Η έντονη συζήτηση γύρω από το λεγόμενο ESG backlash του 2025 φαίνεται να περνά σε μια διαφορετική φάση. Στη Βρετανία και την Ισπανία, οι asset managers δεν εγκαταλείπουν τη βιωσιμότητα· αντίθετα, την ενσωματώνουν με πιο αυστηρούς όρους, περισσότερα δεδομένα και μεγαλύτερη έμφαση στα πραγματικά αποτελέσματα.
.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τη σύγκριση των δύο αγορών που παρουσιάζει η BNP Paribas Securities Services. Σύμφωνα με στελέχη της τράπεζας, το ESG δεν έχει υποχωρήσει από την ατζέντα των διαχειριστών κεφαλαίων και των asset owners. Έχει όμως γίνει περισσότερο πειθαρχημένο, πιο απαιτητικό και σαφώς λιγότερο επικοινωνιακό.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Flora Belladonna, Senior Relationship Manager και αρμόδια για το sustainable finance client engagement στη BNP Paribas Securities Services, θεωρεί ότι ο όρος «ESG backlash» δεν αποδίδει πλήρως την εικόνα.
Αυτό που βλέπει στην αγορά είναι περισσότερο μια επαναβαθμονόμηση των ESG στρατηγικών. Το γεωπολιτικό περιβάλλον έχει κάνει τη βιωσιμότητα πιο δύσκολη στη διαχείριση, αλλά όχι λιγότερο σημαντική. Οι επενδυτές είναι πλέον περισσότερο επιλεκτικοί, εξετάζουν αυστηρότερα τις μεθοδολογίες και ζητούν σαφέστερη απόδειξη του αποτελέσματος που παράγουν οι ESG επιλογές τους.
Με αυτή την έννοια, η αλλαγή μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη ωρίμανσης. Το ESG απομακρύνεται σταδιακά από τη λογική μιας ξεχωριστής «βιώσιμης» στρατηγικής και ενσωματώνεται περισσότερο στη διαχείριση κινδύνου, στις επενδυτικές αποφάσεις και στο reporting.
Βρετανία και Ισπανία: Ίδια κατεύθυνση, διαφορετικές προτεραιότητες
Οι δύο αγορές έχουν κοινές βάσεις, αλλά βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια εξέλιξης.
Στη Βρετανία, η αγορά χαρακτηρίζεται σχετικά ώριμη. Οι asset managers επικεντρώνονται έντονα στον κλιματικό κίνδυνο, στη διαφάνεια της εταιρικής διακυβέρνησης, στην ενεργειακή μετάβαση και στην ευθυγράμμιση με τα ισχύοντα disclosure frameworks.
Παράλληλα, αυξάνεται η απαίτηση για data-driven ESG strategies. Οι διαχειριστές δεν αρκούνται πλέον στο να δηλώνουν συμμόρφωση με κανονιστικά πρότυπα. Θέλουν να μπορούν να τεκμηριώνουν πραγματικό αντίκτυπο και να διαθέτουν ισχυρότερα εργαλεία ανάλυσης κινδύνου.
Στην Ισπανία, σύμφωνα με τη Raquel Lopez, Head of Client Services Spain, το ενδιαφέρον για ESG παραμένει επίσης ισχυρό και ενισχύεται ιδιαίτερα στον χώρο των private markets.
Οι μεγάλοι asset managers, οι asset owners και οι εταιρείες private capital έχουν ήδη αναπτύξει αρκετά ώριμες προσεγγίσεις, με μεγαλύτερη έμφαση σε κοινωνικά ζητήματα και επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι μικρότεροι διαχειριστές βρίσκονται ακόμη σε πιο πρώιμο στάδιο, κυρίως λόγω της πολυπλοκότητας και του κόστους ενσωμάτωσης των ESG κριτηρίων.
Η BNP Paribas παρατηρεί επίσης ότι ορισμένοι θεσμικοί επενδυτές στρέφονται περισσότερο προς ευρωπαϊκά επενδυτικά οχήματα, με τη βιωσιμότητα να παίζει αυξανόμενο ρόλο σε αυτές τις αποφάσεις.
