Τέλος στις δυσκολίες αναζήτησης και σύγκρισης των εταιρικών στοιχείων βιωσιμότητας επιχειρεί να βάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση, προετοιμάζοντας το πέρασμα σε εκθέσεις που θα μπορούν να «διαβάζουν» και οι μηχανές. Στόχος είναι οι πληροφορίες για τις εκπομπές, την ενέργεια ή το ανθρώπινο δυναμικό να μη μένουν διάσπαρτες σε πολυσέλιδα αρχεία, αλλά να αποκτούν κοινή ψηφιακή δομή, διευκολύνοντας την επεξεργασία τους από επενδυτές, τράπεζες και εποπτικές αρχές.
.
Ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η διαβούλευση της EFRAG για την ψηφιακή ταξινομία XBRL των αναθεωρημένων ESRS, η οποία είχε καταληκτική ημερομηνία την 11η Νοεμβρίου. Πίσω από την τεχνική ορολογία βρίσκεται μια πρακτική αλλαγή: κάθε γνωστοποίηση θα μπορεί να αποκτά μια αναγνωρίσιμη ψηφιακή «ετικέτα», ώστε να εντοπίζεται χωρίς χειροκίνητη αναζήτηση σε κάθε έκθεση.
Η ψηφιακή σήμανση δεν είναι ακόμη υποχρεωτική ούτε εξασφαλίζει από μόνη της ότι όλα τα στοιχεία είναι συγκρίσιμα. Δημιουργεί, όμως, τις τεχνικές προϋποθέσεις για να γίνει η εταιρική πληροφόρηση περισσότερο προσβάσιμη και αξιοποιήσιμη.
Μια ψηφιακή «ταυτότητα» για κάθε πληροφορία
Ο όρος XBRL ακούγεται τεχνικός, αλλά η βασική ιδέα είναι απλή. Κάθε γνωστοποίηση αντιστοιχίζεται σε ένα συγκεκριμένο στοιχείο ενός κοινού ψηφιακού λεξικού. Έτσι, ένα πληροφοριακό σύστημα μπορεί να αναγνωρίζει τι αφορά ένα δεδομένο, αντί να αντιμετωπίζει ολόκληρη την έκθεση ως ένα αρχείο κειμένου.
Για παράδειγμα, η ψηφιακή σήμανση —το λεγόμενο tagging— μπορεί να βοηθήσει ένα εργαλείο ανάλυσης να εντοπίζει μια συγκεκριμένη γνωστοποίηση εκπομπών, χωρίς ο χρήστης να χρειάζεται να αναζητά χειροκίνητα τη σωστή σελίδα σε κάθε εταιρική έκθεση.
Η αλλαγή δεν αφορά μόνο αριθμούς. Η ψηφιακή αναφορά μπορεί να περιλαμβάνει και σήμανση μεγαλύτερων τμημάτων κειμένου. Στο υφιστάμενο ευρωπαϊκό σύστημα χρηματοοικονομικής αναφοράς χρησιμοποιούνται ήδη τόσο αναλυτικές σημάνσεις όσο και σημάνσεις ολόκληρων ενοτήτων, γνωστές ως «block tagging».
Η EFRAG διευκρινίζει ότι το νέο σχέδιο ακολουθεί τα ίδια datapoints με τον αντίστοιχο κατάλογο των αναθεωρημένων ESRS, προσθέτοντας τα τεχνικά χαρακτηριστικά που χρειάζονται για την ψηφιακή τους αναπαράσταση. Δεν αποτελεί, δηλαδή, έναν ξεχωριστό κατάλογο νέων περιβαλλοντικών και κοινωνικών απαιτήσεων.
Εξίσου σημαντικό: η συγκεκριμένη «ταξινομία» δεν είναι η περιβαλλοντική Ταξινομία της ΕΕ. Δεν κρίνει ποιες οικονομικές δραστηριότητες θεωρούνται περιβαλλοντικά βιώσιμες. Είναι μια τεχνική δομή ταξινόμησης πληροφοριών.
Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις — και τι δεν ισχύει ακόμη
Η ψηφιοποίηση των γνωστοποιήσεων βιωσιμότητας σχεδιάζεται να ενταχθεί στο European Single Electronic Format, το ESEF, μέσω κανονιστικού πλαισίου που προτείνει η ESMA και υιοθετεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ωστόσο, η ψηφιακή σήμανση των γνωστοποιήσεων ESRS δεν είναι ακόμη υποχρεωτική. Η ESMA επισημαίνει ότι η σχετική απαίτηση δεν ενεργοποιείται πριν υιοθετηθούν οι κανόνες σήμανσης μέσω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού. Η ολοκλήρωση μιας τεχνικής διαβούλευσης δεν αλλάζει από μόνη της αυτή την κατάσταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η προετοιμασία αφορά αποκλειστικά το τμήμα πληροφορικής. Αντίθετα, η προοπτική ψηφιακής αναφοράς φέρνει στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο μια εταιρεία συλλέγει, ελέγχει και διατηρεί τα στοιχεία της.
Ποιος είναι υπεύθυνος για κάθε δείκτη; Από ποιο σύστημα προέρχεται; Ποια περίοδο καλύπτει; Έχει αλλάξει η μεθοδολογία υπολογισμού; Μπορεί η οικονομική διεύθυνση να ακολουθήσει τη διαδρομή από τη δημοσιευμένη τιμή μέχρι το αρχικό παραστατικό ή αρχείο;
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις που εμπίπτουν στις σχετικές απαιτήσεις αναφοράς, αυτά είναι τα ουσιαστικά ερωτήματα προετοιμασίας. Η αγορά λογισμικού αποτελεί μόνο ένα μέρος της διαδικασίας. Εάν τα δεδομένα παραμένουν διάσπαρτα, με διαφορετικούς ορισμούς και χωρίς σαφείς υπευθύνους, η τεχνική μετατροπή τους δεν λύνει το πρόβλημα.
Η ESMA έχει ήδη αναγνωρίσει, από την εμπειρία της χρηματοοικονομικής αναφοράς, ότι η αξιοποίηση των ψηφιακών εκθέσεων απαιτεί ταυτόχρονη πρόοδο στην προσβασιμότητα, στην ποιότητα των δεδομένων και στα πρακτικά εργαλεία επεξεργασίας τους.
Για επενδυτές, αναλυτές και ερευνητές, το δυνητικό όφελος είναι σημαντικό: λιγότερος χρόνος αντιγραφής στοιχείων και περισσότερος χρόνος αξιολόγησης. Η ευκολότερη εξαγωγή δεδομένων μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό τάσεων, αποκλίσεων και διαφορών μεταξύ εταιρειών.
Δεν εξαλείφει, όμως, την ανάγκη κρίσης. Δύο τιμές με την ίδια ψηφιακή ετικέτα δεν είναι κατ’ ανάγκη πλήρως συγκρίσιμες, εάν αφορούν διαφορετικά όρια δραστηριότητας ή διαφορετικές παραδοχές. Και η σωστή σήμανση δεν πιστοποιεί ότι το ίδιο το στοιχείο είναι ακριβές.
Η Ευρώπη επιχειρεί να διευκολύνει την αναζήτηση και τη σύγκριση των εταιρικών στοιχείων βιωσιμότητας μέσω ψηφιακής σήμανσης.