Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, το Νταβός παρουσιαζόταν ως η παγκόσμια βιτρίνα της κλιματικής φιλοδοξίας. Σήμερα, η εικόνα έχει αλλάξει αισθητά. Στο φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, η συζήτηση δεν περιστρέφεται πια γύρω από το πώς θα ανακοπεί η υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά γύρω από το πώς οι κοινωνίες και οι οικονομίες θα μάθουν να ζουν με τις συνέπειές της.
.
Σε δεκάδες πάνελ και κλειστές συζητήσεις, τα θέματα της μείωσης των εκπομπών και της απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα έχουν υποχωρήσει. Στη θέση τους κυριαρχούν η «ανθεκτικότητα» απέναντι στις ξηρασίες, τις πυρκαγιές, τις πλημμύρες και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, καθώς και η προσαρμογή των υποδομών και των οικοσυστημάτων σε μια νέα, πιο ασταθή κλιματική πραγματικότητα.
Η στροφή αυτή δεν είναι τυχαία. Όπως παραδέχονται στελέχη και συμμετέχοντες, αντανακλά τις πολιτικές ευαισθησίες γύρω από το κλίμα, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οποιαδήποτε ατζέντα που αμφισβητεί ευθέως τη χρήση ορυκτών καυσίμων κινδυνεύει να προκαλέσει αντιδράσεις από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. «Είναι ένας συμβιβασμός για να αποφευχθεί η σύγκρουση με τον Τραμπ», σημειώνει ο Νικολάς Γκαλάρσα, πρώην υφυπουργός Περιβάλλοντος της Κολομβίας.
Παράλληλα, η έμφαση στην προσαρμογή αντικατοπτρίζει και μια σκληρή πραγματικότητα: η επικίνδυνη υπερθέρμανση θεωρείται πλέον σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτη. Η συζήτηση μετατοπίζεται στη δημιουργία συστημάτων που μπορούν να αντέξουν τα πλήγματα και στην ενίσχυση της ικανότητας της φύσης να απορροφά τους κλιματικούς κραδασμούς. «Είναι και οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος», λέει ο Γκαλάρσα, κάνοντας λόγο για μια λιγότερο πολιτικά φορτισμένη γλώσσα.
Ακόμη και το κεντρικό θέμα του Φόρουμ αποφεύγει πλέον τη λέξη «κλίμα». Το φετινό σύνθημα —«Πώς μπορούμε να οικοδομήσουμε ευημερία εντός των πλανητικών ορίων;»— μιλά για βιωσιμότητα χωρίς να κατονομάζει ευθέως την κλιματική αλλαγή. Η αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν είναι έντονη: το 2024, ο Τζον Κέρι και η πρώην επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Κάντρι Σίμσον συζητούσαν στο Νταβός για τον τριπλασιασμό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Φέτος, ο υπουργός Ενέργειας του Τραμπ, Κρις Ράιτ, θα συνομιλήσει με την επικεφαλής της Occidental Petroleum για το «πώς θα τροφοδοτούμε τις ζωές μας».
Το ίδιο το Φόρουμ απορρίπτει ότι η ατζέντα επηρεάζεται από κυβερνήσεις. Σε γραπτή δήλωση υποστηρίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει οικονομική ευκαιρία, ικανή να ξεκλειδώσει επενδύσεις 10 τρισ. δολαρίων και να δημιουργήσει σχεδόν 395 εκατ. θέσεις εργασίας έως το 2030. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η πολιτική βαρύτητα του κλίματος υποχωρεί. Στην ετήσια έρευνα κινδύνων του WEF, τα ακραία καιρικά φαινόμενα από πρώτη απειλή το 2024 υποχώρησαν στην τρίτη θέση για το 2026, με μόλις 8% των ειδικών να θεωρούν την κλιματική αλλαγή ως τον πιθανότερο πυροδότη παγκόσμιας κρίσης.
Η ειρωνεία είναι ότι, όσο μειώνεται η πολιτική προτεραιότητα, τόσο αυξάνεται η επιστημονική ανησυχία. Μελέτες για τα κρίσιμα «σημεία καμπής» —από την κατάρρευση του Αμαζονίου έως τη διαταραχή των ωκεάνιων ρευμάτων που προστατεύουν την Ευρώπη— γίνονται ολοένα πιο δυσοίωνες. «Το πρόβλημα είναι ότι ταυτόχρονα έχουμε πολλά επείγοντα μέτωπα», σημειώνει ο Γιόχαν Ρόκστρεμ του Ινστιτούτου Πότσνταμ. Η πρόκληση, λέει, είναι να μπορείς να κρατάς «πολλές μπάλες στον αέρα» ταυτόχρονα.
Το Νταβός δείχνει προς το παρόν να επιλέγει τον πιο ασφαλή δρόμο: λιγότερη σύγκρουση, περισσότερη προσαρμογή. Το ερώτημα που αιωρείται είναι αν αυτή η «ήπια στροφή» συνιστά ρεαλισμό — ή μια σιωπηρή παραδοχή ότι η μάχη για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης χάνεται.
Πηγή: Politico Europe
Σε δεκάδες πάνελ και κλειστές συζητήσεις, τα θέματα της μείωσης των εκπομπών και της απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα έχουν υποχωρήσει.