Η βιωσιμότητα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις ταξιδιωτικές επιλογές, καθώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη προορισμούς, οικοσυστήματα και τοπικές κοινωνίες σε όλο τον κόσμο.
.
Από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες μέχρι την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, οι επιπτώσεις της μεταβαλλόμενης κλιματικής πραγματικότητας καθιστούν το υπεύθυνο ταξίδι περισσότερο αναγκαίο παρά ποτέ.
Σύμφωνα με τη λίστα του Time Out που παρουσιάζει το Quartz, επτά προορισμοί ξεχωρίζουν για τις πολιτικές και τις πρακτικές που έχουν υιοθετήσει ώστε να περιορίσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού και να ενισχύσουν τις τοπικές κοινωνίες.
Aberdeenshire: Από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στις ανανεώσιμες πηγές
Η Aberdeenshire, στην ανατολική ακτή της Σκωτίας, επιχειρεί να διαφοροποιήσει σταδιακά την οικονομία της από την ιστορική εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Βόρειας Θάλασσας.
Τοπικές επιχειρήσεις στρέφονται σε μορφές τουρισμού που βασίζονται στην ανανεώσιμη ενέργεια, στην τοπική παραγωγή και στη μικρή κλίμακα. Off-grid καταλύματα σε δασικές περιοχές, όπως τα Cairngorm Bothies, και επιχειρήσεις εστίασης που προμηθεύονται προϊόντα από τοπικούς παραγωγούς ενισχύουν ένα μοντέλο τουρισμού που κρατά μεγαλύτερο μέρος των εσόδων στην τοπική οικονομία.
Η λογική είναι ότι ο επισκέπτης δεν στηρίζει απλώς μια τουριστική επιχείρηση, αλλά συμμετέχει έμμεσα και στη μετάβαση μιας περιοχής που επιχειρεί να απομακρυνθεί από τα ορυκτά καύσιμα.
Emilia-Romagna: Αγροτουρισμός που στηρίζει την ύπαιθρο
Η Emilia-Romagna αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του ιταλικού agritourism, ενός μοντέλου που αναπτύσσεται εδώ και δεκαετίες και περιλαμβάνει περισσότερες από 20.000 φάρμες και αμπελώνες σε όλη τη χώρα.
Στην περιοχή, οι επισκέπτες μπορούν να μείνουν σε αγροκτήματα, να γνωρίσουν την τοπική παραγωγή και να συμμετάσχουν σε δραστηριότητες όπως ο τρύγος ή η παραγωγή κρασιού.
Το οικονομικό όφελος κατευθύνεται απευθείας σε αγροτικές κοινότητες που συνήθως δεν επωφελούνται στον ίδιο βαθμό από τον μαζικό τουρισμό των μεγάλων ιταλικών πόλεων. Παράλληλα, η σύνδεση του τουρισμού με παραδοσιακές γεωργικές πρακτικές λειτουργεί ως κίνητρο για τη διατήρηση του εδάφους, της φύσης και της τοπικής παραγωγής.
Quito: Ο τουρισμός χρηματοδοτεί έρευνα για τη βιοποικιλότητα
Γύρω από το Quito του Ισημερινού αναπτύσσονται 17 διαφορετικά οικοσυστήματα, με τον τουρισμό να παίζει σημαντικό ρόλο στη χρηματοδότηση της προστασίας τους.
Στο Mashpi Reserve, μέσα στο δάσος του Andean Chocó, οι επιστήμονες συνεχίζουν να ανακαλύπτουν νέα είδη, ενώ μέρος της έρευνας χρηματοδοτείται από τους επισκέπτες του Mashpi Lodge.
Παράλληλα, στην κοινότητα Yunguilla, οι περιηγήσεις σε παραδοσιακά μονοπάτια αποφέρουν έσοδα που κατευθύνονται σε τοπικά προγράμματα βιώσιμης γεωργίας.
Το μοντέλο συνδυάζει επιστημονική έρευνα, προστασία της βιοποικιλότητας και οικονομική ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών.
Ουαλία: Τουρισμός με έμφαση στις τοπικές επιχειρήσεις
Η Ουαλία έχει επιλέξει να στηρίξει την τουριστική της ανάπτυξη σε ανεξάρτητες και κοινοτικές επιχειρήσεις.
