Με έκκληση για επιτάχυνση της κλιματικής δράσης ξεκίνησε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στην Αττάλεια η COP31, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και οι εντεινόμενες φυσικές καταστροφές συναντούν τις πιέσεις του πολέμου, του πληθωρισμού και της αυξανόμενης ενεργειακής ζήτησης από την τεχνητή νοημοσύνη. Στο επίκεντρο της τουρκικής Προεδρίας βρίσκεται ο εξηλεκτρισμός περισσότερου από το ενός τρίτου της παγκόσμιας οικονομίας έως το 2035, μια πρόταση που ήδη προκαλεί διαφωνίες για την προέλευση της πρόσθετης ηλεκτρικής ενέργειας.
.
Κατά την έναρξη των δύο εβδομάδων διαπραγματεύσεων, εκπρόσωποι του ΟΗΕ και κυβερνήσεων υπογράμμισαν ότι η κλιματική αλλαγή πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα, παρά τις άλλες διεθνείς κρίσεις. Ο εκτελεστικός γραμματέας της UNFCCC, Simon Stiell, δήλωσε ότι ο επείγων χαρακτήρας της συγκυρίας πρέπει να οδηγήσει σε πρόοδο, επισημαίνοντας ότι ο σημερινός ρυθμός απέχει πολύ από αυτόν που απαιτείται.
Έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο, προειδοποίησε ότι ο κόσμος βρίσκεται ήδη σε πορεία υπέρβασης του ορίου θέρμανσης του 1,5°C που τέθηκε στη σύνοδο του Παρισιού το 2015 και ζήτησε δραστικές μειώσεις εκπομπών. Η Tina Stege, κλιματική απεσταλμένη των Νήσων Μάρσαλ για την COP31 και περιφερειακή απεσταλμένη για την Ωκεανία, τόνισε ότι για τις νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού το ζήτημα αφορά ανθρώπους, κοινότητες και τους τόπους όπου ζουν, και όχι μια αφηρημένη συζήτηση για θερμοκρασιακούς στόχους.
Μία από τις τέσσερις θερμότερες χρονιές
Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ που παρουσιάστηκε τη Δευτέρα και την οποία επικαλείται το Reuters, το 2026 οδεύει να καταγραφεί ως μία από τις τέσσερις θερμότερες χρονιές, καθώς ένα ισχυρό Ελ Νίνιο ενίσχυσε τις επιπτώσεις της παγκόσμιας θέρμανσης. Η χρονιά σημαδεύτηκε από διαδοχικούς ακραίους καύσωνες στη Δυτική Ευρώπη και την κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ. Η πλημμύρα που ακολούθησε προκάλεσε τον θάνατο περισσότερων από 1.450 ανθρώπων, ενώ χιλιάδες παραμένουν αγνοούμενοι.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι στόχος της διοργάνωσης είναι η παραγωγή συγκεκριμένων αποτελεσμάτων και η μετατροπή των εθνικών δεσμεύσεων σε δράση. Όπως ανέφερε σε δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του από το Αζερμπαϊτζάν, δεν υπάρχει πλέον χρόνος για υποσχέσεις που παραμένουν στα χαρτιά.
Ο εξηλεκτρισμός και η διαφωνία για τις πηγές ενέργειας
Η Προεδρία της COP31 καλεί τις χώρες να στηρίξουν δέσμευση για εξηλεκτρισμό περισσότερου από το ενός τρίτου της παγκόσμιας οικονομίας έως το 2035, από περίπου το ένα πέμπτο σήμερα. Η αντικατάσταση οχημάτων, συστημάτων θέρμανσης, λεβήτων, συσκευών μαγειρέματος και άλλου εξοπλισμού που λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα θα μπορούσε να περιορίσει τις εκπομπές.
Ο πρόεδρος της COP31, Μουράτ Κουρούμ, δήλωσε ότι οι πολίτες πρέπει να δουν τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων στην καθημερινότητά τους: σε κτίρια χαμηλότερης ενεργειακής κατανάλωσης, καθαρές δημόσιες μεταφορές, προσιτή ενέργεια και νέες θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, οργανώσεις για το κλίμα επικρίνουν την πρόταση επειδή δεν απαιτεί η πρόσθετη ηλεκτρική ενέργεια να προέρχεται από πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η διαφωνία ανοίγει από την αρχή των συνομιλιών το ζήτημα κατά πόσο ο εξηλεκτρισμός από μόνος του μπορεί να θεωρείται κλιματική πρόοδος.
Πόλεμοι, ορυκτά καύσιμα και πληθωρισμός
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχουν αναδείξει τις οικονομικές συνέπειες της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς οι διαταραχές στον εφοδιασμό και οι υψηλές τιμές ενισχύουν τον πληθωρισμό. Ενώ οι οργανώσεις για το κλίμα ζητούν μεγαλύτερη χρήση ανανεώσιμων πηγών, η πετρελαϊκή βιομηχανία και ο κλάδος φυσικού αερίου έχουν καταγράψει υψηλά κέρδη, ενώ ορισμένες χώρες με εγχώρια αποθέματα επιδιώκουν αύξηση της παραγωγής.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία απέχει από τις κλιματικές συνομιλίες για δεύτερη συνεχή χρονιά, ενθαρρύνει πολιτικές μεγιστοποίησης της παραγωγής πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα. Παράλληλα, η Νότια Κορέα, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και άλλες ασιατικές χώρες έχουν αυξήσει την εξάρτησή τους από τον άνθρακα ή έχουν κινηθεί για την ενίσχυση της ηλεκτροπαραγωγής από αυτόν.
Ο John Holdren του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, πρώην επιστημονικός σύμβουλος του Μπαράκ Ομπάμα, εκτίμησε ότι η συγκυρία έχει ενισχύσει όσους υποστηρίζουν τη διατήρηση υψηλής χρήσης ορυκτών καυσίμων. Την ίδια στιγμή, πάντως, η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών αυξάνεται, υποστηριζόμενη από τις εξαγωγές φθηνών καθαρών τεχνολογιών από την Κίνα.
Ο Stiell παρουσίασε τις ανανεώσιμες πηγές ως σαφή απάντηση στην ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας. Υποστήριξε ότι οι φετινές αναταράξεις στο κόστος των ορυκτών καυσίμων έπληξαν τα νοικοκυριά και διέδωσαν πληθωριστικές πιέσεις, ενώ οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας έχουν ήδη εξοικονομήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την παγκόσμια οικονομία.
Στην ατζέντα και η τεχνητή νοημοσύνη
Η ταχεία ανάπτυξη της AI περιπλέκει περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις, καθώς αυξάνει την παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και συμβάλλει στην άνοδο των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η Τουρκία θα καλέσει κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και άλλους οργανισμούς να υπογράψουν στην COP31 δέσμευση αρχών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και εφαρμογή της τεχνολογίας.
Πηγή: Reuters
Η Προεδρία της COP31 καλεί τις χώρες να στηρίξουν δέσμευση για εξηλεκτρισμό περισσότερου από το ενός τρίτου της παγκόσμιας οικονομίας έως το 2035, από περίπου το ένα πέμπτο σήμερα.