Η εκρηκτική ανάπτυξη των data centers που τροφοδοτεί η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί αυξανόμενη συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις τους στην ενέργεια, το νερό και τις υποδομές, με κορυφαία στελέχη βιωσιμότητας τραπεζών να εμφανίζονται περισσότερο αισιόδοξα από αναλυτές και ακαδημαϊκούς.
.
Μιλώντας σε συνέδριο στο Χονγκ Κονγκ, η Marisa Drew, Chief Sustainability Officer της Standard Chartered, υποστήριξε ότι μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης γύρω από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των data centers βασίζεται σε «παραπληροφόρηση».
Κατά την ίδια, τα πλέον αποδοτικά data centers εμφανίζουν χαμηλότερη ενεργειακή ένταση σε σύγκριση με πολλούς άλλους κλάδους, ενώ συστήματα κλειστού κυκλώματος μπορούν να περιορίζουν σημαντικά την κατανάλωση φρέσκου νερού.
Η Drew σημείωσε επίσης ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις στα chips ενδέχεται να περιορίσουν περαιτέρω τις ανάγκες ψύξης. Αναφέρθηκε ειδικότερα στις νεότερες γενιές επεξεργαστών AI, οι οποίες μπορούν να λειτουργούν σε υψηλότερες θερμοκρασίες, μειώνοντας ενδεχομένως την ενεργειακή επιβάρυνση των cooling systems.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Natalie Blyth, Global Head of Sustainable Finance & Transition της HSBC, υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί απαραίτητο εργαλείο για την ίδια την ενεργειακή μετάβαση.
«Δεν μπορείς να έχεις έξυπνα δίκτυα και βιώσιμο αποτέλεσμα χωρίς υπολογιστική ισχύ και AI», ανέφερε.
Οι τοποθετήσεις έγιναν στο πλαίσιο συζήτησης για τον κίνδυνο δημιουργίας stranded assets από data centers που εξαρτώνται από ηλεκτροπαραγωγή με ορυκτά καύσιμα.
Σήμερα, τα data centers καταναλώνουν περίπου 1,5% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, όμως η γεωγραφική συγκέντρωσή τους δημιουργεί εντονότερες πιέσεις σε συγκεκριμένες αγορές όπου τα ηλεκτρικά συστήματα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένα από άνθρακα και φυσικό αέριο.
Η Νοτιοανατολική Ασία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σύμφωνα με στοιχεία της Wood Mackenzie, το pipeline των data centers στην περιοχή αναμένεται να υπερτριπλασιαστεί και να φθάσει τα 9,4 GW έως το 2035, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τις εγκαταστάσεις εκτιμάται ότι θα τριπλασιαστεί, φθάνοντας τις 57 TWh.
Οι αναλυτές της Wood Mackenzie εκτιμούν ότι, με δεδομένη την περιορισμένη ωριμότητα της μεγάλης κλίμακας αποθήκευσης ενέργειας στην περιοχή, οι μονάδες φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου παραμένουν προς το παρόν η πλέον ρεαλιστική επιλογή για την παροχή αξιόπιστης ηλεκτρικής ισχύος σε συνεχή βάση.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να αυξήσει κατά περίπου 16% την ετήσια ζήτηση LNG στη Νοτιοανατολική Ασία μέσα στην επόμενη δεκαετία, δημιουργώντας ανησυχίες ότι η ανάπτυξη των data centers μπορεί να ενισχύσει την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.
Πιο επιφυλακτικός εμφανίστηκε ο Kelvin Wong, Chief Sustainability Officer της DBS, ο οποίος υπογράμμισε ότι τόσο η ενεργειακή όσο και η υδατική αποδοτικότητα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κρίσιμοι δείκτες, ιδιαίτερα σε χώρες με περιορισμένους υδάτινους πόρους ή χαμηλή διείσδυση καθαρής ενέργειας.
«Υπάρχει τεχνολογία που εξελίσσεται γρήγορα – το αν έχει ήδη εμπορευματοποιηθεί είναι άλλο ζήτημα. Εμείς, όμως, ζούμε στο σήμερα», σημείωσε.
Η DBS συμμετείχε τον Ιούλιο σε κοινοπρακτική χρηματοδότηση 2,33 δισ. δολαρίων για την επέκταση της AirTrunk στο Johor της Μαλαισίας, στο μεγαλύτερο μέχρι σήμερα green loan για data center στην περιοχή.
Η χρήση νερού αποτέλεσε έναν από τους βασικούς δείκτες απόδοσης του έργου, καθώς το Johor αντιμετωπίζει ήδη αυξανόμενες πιέσεις στους υδάτινους πόρους του.