Από το Anglesey και το Eryri μέχρι το Ceredigion και το Pembrokeshire, μικροί ξενώνες, farm stays και boutique ξενοδοχεία ενισχύουν την τοπική οικονομία, ενώ η εστίαση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εποχικά και τοπικά προϊόντα.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση επιχειρεί να εξασφαλίσει ότι η αύξηση των επισκεπτών μεταφράζεται σε πραγματικό οικονομικό όφελος για τις τοπικές κοινότητες και όχι μόνο για μεγάλες διεθνείς αλυσίδες.
Σλοβενία: Εθνική πιστοποίηση για τον πράσινο τουρισμό
Η Σλοβενία έχει υιοθετήσει μία από τις πιο οργανωμένες προσεγγίσεις στην Ευρώπη μέσα από το εθνικό Green Scheme.
Πρόκειται για πρόγραμμα πιστοποίησης ξενοδοχείων, τουριστικών επιχειρήσεων και εστιατορίων που εφαρμόζουν συγκεκριμένες περιβαλλοντικές πρακτικές.
Η διαδικασία περιλαμβάνει 11 βήματα, μεταξύ των οποίων τακτικές περιβαλλοντικές αναφορές, δημιουργία εσωτερικής «πράσινης ομάδας» και επαναξιολόγηση κάθε τρία χρόνια.
Οι πιστοποιημένες επιχειρήσεις προβάλλονται από τον εθνικό οργανισμό τουρισμού, δημιουργώντας άμεσο εμπορικό κίνητρο για περισσότερες επιχειρήσεις να υιοθετήσουν βιώσιμες πρακτικές.
Queensland: Περιορισμένη πρόσβαση για την προστασία του Great Barrier Reef
Στο Queensland της Αυστραλίας, η στρατηγική βιώσιμου τουρισμού βασίζεται σε αυστηρό έλεγχο της πρόσβασης στον Great Barrier Reef.
Παρότι ο ύφαλος εκτείνεται σε περίπου 2.300 χιλιόμετρα, μόνο το 7% είναι προσβάσιμο στους τουρίστες.
Ο περιορισμός αυτός επιτρέπει την καλύτερη προστασία του μεγαλύτερου μέρους του οικοσυστήματος, ενώ παράλληλα οι επισκέπτες μπορούν να συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις citizen science.
Μέσα από πρωτοβουλίες όπως το Guardians of the Reef, οι ταξιδιώτες μπορούν να επιλέγουν τουριστικούς φορείς με αυστηρότερες περιβαλλοντικές πρακτικές, ενώ ορισμένα προγράμματα προσφέρουν τη δυνατότητα συμμετοχής σε καταγραφή ειδών ή δράσεις αποκατάστασης κοραλλιών.
Costa Rica: Σχεδόν το ένα τρίτο της χώρας υπό προστασία
Η Costa Rica παραμένει ένα από τα πιο ολοκληρωμένα παραδείγματα βιώσιμου τουρισμού σε εθνικό επίπεδο.
Σχεδόν το ένα τρίτο της έκτασης της χώρας βρίσκεται υπό καθεστώς προστασίας, ενώ η Costa Rica φιλοξενεί περίπου το 6% της παγκόσμιας βιοποικιλότητας.
Η χώρα έχει επενδύσει για δεκαετίες στην προστασία των οικοσυστημάτων και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συνδέοντας άμεσα τον τουρισμό με τη διατήρηση της φύσης.
Προορισμοί όπως η Osa Peninsula και το Monteverde Cloud Forest Biological Reserve προσφέρουν εμπειρίες που συνδυάζουν τουρισμό, περιβαλλοντική εκπαίδευση και προστασία της βιοποικιλότητας.
Η νέα λογική του sustainable travel
Οι επτά προορισμοί δεν ακολουθούν ένα ενιαίο μοντέλο. Η Σλοβενία βασίζεται στην κρατική πιστοποίηση, η Costa Rica στην προστασία της γης, το Queensland στον έλεγχο της πρόσβασης, ενώ η Emilia-Romagna και η Ουαλία δίνουν μεγαλύτερο βάρος στην τοπική οικονομία και στις μικρές επιχειρήσεις.
Το κοινό στοιχείο είναι ότι ο βιώσιμος τουρισμός δεν περιορίζεται στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του ταξιδιώτη. Αφορά και το πού κατευθύνονται τα χρήματα, ποιος επωφελείται από την τουριστική ανάπτυξη και κατά πόσο η δραστηριότητα συμβάλλει στην προστασία της φύσης και στη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Από τη Σλοβενία και την Costa Rica μέχρι το Queensland και την Emilia-Romagna, επτά προορισμοί ξεχωρίζουν για το sustainable tourism.