Ένα από τα μεγαλύτερα κοινά προβλήματα και στις δύο αγορές είναι τα ESG data.
Οι επενδυτές χρειάζονται στοιχεία που να είναι διαθέσιμα, συνεπή, συγκρίσιμα και αξιόπιστα. Η έλλειψη αρκετά λεπτομερών δεδομένων δυσκολεύει τόσο το reporting όσο και την ουσιαστική μέτρηση περιβαλλοντικού και κοινωνικού αντίκτυπου.
Η πρόκληση είναι ακόμη μεγαλύτερη στα private markets, όπου η τυποποίηση των πληροφοριών παραμένει σαφώς χαμηλότερη σε σχέση με τις δημόσιες αγορές.
Την ίδια ώρα, η κανονιστική πολυπλοκότητα συνεχίζει να επιβαρύνει τους διαχειριστές. Η ταυτόχρονη προσαρμογή σε διαφορετικά πλαίσια, όπως η CSRD και η SFDR, απαιτεί σημαντικούς πόρους και αυξάνει το λειτουργικό κόστος.
Στην Ισπανία, οι επενδυτές προσδοκούν ότι οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες απλοποίησης μέσω της ατζέντας Omnibus θα περιορίσουν μέρος αυτής της επιβάρυνσης.
Υπάρχει όμως και μια ακόμη πιο βασική πρόκληση: η αντίληψη γύρω από το κόστος της βιωσιμότητας. Όπως επισημαίνει η BNP Paribas, ορισμένοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το ESG ως δαπάνη και όχι ως επένδυση που μπορεί να βελτιώσει τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα ενός χαρτοφυλακίου ή μιας επιχείρησης.
Αυτό αλλάζει και τις απαιτήσεις απέναντι στους παρόχους υπηρεσιών. Οι asset managers δεν αναζητούν πλέον μόνο έναν συνεργάτη που θα εκτελέσει συναλλαγές ή θα καλύψει τις απαιτήσεις συμμόρφωσης. Ζητούν τεχνογνωσία, κανονιστική καθοδήγηση, καλύτερα δεδομένα και υποστήριξη στην πραγματική ενσωμάτωση των ESG παραμέτρων.
Με άλλα λόγια, η αγορά περνά από τις γενικές δεσμεύσεις στη φάση της εφαρμογής.
Οι διαχειριστές καλούνται πλέον να εξηγήσουν τι σημαίνει στην πράξη μια βιώσιμη επενδυτική στρατηγική, ποια δεδομένα χρησιμοποιούν, πώς αξιολογούν τον κλιματικό και κοινωνικό κίνδυνο και κυρίως αν μπορούν να αποδείξουν ότι οι επιλογές τους παράγουν μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το βασικό μήνυμα της BNP Paribas είναι επομένως αρκετά καθαρό: το ESG δεν εξαφανίζεται — ωριμάζει.
Η περίοδος κατά την οποία ένα sustainability label και μια γενική δέσμευση αρκούσαν για να χαρακτηριστεί μια στρατηγική «βιώσιμη» φαίνεται να τελειώνει. Στη θέση της διαμορφώνεται ένα πιο απαιτητικό περιβάλλον, όπου μεγαλύτερη σημασία έχουν η ποιότητα των δεδομένων, η μετρήσιμη επίδραση, η κανονιστική συνέπεια και η πραγματική ενσωμάτωση των ESG παραμέτρων στην καθημερινή επενδυτική διαδικασία.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική εξέλιξη μετά το ESG backlash: όχι μια επιστροφή στη ρητορική των προηγούμενων ετών, αλλά μια μετάβαση σε λιγότερο θορυβώδεις, περισσότερο τεκμηριωμένες και πιο ώριμες στρατηγικές βιώσιμης επένδυσης.
Πηγή: BNP Paribas Securities Services, “UK – Spain: sustainability comparison in asset management”, 1 Ιουλίου 2026.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τη σύγκριση των δύο αγορών που παρουσιάζει η BNP Paribas Securities Services.