Την επιτάχυνση της διεθνούς συνεργασίας για τον καθαρό εξηλεκτρισμό, τα δίκτυα, την αποθήκευση και τη μείωση των εκπομπών μεθανίου θέτει στο επίκεντρο της ενεργειακής της διπλωματίας η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενόψει της COP31 στην Αττάλεια.
.
Σε νέα παρέμβασή της για τη διεθνή ενεργειακή συνεργασία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η καθαρή ενεργειακή μετάβαση έχει πλέον εξελιχθεί από κυρίως κλιματική πολιτική σε ζήτημα ανταγωνιστικότητας, ενεργειακής ασφάλειας και οικονομικής ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με στοιχεία του International Energy Agency (IEA), το 2025 οι παγκόσμιες επενδύσεις σε καθαρές ενεργειακές τεχνολογίες αναμενόταν να φθάσουν τα 2,2 τρισ. δολάρια, έναντι 1,1 τρισ. δολαρίων σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα.
Η ίδια η ΕΕ έχει μειώσει τις καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά περισσότερο από 37% σε σχέση με το 1990, ενώ την ίδια περίοδο το ΑΕΠ της αυξήθηκε κατά 71%, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Κομισιόν αναφέρει επίσης ότι η ΕΕ αντιπροσωπεύει σήμερα περίπου το 6% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ οι επενδύσεις της σε καθαρή ενέργεια έφθασαν τα 338 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένες κατά 132% σε σχέση με το 2015 και αντίστοιχες, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, στο 18% των παγκόσμιων επενδύσεων καθαρής ενέργειας.
Κεντρικό στοιχείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής ενόψει της COP31 αποτελεί η πρωτοβουλία Electrify Now, η οποία ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2026 στο πλαίσιο του London Climate Action Week.
Η πλατφόρμα συγκεντρώνει κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, ενώ σε επόμενη φάση προβλέπεται να συμμετάσχουν διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες. Στόχος της είναι να διευκολύνει τις επενδύσεις και την ανταλλαγή πολιτικών για την ανάπτυξη καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, δικτύων, αποθήκευσης, ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος και εξηλεκτρισμού της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων.
Η πρωτοβουλία συνδέεται με τον νέο στόχο της προεδρίας της COP31 να αυξηθεί το ποσοστό της παγκόσμιας τελικής ενεργειακής ζήτησης που καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια από λίγο πάνω από 20% σήμερα στο 35% έως το 2035. Ο στόχος ανακοινώθηκε επίσημα τον Ιούνιο στο πλαίσιο της Global Climate Action Agenda της COP31.
Η συμμετοχή στην Electrify Now είναι εθελοντική και, σύμφωνα με την Επιτροπή, δεν σημαίνει ότι κάθε χώρα που συμμετέχει δεσμεύεται επίσημα στον στόχο του 35%. Η λογική της πλατφόρμας είναι να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό λαμβάνοντας υπόψη διαφορετικές εθνικές συνθήκες και αφετηρίες.
Στον αρχικό συνασπισμό συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Βραζιλία ως προεδρία της COP30, η Τουρκία και η Αυστραλία στο πλαίσιο της COP31, η Αιθιοπία ως προεδρία της COP32, καθώς και ο Καναδάς, οι Φιλιππίνες, η Νότια Κορέα και το Ηνωμένο Βασίλειο. Τεχνική και αναλυτική υποστήριξη παρέχουν ο IEA, ο International Renewable Energy Agency (IRENA) και η Global Renewables Alliance.
Η επόμενη μεγάλη στάση της πρωτοβουλίας είναι το Global Renewables Summit 2026 στο πλαίσιο της Climate Week NYC, ενώ στην COP31 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει μαζί με την προεδρία της διάσκεψης World Leaders Roundtable για τον εξηλεκτρισμό.
Η COP31 θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου 2026 και έχει παρουσιαστεί από την προεδρία της ως μια διάσκεψη με ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή των ήδη συμφωνημένων κλιματικών δεσμεύσεων.
