Η τεχνητή νοημοσύνη, ο πληθωρισμός και οι πιέσεις σε ενέργεια και εφοδιαστικές αλυσίδες αναδεικνύονται στους σημαντικότερους επενδυτικούς κινδύνους για τους μεγάλους θεσμικούς επενδυτές, την ώρα που αυξάνεται η έκθεσή τους στις αμερικανικές αγορές και στα private markets.
.
Αυτό προκύπτει από την πέμπτη ετήσια Asset Owner Perspectives Survey της Morningstar, η οποία πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 500 asset owners σε 11 χώρες της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης και της Ασίας-Ειρηνικού, οι οποίοι εκπροσωπούν συνολικά περισσότερα από 20 τρισ. δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία.
Οι συμμετέχοντες προέρχονταν κυρίως από συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες, outsourced chief investment officers και family offices. Παρά τις ανησυχίες για την πολιτική της κυβέρνησης Trump, τις κανονιστικές αλλαγές και τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι θεσμικοί επενδυτές αύξησαν την έκθεσή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το 31% δήλωσε ότι αύξησε την έκθεσή του σε αμερικανικά assets κατά το τελευταίο έτος, έναντι 24% που τη μείωσε. Η εικόνα αντιστρέφει την τάση του 2025, όταν το 23% είχε αυξήσει την έκθεσή του και το 32% την είχε περιορίσει.
Μεταξύ των παραγόντων που στηρίζουν τη συγκεκριμένη μετατόπιση βρίσκονται η ανθεκτικότητα της αμερικανικής αγοράς, η ανάπτυξη που συνδέεται με την AI και το αυξημένο βάρος των αμερικανικών τίτλων στους βασικούς δείκτες αναφοράς.
Οι ανησυχίες, πάντως, παραμένουν έντονες. Το 51% των asset owners αναφέρει ως παράγοντα ανησυχίας την πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης, το 34% την κανονιστική αβεβαιότητα και το 30% τις παγκόσμιες συγκρούσεις.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 76% των ερωτηθέντων θεωρεί την άνοδο του πληθωρισμού έναν από τους σημαντικότερους επενδυτικούς κινδύνους, το 71% επισημαίνει την εξέλιξη της generative AI και το 66% τις κρίσεις στην ενέργεια και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Σχεδόν έξι στους δέκα συμμετέχοντες θεωρούν ότι η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση που προκαλεί η AI μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο ενεργειακό κόστος και να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό.
Η Lindsey Stewart, Director of Institutional Insights στη Morningstar, σημείωσε ότι οι asset owners προσπαθούν να ισορροπήσουν τις επενδυτικές ευκαιρίες που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη με τους κινδύνους από τις υψηλότερες αποτιμήσεις, τη συγκέντρωση σε συγκεκριμένους κλάδους και γεωγραφικές περιοχές, αλλά και τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εταιρικής διακυβέρνησης επιπτώσεις των μεγαλύτερων εταιρειών AI.
Παράλληλα, σύμφωνα με τη Morningstar, οι θεσμικοί επενδυτές εξακολουθούν να λαμβάνουν υπόψη τους παράγοντες που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, χρησιμοποιώντας όλο και περισσότερο εξειδικευμένα δεδομένα και εργαλεία stewardship.
Το 18% των asset owners δηλώνει ότι εφαρμόζει ESG κριτήρια σε περισσότερο από το 75% των υπό διαχείριση περιουσιακών στοιχείων του. Το ποσοστό είναι κατά δύο μονάδες χαμηλότερο από πέρυσι, αλλά παραμένει σημαντικά υψηλότερο από το 12% του 2024.
Αξιοσημείωτη είναι η γεωγραφική μεταβολή στην ESG integration. Στη Βόρεια Αμερική το ποσοστό αυξήθηκε από 37% το 2025 σε 43% το 2026, ενώ στην Ευρώπη υποχώρησε από 48% σε επίσης 43%.
Περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες, ποσοστό 56%, θεωρούν ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες έγιναν περισσότερο ουσιώδεις για τις επενδυτικές αποφάσεις κατά το τελευταίο έτος.
Αντίθετα, το ποσοστό εκείνων που θεωρούν σημαντικότερη την κοινωνική διάσταση μειώθηκε από 49% σε 39%, ενώ για την εταιρική διακυβέρνηση υποχώρησε από 54% σε 45%.
Στο governance, η επιχειρηματική ηθική σημείωσε τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση μεταξύ των επιμέρους θεμάτων, από 68% σε 44%.
Στην περιβαλλοντική ατζέντα, η ετοιμότητα για την κλιματική μετάβαση παραμένει το σημαντικότερο θέμα για το 50% των asset owners. Ακολουθούν η διαχείριση ενέργειας με 42% και οι φυσικοί κλιματικοί κίνδυνοι με 30%.
Ιδιαίτερη αύξηση καταγράφουν οι περιβαλλοντικές ανησυχίες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες υπερδιπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο, από 12% σε 25%.
Η AI αντιμετωπίζεται ταυτόχρονα ως επενδυτική ευκαιρία και ως πηγή σημαντικών κινδύνων για τα χαρτοφυλάκια.
Το 73% των επενδυτών ανησυχεί για τον συνδυασμό υψηλών αποτιμήσεων και αυξανόμενων κεφαλαιουχικών δαπανών για AI, το 65% για τη συγκέντρωση της αγοράς και το 63% για την υπερβολική εξάρτηση από μικρό αριθμό μεγάλων τεχνολογικών παρόχων.
