Η έκθεση των τραπεζών σε κλάδους ευάλωτους στην κλιματική μετάβαση και η αύξηση του κόστους από ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν πηγές χρηματοπιστωτικού κινδύνου, σύμφωνα με τη Norges Bank.
.
Στην έκθεση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας για το δεύτερο εξάμηνο του 2026, η κεντρική τράπεζα της Νορβηγίας προειδοποιεί επίσης για κινδύνους από τη χρηματοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης με δανεισμό, τις κυβερνοεπιθέσεις και τις πιέσεις στην αγορά ακινήτων.
Η συνολική της αξιολόγηση παραμένει ότι το νορβηγικό χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ανθεκτικό. Οι περισσότερες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά διαθέτουν επαρκή δυνατότητα εξυπηρέτησης του χρέους τους, ενώ οι τράπεζες καλύπτουν με σημαντικό περιθώριο τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις ρευστότητας. Ωστόσο, η πιθανότητα σοβαρών γεγονότων που θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχει αυξηθεί.
Η κλιματική μετάβαση μπορεί να αυξήσει τις τραπεζικές ζημιές
Η Norges Bank χαρακτηρίζει ευπάθεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος τη σημαντική έκθεση των τραπεζών σε κλάδους ιδιαίτερα ευάλωτους στην κλιματική μετάβαση. Οι νορβηγικές επιχειρήσεις πρέπει να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και στη χρήση νέων μορφών ενέργειας, με σημαντική αβεβαιότητα γύρω από το κόστος αυτής της προσαρμογής.
Ορισμένες επιχειρήσεις ενδέχεται να δουν τα κέρδη τους να υποχωρούν. Εάν οι αρνητικές επιπτώσεις επηρεάσουν μεγάλο αριθμό εταιρειών, μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλότερες τραπεζικές ζημιές. Παράλληλα, η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων μπορεί να επιβαρύνει τα ασφάλιστρα και άλλα έξοδα κατοικίας, περιορίζοντας την οικονομική ανθεκτικότητα των νοικοκυριών.
Περισσότερος δανεισμός για την τεχνητή νοημοσύνη
Οι υψηλές επενδύσεις στην AI έχουν στηρίξει την παγκόσμια ανάπτυξη και έχουν επηρεάσει σημαντικά τις αγορές μετοχών και ομολόγων το 2026. Τα ισχυρά κέρδη και οι προσδοκίες περαιτέρω ανάπτυξης ενίσχυσαν τις μετοχές μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών το πρώτο εξάμηνο. Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, βασικοί δείκτες υποχώρησαν, αντανακλώντας αυξημένη αβεβαιότητα για τις συνθήκες ανάπτυξης κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ και για την επάρκεια των μελλοντικών αποδόσεων των επενδύσεων.
Η κεντρική τράπεζα επισημαίνει ότι οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη χρηματοδοτούνται όλο και περισσότερο με χρέος, κυρίως μέσω ομολόγων, αλλά και μέσω τραπεζών και κεφαλαίων ιδιωτικών πιστώσεων. Αυτό αυξάνει την ευπάθεια των αγορών εάν οι επιχειρήσεις δεν ανταποκριθούν στις υψηλές προσδοκίες, με πιθανές απότομες πτώσεις στις τιμές μετοχών και ομολόγων.
Η Norges Bank αναγνωρίζει ότι η υλοποίηση των προσδοκώμενων κερδών παραγωγικότητας θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την παγκόσμια ανάπτυξη. Παραμένει, ωστόσο, αβεβαιότητα για το μέγεθος αυτών των κερδών, τον χρόνο εμφάνισής τους και την κατανομή τους μεταξύ χωρών και επιχειρήσεων.
Κυβερνοκίνδυνοι και διασύνδεση των αγορών
Η AI μπορεί να βελτιώσει την αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών, αλλά ταυτόχρονα διευκολύνει ταχύτερες και πιο εξελιγμένες επιθέσεις. Η αυξανόμενη ψηφιοποίηση και η εξάρτηση από κοινούς παρόχους τεχνολογίας και υπηρεσιών δημιουργούν κίνδυνο ταυτόχρονης διατάραξης πολλών χρηματοπιστωτικών οργανισμών.
Σύμφωνα με την έκθεση, μια σοβαρή λειτουργική αστοχία ή εκτεταμένη κυβερνοεπίθεση μπορεί να επηρεάσει κρίσιμες λειτουργίες και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη. Η επιχειρησιακή ανθεκτικότητα και τα επαρκή σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων θεωρούνται απαραίτητα για τη διαχείριση τέτοιων γεγονότων.
Πρόσθετους κινδύνους δημιουργούν το υψηλό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος σε πολλές χώρες και η παρουσία επενδυτών με μεγάλη μόχλευση. Σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας, προβλήματα ρευστότητας μπορεί να οδηγήσουν σε αναγκαστικές πωλήσεις τίτλων, ενισχύοντας τις διακυμάνσεις και μεταδίδοντας την πίεση στο ευρύτερο σύστημα.
Πιέσεις στα ακίνητα, ανθεκτικές οι τράπεζες
Η υψηλή έκθεση των νορβηγικών τραπεζών στα εμπορικά ακίνητα παραμένει βασική ευπάθεια. Το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης και η πτώση των αξιών έχουν πιέσει την κερδοφορία και τη φερεγγυότητα των επιχειρήσεων του κλάδου. Ωστόσο, αρκετές έχουν προσαρμοστεί με πωλήσεις ακινήτων, εισφορές νέων ιδίων κεφαλαίων και μείωση δανεισμού.
Στην ανάπτυξη ακινήτων, το υψηλό κατασκευαστικό και χρηματοδοτικό κόστος και η αδύναμη ζήτηση περιορίζουν τη βιωσιμότητα νέων έργων. Οι πτωχεύσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά, ενώ στην έρευνα τραπεζικών χορηγήσεων για το τρίτο τρίμηνο του 2026 οι μισές τράπεζες ανέφεραν αυξημένο κίνδυνο παραβίασης δανειακών όρων και αθέτησης πληρωμών από επιχειρήσεις ανάπτυξης ακινήτων.
Η Norges Bank αναμένει κάπως υψηλότερες ζημιές από χρηματοδοτήσεις κατασκευαστικών δραστηριοτήτων το επόμενο έτος. Συνολικά, πάντως, οι πιστωτικές ζημιές των τραπεζών παραμένουν χαμηλές και η κερδοφορία τους, παρότι έχει υποχωρήσει ελαφρά το 2026, εξακολουθεί να υπερβαίνει τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.
Πηγή: Norges Bank
Η αυξανόμενη ψηφιοποίηση και η εξάρτηση από κοινούς παρόχους τεχνολογίας και υπηρεσιών δημιουργούν κίνδυνο ταυτόχρονης διατάραξης πολλών χρηματοπιστωτικών οργανισμών.