του Sentinel-3 στην κατανόηση του παγκόσμιου κύκλου του νερού. Σε συνεργασία με άλλες αποστολές Sentinel παρέχει παρατηρήσεις για τη στάθμη θαλασσών, ποταμών και λιμνών, τη θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών, το χρώμα τους και το πάχος των θαλάσσιων και χερσαίων πάγων.
Η ακρίβεια του θερμικού αισθητήρα Sea and Land Surface Temperature Radiometer (SLSTR) καθιστά τον Sentinel-3 όργανο αναφοράς για τη μέτρηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια της θάλασσας, μια παράμετρο κρίσιμη για την κατανόηση των μεταβολών στους ωκεανούς. Τα ίδια δεδομένα υποστηρίζουν έρευνες για ένα ευρύτερο φάσμα χαρακτηριστικών, από τη θαλάσσια βιοποικιλότητα έως την οξίνιση των ωκεανών.
Ο Synthetic Aperture Radar Altimeter (SRAL) του Sentinel-3 παρέχει επίσης δεδομένα για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, ενισχύοντας τις μακροχρόνιες σειρές μετρήσεων αποστολών όπως οι Copernicus Sentinel-6 και Jason.
Σύμφωνα με την ESA, οι μετρήσεις υψηλής ακρίβειας έχουν επιτρέψει στους επιστήμονες να υπολογίσουν ότι η παγκόσμια μέση στάθμη της θάλασσας αυξάνεται με ρυθμό 3,64 χιλιοστών τον χρόνο από το 1999, ενώ ο ρυθμός αυτός επιταχύνεται.
Η αποστολή συμβάλλει επίσης στις μακροχρόνιες σειρές δεδομένων για το πάχος των θαλάσσιων πάγων. Στο πλαίσιο του Climate Change Initiative Sea Ice Project της ESA, στοιχεία του Sentinel-3 για την Αρκτική συνδυάζονται με δεδομένα από τις αποστολές CryoSat και SMOS, βοηθώντας τους επιστήμονες να παρακολουθούν και να προβλέπουν την εξέλιξη ενός από τους σημαντικότερους δείκτες της κλιματικής αλλαγής.
Πέρα από τη μακροχρόνια κλιματική παρακολούθηση, τα δεδομένα του Sentinel-3 έχουν άμεση εφαρμογή και στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου 2026 είχαν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 77 ενεργοποιήσεις του Copernicus Emergency Management Service (CEMS) από την αρχή του έτους, με περισσότερες από τις μισές να αφορούν δασικές πυρκαγιές.
Ο Sentinel-3 προσφέρει ένα διαφορετικό πλεονέκτημα σε σχέση με δορυφόρους υψηλότερης χωρικής ανάλυσης. Ενώ ο Sentinel-2 μπορεί να καταγράφει μια πυρκαγιά με μεγαλύτερη λεπτομέρεια σε σχετικά περιορισμένη περιοχή, τα θερμικά και οπτικά όργανα του Sentinel-3 καλύπτουν πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις και επιτρέπουν καθημερινή, παγκόσμια ανίχνευση πυρκαγιών και άλλων ακραίων φαινομένων.
Στην περίπτωση καταιγίδων και πλημμυρών, η αποστολή παρέχει δεδομένα για το ύψος της επιφάνειας της θάλασσας, τη θερμοκρασία και τη δυναμική ανέμων και κυμάτων, συμβάλλοντας στην παρακολούθηση θαλάσσιων storm surges και τυφώνων.
Οι δυνατότητες του συστήματος συνεχίζουν να εξελίσσονται ακόμη και χρόνια μετά την εκτόξευση των Sentinel-3A και Sentinel-3B, το 2016 και το 2018 αντίστοιχα. Νέοι αλγόριθμοι και διαδικασίες επεξεργασίας επιτρέπουν ταχύτερη μεταφορά των δεδομένων στους επίγειους σταθμούς και αξιοποίησή τους σε εφαρμογές που δεν είχαν προβλεφθεί όταν σχεδιάστηκε αρχικά η αποστολή.
Το επόμενο βήμα είναι η εκτόξευση του Sentinel-3C, ο οποίος πρόκειται να ενταχθεί στους δύο δορυφόρους που βρίσκονται ήδη σε τροχιά.
Ο Sentinel-3C και η επιστημονική αποστολή FLEX της ESA προγραμματίζεται να εκτοξευθούν με πύραυλο Vega-C από το ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στη Γαλλική Γουιάνα στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, στις 03:21 CEST.
Ο τρίτος δορυφόρος έχει σχεδιαστεί αξιοποιώντας την εμπειρία των Sentinel-3A και Sentinel-3B και, σύμφωνα με την ESA, θα διασφαλίσει τη συνέχεια μιας αποστολής που παρέχει τόσο επιχειρησιακές υπηρεσίες όσο και κρίσιμα δεδομένα για την κατανόηση της κλιματικής αλλαγής.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η παρακολούθηση ακραίων θερμοκρασιών, πυρκαγιών, εκπομπών μεθανίου, μεταβολών στους ωκεανούς και απώλειας πάγου αποκτά αυξανόμενη σημασία, η συνέχεια των Sentinel-3 εξασφαλίζει μια μακροχρόνια και συγκρίσιμη βάση δεδομένων για την εξέλιξη του κλίματος και τις επιπτώσεις του στον πλανήτη.
Πηγή: European Space Agency (ESA),
Η αποστολή συνδυάζει διαφορετικούς αισθητήρες και έχει τη δυνατότητα να καλύπτει πολύ μεγάλες γεωγραφικές περιοχές σε σύντομο χρονικό διάστημα.