Η υποχώρηση του ενδιαφέροντος για πολλά επενδυτικά προϊόντα με την ετικέτα ESG δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι επενδυτές αδιαφορούν για τη βιωσιμότητα. Ίσως σημαίνει ότι το σημερινό μοντέλο βιώσιμων επενδύσεων δεν τους δίνει έναν αρκετά άμεσο, κατανοητό και προσωπικό τρόπο να συνδέσουν τα χρήματά τους με τις αξίες τους.
Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα που αναπτύσσει ο Ricardo Narvaez, senior manager στο Climate Policy Initiative και finance lead στο Global Innovation Lab for Climate Finance. Η αφετηρία του δεν είναι μια θεωρητική συζήτηση για τα ESG ratings ή τις αποδόσεις των sustainable funds, αλλά μια πολύ πιο απλή ιστορία: εκείνη μιας ιδιοκτήτριας δασικής έκτασης στο Αρκάνσας, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια επιλογή που αφορά χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο — να πουλήσει τη γη της ή να βρει έναν τρόπο να τη διατηρήσει.
Η Lori Melton είχε κληρονομήσει τη δασική έκταση από τον πατέρα της. Οι προτάσεις από developers ήταν οικονομικά δελεαστικές, ακόμη και επταψήφιες. Ωστόσο, η συμμετοχή της σε πρόγραμμα δασικών carbon credits μέσω της NativState της έδωσε μια εναλλακτική πηγή εισοδήματος και, κυρίως, τη δυνατότητα να μην πουλήσει κάτι που θεωρούσε κομμάτι της οικογενειακής της κληρονομιάς.
Εδώ βρίσκεται ίσως και μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της climate finance. Πολύ συχνά παρουσιάζεται ως μηχανισμός «χρηματοδότησης της φύσης». Στην πραγματικότητα, όμως, το κρίσιμο οικονομικό της αποτέλεσμα μπορεί να είναι άλλο: δίνει σε ανθρώπους που ήδη θέλουν να προστατεύσουν τη φύση την οικονομική δυνατότητα να το κάνουν.
Το πρόβλημα είναι ότι το σημερινό σύστημα βιώσιμων επενδύσεων παραμένει σε μεγάλο βαθμό έμμεσο. Οι επενδυτές αγοράζουν funds που αποκλείουν συγκεκριμένους κλάδους, επιλέγουν επιχειρήσεις με καλύτερες ESG επιδόσεις ή προσπαθούν να μειώσουν την έκθεσή τους σε περιβαλλοντικούς κινδύνους. Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους. Ωστόσο, δεν απαντούν πλήρως σε ένα πιο βασικό ερώτημα: πώς μπορεί ένας επενδυτής να γνωρίζει ότι ένα μικρό μέρος της απόδοσής του χρηματοδοτεί άμεσα την προστασία ενός δάσους, ενός ποταμού ή μιας περιοχής υψηλής βιοποικιλότητας;
Από τα ESG funds στις επενδύσεις αξιών
Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σαφές ότι μεγάλο μέρος των επενδυτών δεν είναι διατεθειμένο να θυσιάσει σημαντικές αποδόσεις προκειμένου να επιτύχει στόχους βιωσιμότητας. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε και στην υποχώρηση της δυναμικής πολλών ESG-labelled προϊόντων.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η οικονομική απόδοση και η περιβαλλοντική συνείδηση βρίσκονται σε σύγκρουση. Μια διαφορετική προσέγγιση θα μπορούσε να δώσει στους ίδιους τους επενδυτές την επιλογή να κατευθύνουν ένα πολύ μικρό ποσοστό των αποδόσεών τους προς επαληθευμένα προγράμματα προστασίας της φύσης.
Η ιδέα είναι εξαιρετικά απλή. Ένας επενδυτής θα μπορούσε, για παράδειγμα, μέσα από τον επενδυτικό ή συνταξιοδοτικό του λογαριασμό, να επιλέγει εθελοντικά να διαθέτει το 0,5% ή το 1% της επενδυτικής του απόδοσης σε πιστοποιημένα έργα διατήρησης δασών, υψηλής ποιότητας carbon credits ή άλλες nature-positive πρωτοβουλίες.
Σε ατομικό επίπεδο, η επίπτωση στη μακροπρόθεσμη απόδοση ενός χαρτοφυλακίου θα ήταν σχετικά περιορισμένη. Σε συλλογικό επίπεδο, όμως, ακόμη και τόσο μικρά ποσοστά θα μπορούσαν να μεταφραστούν σε δισεκατομμύρια ευρώ ή δολάρια νέων χρηματοδοτικών ροών προς τη φύση.
Το σημαντικότερο είναι ότι τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να φτάσουν σε όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της προστασίας των οικοσυστημάτων: ιδιοκτήτες δασών, αγρότες, τοπικές κοινότητες και αυτόχθονες πληθυσμούς. Σε πολλές περιπτώσεις, οι άνθρωποι αυτοί δεν χρειάζεται να πειστούν για την αξία της προστασίας της φύσης. Χρειάζονται απλώς μια οικονομικά βιώσιμη εναλλακτική απέναντι στην αποψίλωση, την αλλαγή χρήσης γης ή την πώληση των φυσικών πόρων που διαχειρίζονται.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η συζήτηση για το ESG μπορεί να εξελιχθεί. Η επόμενη φάση των βιώσιμων επενδύσεων ίσως δεν αφορά μόνο καλύτερα ratings, περισσότερα δεδομένα και αυστηρότερη ταξινόμηση των «πράσινων» οικονομικών δραστηριοτήτων. Μπορεί να αφορά τη δημιουργία μηχανισμών μέσω των οποίων ο επενδυτής θα μπορεί να εκφράζει πιο άμεσα τις προτεραιότητές του.
Η έννοια της «κινητοποίησης κεφαλαίων» βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης για την κλιματική χρηματοδότηση. Ίσως, όμως, χρειάζεται να μιλήσουμε εξίσου και για την «κινητοποίηση αξιών». Γιατί κάθε επένδυση αποτελεί, συνειδητά ή όχι, μια επιλογή σχετικά με το τι θεωρούμε ότι αξίζει να χρηματοδοτηθεί.
Η προστασία της φύσης δύσκολα θα εξασφαλιστεί αποκλειστικά μέσω κανονισμών, κρατικών πολιτικών ή φιλανθρωπικών κεφαλαίων. Ούτε μπορούν τα ολοένα πιο σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα να καλύψουν από μόνα τους το τεράστιο χρηματοδοτικό κενό για τη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα.
Αυτό που μπορεί να αλλάξει την κλίμακα είναι η δυνατότητα εκατομμυρίων απλών επενδυτών να συμμετέχουν με μικρά ποσά σε συγκεκριμένες, επαληθεύσιμες δράσεις. Όχι ως πράξη οικονομικής αυτοθυσίας, αλλά ως μια συνειδητή επιλογή για το πού θέλουν να κατευθύνεται ένα μέρος του πλούτου που δημιουργούν οι επενδύσεις τους.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον μάθημα για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. Στόχος της δεν είναι μόνο να προστατεύσει ένα δάσος ή να περιορίσει έναν τόνο διοξειδίου του άνθρακα. Μπορεί να είναι και κάτι πολύ πιο ανθρώπινο: να δίνει σε όσους προστατεύουν τη φύση την οικονομική ελευθερία να συνεχίσουν να το κάνουν.
Πηγή: Ethical Corporation Magazine / Thomson Reuters,
Ricardo Narvaez, Senior Manager στο CPI και Finance Lead στο Εργαστήριο Global Innovation.