Στην ενεργειακή ατζέντα, η ΕΕ δηλώνει ότι θα επιδιώξει την ταχύτερη εφαρμογή των αποτελεσμάτων του πρώτου Global Stocktake, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα στα ενεργειακά συστήματα, του τριπλασιασμού της παγκόσμιας δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών και του διπλασιασμού του ρυθμού βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας έως το 2030. Παράλληλα, δίνει έμφαση στην ανάπτυξη των ηλεκτρικών δικτύων και της αποθήκευσης, χωρίς τα οποία η ταχεία επέκταση της παραγωγής από ΑΠΕ δεν μπορεί να μεταφραστεί αυτόματα σε μεγαλύτερο εξηλεκτρισμό της οικονομίας.
Δεύτερος βασικός πυλώνας είναι το μεθάνιο. Η ΕΕ συνεχίζει, μαζί με τον Καναδά, να υποστηρίζει το Global Methane Pledge, το οποίο ξεκίνησε στην COP26 με στόχο τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών μεθανίου κατά 30% έως το 2030. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, οι συγκεντρώσεις μεθανίου εξακολουθούν να αυξάνονται με ταχύ ρυθμό, καθιστώντας τη μείωσή του σημαντικό μέρος της βραχυπρόθεσμης κλιματικής στρατηγικής.
Η ενεργειακή μετάβαση συνδέεται παράλληλα άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και την προσπάθεια περιορισμού της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ υποχώρησαν από περισσότερα από 150 δισ. κυβικά μέτρα το 2021 σε 36 δισ. κυβικά μέτρα το 2025. Την ίδια περίοδο, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά αυξήθηκε πάνω από 50% μέσα σε πέντε χρόνια και οι δύο τεχνολογίες καλύπτουν πλέον περίπου 31% της ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ, περισσότερο από τα ορυκτά καύσιμα.
Η κατεύθυνση αυτή αποτελεί βασικό μέρος του REPowerEU, το οποίο επιδιώκει τη σταδιακή εξάλειψη των ρωσικών εισαγωγών ορυκτών καυσίμων μέσω διαφοροποίησης των προμηθευτών, ανανεώσιμων πηγών και ενεργειακής αποδοτικότητας.
Παράλληλα, η ΕΕ επιχειρεί να συνδέσει την κλιματική πολιτική με τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα μέσω του Clean Industrial Deal, δίνοντας έμφαση στην πρόσβαση σε φθηνότερη ενέργεια, πρώτες ύλες, επενδυτικά κεφάλαια, νέες αγορές για καθαρές τεχνολογίες και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Σε διεθνές επίπεδο, το Global Gateway χρησιμοποιείται από την ΕΕ ως εργαλείο επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια, μετριασμό και κλιματική ανθεκτικότητα σε τρίτες χώρες.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική για την COP31 αποτυπώνει έτσι μια ευρύτερη αλλαγή στη συζήτηση γύρω από την ενεργειακή μετάβαση. Ο εξηλεκτρισμός δεν παρουσιάζεται πλέον αποκλειστικά ως εργαλείο μείωσης εκπομπών, αλλά ως κοινός παρονομαστής για ενεργειακή ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα, βιομηχανική πολιτική και κλιματική δράση.
Το κρίσιμο ζήτημα μέχρι το 2030 και το 2035 θα είναι κατά πόσο η ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ θα συνοδευτεί από τις αντίστοιχες επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση, βιομηχανικό εξηλεκτρισμό και υποδομές, ώστε οι πολιτικοί στόχοι να μετατραπούν σε πραγματική αλλαγή του ενεργειακού συστήματος.
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η ίδια η ΕΕ έχει μειώσει τις καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά περισσότερο από 37% σε σχέση με το 1990, ενώ την ίδια περίοδο το ΑΕΠ της αυξήθηκε κατά 71%, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.