Νέα καταγγελία κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατέθεσαν περιβαλλοντικές οργανώσεις, κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι προχωρούν σε αναθεώρηση βασικών κανόνων για την προστασία και τη διαχείριση των υδάτων χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και διαβούλευση.
.
Η υπόθεση εντάσσεται στη γενικότερη αντιπαράθεση γύρω από τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για απλοποίηση και περιορισμό κανονιστικών υποχρεώσεων, γνωστή ως «omnibus», η οποία έχει στόχο να απαντήσει στις ανησυχίες της βιομηχανίας ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα έναντι αγορών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.
Η συγκεκριμένη καταγγελία αφορά το σχέδιο της Κομισιόν να αναθεωρήσει εντός του 2026 τη βασική ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα ύδατα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι ανησυχίες εταιρειών εξόρυξης και μετάλλων, οι οποίες υποστηρίζουν ότι οι υφιστάμενες περιβαλλοντικές δικλίδες ασφαλείας καθυστερούν την αδειοδότηση νέων ορυχείων κρίσιμων πρώτων υλών και άλλων βιομηχανικών έργων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ΕΕ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες για πρώτες ύλες που θεωρούνται κρίσιμες για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων δεν θα πρέπει να γίνει εις βάρος της προστασίας των υδάτινων πόρων.
Το World Wildlife Fund, το European Environmental Bureau και ακόμη τρεις οργανώσεις προσέφυγαν στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, τον ανεξάρτητο θεσμό εποπτείας της διοίκησης της ΕΕ.
Στην καταγγελία τους υποστηρίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν συγκέντρωσε επαρκή στοιχεία ούτε πραγματοποίησε ουσιαστική διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη πριν ανακοινώσει την πρόθεσή της να επανεξετάσει το νομοθετικό πλαίσιο.
Οι οργανώσεις θεωρούν ότι η διαδικασία αυτή συνιστά κακοδιοίκηση και αποκλίνει από τις συνήθεις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας. Σύμφωνα με τους προσφεύγοντες, η σωρευτική επίδραση των παραλείψεων αποτελεί σοβαρή απόκλιση από τις καθιερωμένες διαδικασίες και επηρεάζει ουσιαστικά τα δικαιώματα των πολιτών.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αμφισβητούν επίσης το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιείται για την αναθεώρηση, υποστηρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία για το νερό δεν είναι ο κύριος λόγος για τις καθυστερήσεις στην αδειοδότηση νέων ορυχείων.
Κατά την άποψή τους, συνεπώς, δεν υπάρχει επαρκής αιτιολόγηση για την αλλαγή των υφιστάμενων κανόνων προστασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είχε σχολιάσει άμεσα την καταγγελία όταν δημοσιεύθηκε το σχετικό ρεπορτάζ. Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής θα αποφασίσει τώρα αν θα ανοίξει επίσημη έρευνα για την υπόθεση. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του θεσμού, η αρχική αυτή διαδικασία μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες.
Ο Διαμεσολαβητής δεν διαθέτει εξουσία επιβολής κυρώσεων, αλλά οι συστάσεις του μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο η Κομισιόν προετοιμάζει μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες και να αυξήσουν τον πολιτικό και θεσμικό έλεγχο στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Η σημερινή καταγγελία δεν είναι η πρώτη που συνδέεται με τη στρατηγική «omnibus».
Την προηγούμενη χρονιά, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής υποχρέωσε την Επιτροπή να εξηγήσει δημοσίως γιατί είχε επισπεύσει άλλες προτάσεις για περιορισμό της νομοθεσίας βιωσιμότητας χωρίς να αξιολογήσει πλήρως κατά πόσο οι αλλαγές ήταν συμβατές με τις κλιματικές δεσμεύσεις της Ευρώπης.
Η εξέλιξη αναδεικνύει ένα ευρύτερο δίλημμα που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής: πώς μπορεί η ΕΕ να επιταχύνει επενδύσεις, βιομηχανικά έργα και την ανάπτυξη κρίσιμων πρώτων υλών χωρίς να αποδυναμώσει θεμελιώδεις περιβαλλοντικές εγγυήσεις.
Για τις επιχειρήσεις, η απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου θεωρείται κρίσιμη για τη μείωση του κόστους και των καθυστερήσεων. Για τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, όμως, η επιτάχυνση της αδειοδότησης δεν θα πρέπει να δημιουργήσει χαμηλότερα πρότυπα προστασίας για το νερό, τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα.
Η διαμάχη γύρω από τη νομοθεσία για τα ύδατα δείχνει ότι η ευρωπαϊκή προσπάθεια για «simplification» δεν είναι απλώς τεχνική διαδικασία μείωσης γραφειοκρατίας, αλλά μια βαθύτερη πολιτική συζήτηση για το ποια περιβαλλοντικά standards πρέπει να παραμείνουν αδιαπραγμάτευτα καθώς η ΕΕ επιδιώκει μεγαλύτερη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Πηγή: Reuters
Η συγκεκριμένη καταγγελία αφορά το σχέδιο της Κομισιόν να αναθεωρήσει εντός του 2026 τη βασική ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα ύδατα.