δικαστήριο

Νέα νομική πίεση δέχεται η Shell στην Ολλανδία, καθώς περιβαλλοντική οργάνωση κατέθεσε αγωγή ζητώντας τον άμεσο τερματισμό των επενδύσεων της εταιρείας σε νέα έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου.

.

Η προσφυγή κατατέθηκε από τη Friends of the Earth Netherlands και εντάσσεται σε μια πολυετή δικαστική αντιπαράθεση με τον ενεργειακό κολοσσό, η οποία έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικές αποφάσεις για τις ευθύνες των εταιρειών απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Στο επίκεντρο μιας κρίσιμης νομικής σύγκρουσης βρίσκεται η Πολιτεία του Βερμόντ, υπερασπιζόμενη τον πρώτο στις ΗΠΑ «climate superfund» νόμο, που επιχειρεί να μετακυλίσει μέρος του κόστους της κλιματικής αλλαγής στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων.

.

Ο νόμος, που ψηφίστηκε το 2024, προβλέπει ότι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες θα συμβάλουν οικονομικά στην αποκατάσταση ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι καταστροφικές πλημμύρες του 2023. Τα έσοδα θα κατευθύνονται σε έργα προσαρμογής, όπως υποδομές αποστράγγισης, μονάδες επεξεργασίας λυμάτων και ενίσχυση οδικών δικτύων.

Η ανώτατη δικαστική αρχή του Μέριλαντ απέρριψε αγωγές τοπικών αρχών κατά μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών, όπως οι Exxon Mobil, BP και Chevron, κρίνοντας ότι δεν μπορούν να διωχθούν βάσει πολιτειακού δικαίου για την κλιματική αλλαγή.

.

Μια νέα αγωγή στις ΗΠΑ επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του κλιματικού κινδύνου στις επενδύσεις, καθώς η εταιρεία ακινήτων Cushman & Wakefield κατηγορείται ότι δεν προστάτευσε επαρκώς τις αποταμιεύσεις συνταξιοδότησης των εργαζομένων της από τον κλιματικό κίνδυνο στις επενδύσεις.

.

Οι εξελίξεις σε περιβαλλοντικά, κοινωνικά και ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης (ESG) αναδιαμορφώνουν ριζικά τον ρόλο των νομικών τμημάτων στις επιχειρήσεις, σύμφωνα με μελέτη της KPMG International. Η εντεινόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι εμπορικές διαμάχες, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η κλιματική κρίση, η τηλεργασία και τα ζητήματα διαφορετικότητας και συμπερίληψης αυξάνουν την πολυπλοκότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος και εντείνουν τις νομικές προκλήσεις.

.

Ομοσπονδιακός δικαστής στο Τέξας έκρινε αντισυνταγματικό τον πολιτειακό νόμο που προέβλεπε «μαύρη λίστα» για χρηματοοικονομικές εταιρείες οι οποίες ενσωματώνουν κριτήρια ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση) στις επενδυτικές τους αποφάσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για αμφισβητήσεις παρόμοιων ρυθμίσεων σε άλλες Πολιτείες των ΗΠΑ.

.

Υποχρέωση να καταρτίσει δεσμευτικό σχέδιο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με στόχο τις καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2050, επέβαλε την Τετάρτη ολλανδικό δικαστήριο στο ολλανδικό κράτος, προκειμένου να προστατευτεί το νησί Bonaire από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η απόφαση χαρακτηρίστηκε από περιβαλλοντικές οργανώσεις ως ιστορική και με ευρύτερη σημασία για την κλιματική δικαιοσύνη.

.

Η κλιματική κρίση δεν ανεβάζει μόνο τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων· ανεβάζει και το θερμόμετρο των δικαστικών αιθουσών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι αγωγές που συνδέονται με ζημιές από κλιματικά γεγονότα –από παγετούς και πλημμύρες έως ανεμοστρόβιλους και καταρρεύσεις εδάφους– αυξάνονται με ταχύτητα, μετατρέποντας τον κλιματικό κίνδυνο σε μείζον νομικό και ασφαλιστικό ζήτημα.

.

Το 2025 συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από τη Συμφωνία του Παρισιού και παράλληλα μια δεκαετία από ένα ορόσημο για την κλιματική δικαιοσύνη: την πρώτη δικαστική απόφαση που υποχρέωσε κράτος να μειώσει ταχύτερα τις εκπομπές του για να προστατεύσει τους πολίτες του από την κλιματική αλλαγή.

.

Η υπόθεση Urgenda, που επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Ολλανδίας το 2019, θεωρείται από τις πρώτες ενδείξεις ενός παγκόσμιου κύματος κλιματικών αγωγών, το οποίο – σύμφωνα με ακτιβιστές – διαμόρφωσε μια νέα νομική αρχιτεκτονική για την προστασία του κλίματος.

Ιστορική εξέλιξη για την κλιματική δικαιοσύνη καταγράφηκε στην Ελβετία, καθώς δικαστήριο του καντονιού Zug έκανε δεκτή αγωγή κατοίκων της Ινδονησίας κατά της τσιμεντοβιομηχανίας Holcim, με αντικείμενο τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και τη συμβολή τους στην κλιματική αλλαγή.

.