Οι περισσότεροι asset owners προσεγγίζουν την AI από τη βάση προς τα πάνω. Το 38% δηλώνει ότι ακολουθεί bottom-up προσέγγιση, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από το 20% που χρησιμοποιεί top-down στρατηγική.
Η χρήση της AI επικεντρώνεται κυρίως στη βελτίωση της λειτουργικής αποτελεσματικότητας, όπως η αυτοματοποίηση εσωτερικών διαδικασιών, η επεξεργασία πληροφοριών και άλλες επαναλαμβανόμενες εργασίες, και λιγότερο στην παραγωγή επενδυτικών σημάτων.
Ισχυρή στροφή καταγράφεται παράλληλα προς τις ιδιωτικές αγορές.
Οι asset owners αναμένουν ότι η μέση κατανομή τους στα private markets θα αυξηθεί από 19% του AUM σήμερα σε 23% μέσα στην επόμενη πενταετία.
Οι ευρωπαϊκοί θεσμικοί επενδυτές εμφανίζονται οι πιο φιλόδοξοι, καθώς προβλέπουν ότι οι ιδιωτικές αγορές θα φτάσουν το 25% των περιουσιακών τους στοιχείων, έναντι 21% στη Βόρεια Αμερική και 23% στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Η διαφοροποίηση από τις δημόσιες αγορές αποτελεί τον σημαντικότερο λόγο για επενδύσεις σε private assets για το 56% των ερωτηθέντων. Ακολουθούν οι υψηλότερες αναμενόμενες αποδόσεις με 42% και η πρόσβαση σε συγκεκριμένα επενδυτικά θέματα, όπως η ηλεκτροδότηση που συνδέεται με την AI και οι υποδομές μετάδοσης δεδομένων, με 29%.
Τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Το 63% αναφέρει τον κίνδυνο ρευστότητας, το 43% την περιορισμένη διαφάνεια και το 28% την έλλειψη διαθέσιμων δεδομένων.
Ακριβώς η ποιότητα των δεδομένων εξελίσσεται σε κρίσιμο ζήτημα και για το ESG.
Το 34% των asset owners ζητά πλέον από τους data providers να συμβάλουν στη βελτίωση των ESG δεδομένων, έναντι 29% πέρυσι. Οι πάροχοι δεδομένων ήταν μάλιστα η μόνη κατηγορία φορέων που αύξησε την υποστήριξή της κατά το τελευταίο έτος.
Αντίθετα, μειώνεται η εμπιστοσύνη στη ρύθμιση. Οι καθαρά θετικές απόψεις για τον ρόλο των κανονιστικών αρχών υποχώρησαν από 55% σε 39%, ενώ μόλις 4% των asset owners θεωρεί σήμερα ότι η ρύθμιση αποτελεί σημαντική βοήθεια, έναντι 28% το 2022.
Μεταβολές καταγράφονται και στις πρακτικές stewardship. Η απευθείας εμπλοκή με τις εταιρείες παραμένει η κυριότερη μορφή active ownership, αλλά το ποσοστό των επενδυτών που τη θεωρεί κορυφαία προτεραιότητα μειώθηκε από 39% σε 30%.
Αντίθετα, αυξήθηκε η υποστήριξη για πιο συστημικές μορφές παρέμβασης. Η συλλογική εμπλοκή με επιχειρήσεις αυξήθηκε από 16% σε 20% και η συμμετοχή στη διαμόρφωση δημόσιας πολιτικής από 16% σε 19%.
Η Margaret Stafford, Director of Product Management στη Morningstar Indexes, ανέφερε ότι οι θεσμικοί επενδυτές αναζητούν όλο και περισσότερο δεδομένα που θα τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν σύνθετα ζητήματα όπως η AI, η κλιματική μετάβαση και οι ιδιωτικές αγορές, με αυξανόμενο ενδιαφέρον για forward-looking metrics που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διαμόρφωση χαρτοφυλακίων και στη διαχείριση κινδύνων.
Ο Arnold Gast, Senior Director of ESG Research στη Morningstar Sustainalytics, σημείωσε από την πλευρά του ότι η συζήτηση γύρω από το ESG μεταβάλλεται. Αντί η βιωσιμότητα να αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή επενδυτική κατηγορία, οι asset owners ενσωματώνουν όλο και περισσότερο παράγοντες όπως η κλιματική μετάβαση, η εταιρική διακυβέρνηση και οι επιπτώσεις της AI στις γενικότερες αποφάσεις κατανομής κεφαλαίων.
Η εικόνα που προκύπτει από τη φετινή έρευνα της Morningstar είναι μιας αγοράς όπου AI, κλιματικός κίνδυνος, ενέργεια και private markets συγκλίνουν ολοένα περισσότερο στην ίδια επενδυτική συζήτηση. Το ESG δεν εξαφανίζεται, αλλά φαίνεται να μετατοπίζεται από μια αυτόνομη επενδυτική «ετικέτα» προς την ενσωμάτωση συγκεκριμένων κινδύνων και ευκαιριών στη συνολική στρατηγική των θεσμικών χαρτοφυλακίων.
Πηγή: Morningstar,
Μεταξύ των παραγόντων που στηρίζουν τη συγκεκριμένη μετατόπιση βρίσκονται η ανθεκτικότητα της αμερικανικής αγοράς, η ανάπτυξη που συνδέεται με την AI και το αυξημένο βάρος των αμερικανικών τίτλων στους βασικούς δείκτες αναφοράς.