Οι πυρκαγιές αυτού του καλοκαιριού υπήρξαν καταστροφικές. Η εικόνα που άφησαν πίσω τους είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι ένα θερμότερο κλίμα μεταφράζεται ήδη σε πιο ακραίες και λιγότερο προβλέψιμες συνθήκες, με πραγματικό κόστος για ανθρώπους, κοινότητες και οικοσυστήματα.
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η επείγουσα δράση είναι απαραίτητη. Όμως η αίσθηση του επείγοντος δεν αρκεί από μόνη της. Αν η κλιματική κρίση παρουσιάζεται μόνο ως μια ακολουθία καταστροφών χωρίς διέξοδο, υπάρχει ο κίνδυνος η κλίμακα του προβλήματος να δημιουργήσει αδράνεια αντί για κινητοποίηση.
Αυτό που χρειαζόμαστε είναι αυτό που θα περιέγραφα ως «επείγουσα αισιοδοξία»: να βλέπουμε καθαρά τον κίνδυνο, αλλά ταυτόχρονα να πιστεύουμε ότι διαθέτουμε τη δυνατότητα να ανταποκριθούμε. Για πρώτη φορά, η μεγαλύτερη πρόκλησή μας δεν είναι τόσο να εφεύρουμε τις λύσεις όσο να αναπτύξουμε και να επεκτείνουμε σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα εκείνες που ήδη γνωρίζουμε ότι λειτουργούν.
Αυτό δεν είναι αφέλεια ούτε τυφλή ελπίδα. Είναι αισιοδοξία που βασίζεται σε πραγματικά αποτελέσματα.
Από τότε που δημιουργήθηκε το Earthshot Prize, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω ανθρώπους που εργάζονται σε διαφορετικές χώρες, επιστημονικά εργαστήρια, επιχειρήσεις, δημόσιους οργανισμούς και κοινότητες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης. Άλλοι αναπτύσσουν νέους τρόπους παραγωγής, αποθήκευσης και χρήσης ενέργειας, άλλοι αποκαθιστούν οικοσυστήματα, σχεδιάζουν πιο βιώσιμες πόλεις ή αξιοποιούν γνώση που έχει αναπτυχθεί εδώ και γενιές.
Οι ιστορίες αυτές μπορεί να μην βρίσκονται καθημερινά στα πρωτοσέλιδα, αλλά δείχνουν ότι η πρόοδος δεν είναι θεωρητική.
Οι φιναλίστ του Earthshot έχουν ήδη συμβάλει στην αποφυγή ή απομάκρυνση 18 εκατ. τόνων ισοδύναμου CO₂, στην προστασία και αποκατάσταση περισσότερων από 85 εκατ. εκταρίων ωκεανών και ακτογραμμών και στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα σε περιοχές όπου ζουν περίπου 600 εκατ. άνθρωποι.
Αυτοί οι αριθμοί έχουν αξία επειδή αντιπροσωπεύουν αλλαγές που οι άνθρωποι μπορούν ήδη να αισθανθούν: καθαρότερο αέρα, υγιέστερες θάλασσες, περισσότερο αξιόπιστη ενέργεια και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης.
Στην Μπογκοτά, για παράδειγμα, διαδοχικές δημοτικές διοικήσεις επένδυσαν σε καθαρότερες δημόσιες συγκοινωνίες και σε υποδομές που διευκολύνουν το περπάτημα και το ποδήλατο. Από το 2018, η τοξική ατμοσφαιρική ρύπανση έχει μειωθεί κατά 24%, παρά το γεγονός ότι η πόλη συνέχισε να αναπτύσσεται.
Στην Αφρική, η κοινωνική επιχείρηση d.light έχει προσφέρει πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή ηλιακή ενέργεια σε περισσότερους από 200 εκατ. ανθρώπους. Η καθαρή ενέργεια δεν περιορίζεται εκεί στη μείωση της ρύπανσης. Σημαίνει φως μετά τη δύση του ήλιου για επαγγελματίες, οικογένειες και περίπου 90 εκατ. παιδιά που μπορούν να συνεχίζουν τη μελέτη τους. Η εταιρεία φιλοδοξεί να φτάσει το ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους μέχρι το 2030.
Στο Καζακστάν, το πρόγραμμα Altyn Dala συνέβαλε στην επιστροφή της αντιλόπης saiga από τα όρια της εξαφάνισης σε πληθυσμό άνω των 3 εκατ. ζώων, ενώ επανέφερε το άλογο Przewalski στη στέπα μετά από απουσία δύο αιώνων. Είναι ένα παράδειγμα του πώς η αποκατάσταση ενός είδους μπορεί να συμβάλει στην αναζωογόνηση ολόκληρου οικοσυστήματος.