Η πολιτεία της Μαλαισίας έχει αναβάλει νέα projects που βασίζονται σε water-cooled systems έως ότου τεθούν σε λειτουργία νέες υποδομές ύδρευσης στα μέσα του 2027.
Από τον Ιανουάριο, όλα τα νέα data centers στο Johor πρέπει να συμμορφώνονται με όριο Water Usage Effectiveness (WUE) 1,8 κυβικών μέτρων ανά MWh, επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο που εφαρμόζει η Σιγκαπούρη.
Οι επικριτές της αισιόδοξης προσέγγισης των τραπεζών προειδοποιούν, ωστόσο, για το λεγόμενο rebound effect.
Ο Jonatan Pinkse, διευθυντής του Centre for Sustainable Business του King’s College London, σημείωσε ότι ένα data center μπορεί να γίνεται πιο αποδοτικό ανά μονάδα υπολογιστικής ισχύος, αλλά η συνολική κατανάλωση ενέργειας και νερού να συνεχίζει να αυξάνεται λόγω της ταχύτατης αύξησης της ζήτησης.
Με άλλα λόγια, τα κέρδη αποδοτικότητας μπορεί να εξουδετερώνονται από την αύξηση της συνολικής χρήσης.
Ο Pinkse αμφισβητεί επίσης κατά πόσο οι δεσμεύσεις ορισμένων operators για «water positive» λειτουργία αποτυπώνουν σωστά τους πραγματικούς κινδύνους.
Το νερό αποτελεί έντονα τοπικό πόρο, πράγμα που σημαίνει ότι μια εταιρεία μπορεί να αναπληρώνει νερό σε μία περιοχή ενώ η πραγματική πίεση από τη λειτουργία ενός data center εκδηλώνεται σε διαφορετική λεκάνη ή κοινότητα.
«Δεν μπορούμε να κοιτάμε μόνο τους μέσους όρους, γιατί υπάρχουν τεράστιες ανισότητες στον τρόπο με τον οποίο τα data centers επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες», σημείωσε.
Η Debra Tan, Head and Director του China Water Risk, επισημαίνει ότι το ζήτημα του νερού δεν σταματά στις ίδιες τις εγκαταστάσεις.
Οι θερμικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, είτε χρησιμοποιούν άνθρακα, φυσικό αέριο ή πυρηνική ενέργεια, χρειάζονται επίσης σημαντικές ποσότητες νερού για ψύξη. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών, ενώ οι μονάδες ανακύκλωσης νερού στα data centers μπορεί μεν να μειώνουν τις απευθείας καταναλώσεις, αλλά αυξάνουν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
Κατά την Tan, ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί τελικά να μη βρίσκεται μέσα στο ίδιο το data center, αλλά στο ηλεκτρικό δίκτυο και στους προμηθευτές ενέργειας από τους οποίους εξαρτάται.
Η έκθεση μπορεί να επεκτείνεται ακόμη και πολύ πέρα από την τοπική εγκατάσταση. Χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, που εισάγουν μεγάλο μέρος των ενεργειακών τους πόρων μέσω θαλάσσιων εμπορικών οδών, ενδέχεται να αντιμετωπίζουν επιπλέον κινδύνους από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και τις επιπτώσεις της σε μεγάλα λιμάνια.
Η αντιπαράθεση αναδεικνύει έτσι ένα από τα βασικά διλήμματα της εποχής της AI.
Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη βελτιστοποίηση των δικτύων, στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στην καλύτερη διαχείριση κλιματικών κινδύνων. Ταυτόχρονα, όμως, η ίδια η υποδομή που απαιτεί για να λειτουργήσει δημιουργεί αυξανόμενες ανάγκες σε ηλεκτρισμό, νερό και νέα δίκτυα.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις τράπεζες και τους επενδυτές δεν είναι επομένως αν τα data centers μπορούν να γίνουν πιο αποδοτικά, αλλά εάν η βελτίωση της αποδοτικότητας θα είναι αρκετή για να αντισταθμίσει την ταχύτητα με την οποία αυξάνεται η ζήτηση για AI υποδομές.
Και σε αγορές όπως η Νοτιοανατολική Ασία, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό εάν το AI boom θα επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση ή θα παρατείνει την εξάρτηση από φυσικό αέριο και άλλες συμβατικές πηγές.
Πηγή: Green Central Banking
Και σε αγορές όπως η Νοτιοανατολική Ασία, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό εάν το AI boom θα επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση ή θα παρατείνει την εξάρτηση από φυσικό αέριο και άλλες συμβατικές πηγές.