Υπάρχει επίσης πρόοδος σε επίπεδο διεθνούς συνεργασίας. Μετά από δύο δεκαετίες διαπραγματεύσεων, η Συνθήκη για την Ανοικτή Θάλασσα δημιούργησε το πρώτο παγκόσμιο πλαίσιο για τη δημιουργία προστατευόμενων περιοχών στα δύο τρίτα των ωκεανών που βρίσκονται πέρα από τις εθνικές δικαιοδοσίες. Η εφαρμογή τέτοιων συμφωνιών είναι απαραίτητη εάν θέλουμε ο στόχος προστασίας του 30% της ξηράς και των θαλασσών έως το 2030 να γίνει πραγματικότητα.
Καμία χώρα και καμία ήπειρος δεν έχει το μονοπώλιο των λύσεων.
Οι απαντήσεις μπορούν να προέλθουν από οπουδήποτε, αλλά για να αποκτήσουν πραγματική κλίμακα χρειάζονται ανθρώπους, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις πρόθυμες να τις χρηματοδοτήσουν, να τις υιοθετήσουν και να τις εξελίξουν. Όταν αυτό συμβαίνει, η επιτυχία μιας λύσης διευκολύνει την επόμενη: το κόστος μειώνεται, η εμπιστοσύνη αυξάνεται και η καινοτομία εξαπλώνεται.
Η Ινδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι μπορεί να σημαίνει αλλαγή σε μεγάλη κλίμακα. Τον Νοέμβριο, η Βομβάη θα φιλοξενήσει το Earthshot Prize, σε μια χώρα που διαθέτει περισσότερους φιναλίστ και νικητές του θεσμού από οποιαδήποτε άλλη.
Η Kheyti έχει αναπτύξει θερμοκήπια χαμηλού κόστους που βοηθούν μικρούς αγρότες να προστατεύουν τις καλλιέργειες και τα εισοδήματά τους από ολοένα πιο ακραίες καιρικές συνθήκες και ήδη υποστηρίζεται από έξι περιφερειακές κυβερνήσεις. Η S4S χρησιμοποιεί ηλιακό εξοπλισμό για να περιορίζει τη σπατάλη τροφίμων, συνεργαζόμενη με 10.000 γυναίκες επιχειρηματίες. Στο Gujarat, ένα πρωτοποριακό σύστημα αγοράς για τη μείωση της επικίνδυνης ατμοσφαιρικής ρύπανσης επεκτείνεται πλέον και σε άλλες περιοχές.
Οι λύσεις υπάρχουν. Το ερώτημα είναι αν θα τις αναπτύξουμε με την ταχύτητα και την κλίμακα που απαιτείται.
Οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και οι καύσωνες μάς υπενθυμίζουν πόσο επείγουσα είναι η κατάσταση. Όμως παράλληλα με τις εικόνες καταστροφής υπάρχει ένα άλλο, λιγότερο ορατό αφήγημα: άνθρωποι που εργάζονται ήδη για να μειώσουν τον κίνδυνο των πυρκαγιών, να καθαρίσουν τον αέρα, να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή, να αναζωογονήσουν τους ωκεανούς, να περιορίσουν τα απόβλητα και να αποκαταστήσουν τη φύση.
Έχω δει αυτές τις λύσεις να λειτουργούν και έχω δει τι μπορούν να πετύχουν. Αυτό μου δίνει αισιοδοξία.
Το γεγονός ότι δεν έχουμε πλέον χρόνο για μικρές, σταδιακές βελτιώσεις και ότι η αλλαγή πρέπει να γίνει συστημική και σε μεγάλη κλίμακα είναι αυτό που δημιουργεί την αίσθηση του επείγοντος.
Αυτό είναι τελικά η «επείγουσα αισιοδοξία»: η αυτοπεποίθηση να δράσουμε επειδή γνωρίζουμε ήδη ότι υπάρχουν λύσεις που λειτουργούν και η αποφασιστικότητα να τις αναπτύξουμε στην κλίμακα που απαιτεί η στιγμή. Το υπόλοιπο αυτής της δεκαετίας μπορεί ακόμη να αποδειχθεί καθοριστικό.
Το κείμενο αποτελεί άρθρο γνώμης.
Πηγή: The Independent,
Ουίλιαμ, Πρίγκιπας της Ουαλίας
