Μεγάλες χώρες παραγωγής και κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων αντιστέκονται σε μια συμφωνία που θα προβλέπει νέους συγκεκριμένους στόχους ή σαφή απομάκρυνση από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα. Καθώς ολοκληρώνεται η πρώτη εβδομάδα της COP31 στην Αττάλεια, η τουρκική προεδρία επιδιώκει να αναδείξει τον εξηλεκτρισμό σε κεντρικό άξονα των διαπραγματεύσεων, χωρίς όμως η πρότασή της να απαιτεί η πρόσθετη ηλεκτρική ενέργεια να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές.
.
Οι διαφωνίες για το μέλλον των ορυκτών καυσίμων δυσκολεύουν ήδη τις προσπάθειες επίτευξης συμφωνίας στην COP31, σύμφωνα με παρατηρητές των διαπραγματεύσεων που μίλησαν στο Reuters. Η Τουρκία, που φιλοξενεί τη σύνοδο, και η Αυστραλία, που έχει αναλάβει την καθοδήγηση των διαπραγματεύσεων, διαθέτουν ακόμη μία εβδομάδα για να γεφυρώσουν τις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες.
«Οι θέσεις παραμένουν αρκετά παγιωμένες, αλλά αυτό είναι μάλλον φυσιολογικό σε αυτό το στάδιο», δήλωσε η Κόζιμα Κάσελ, παρατηρήτρια της περιβαλλοντικής οργάνωσης E3G. Το βασικό σημείο τριβής παραμένει αν η τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τον περιορισμό των ορυκτών καυσίμων ή θα κινηθεί σε γενικότερες διατυπώσεις.
Οι αντιστάσεις παραγωγών και αναπτυσσόμενων οικονομιών
Μεγάλοι πετρελαιοπαραγωγοί, όπως η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία, αντιτίθενται παραδοσιακά σε διατυπώσεις που περιορίζουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα, μεγάλες αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Ινδία, απορρίπτουν μέτρα τα οποία θεωρούν ότι μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξη και τις ενεργειακές επιλογές τους. Οι διαφορές αυτές έχουν επηρεάσει και τα αποτελέσματα προηγούμενων συνόδων.
Σύμφωνα με την Κατρίν Πέτερσεν, επίσης παρατηρήτρια της E3G, η αντίθεση σε συγκεκριμένους στόχους έχει ήδη εκφραστεί στις φετινές συνομιλίες. «Έχουμε ακούσει αρκετά καθαρά από χώρες όπως η Ινδία και από την G77 ότι δεν θέλουν συγκεκριμένους δεσμευτικούς στόχους. Δεν θέλουν διατυπώσεις που να αναφέρονται σε συγκεκριμένες τεχνολογίες ή καύσιμα», ανέφερε. Εκπρόσωποι της Ινδίας, της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας δεν σχολίασαν άμεσα στο Reuters.
Από τις διαπραγματεύσεις απουσιάζουν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο μεγαλύτερος καταναλωτής πετρελαίου στον κόσμο. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη απάτη, υποστηρίζει τη συνέχιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων.
Εξηλεκτρισμός, αλλά με ποια ενέργεια;
Η τουρκική προεδρία επιχειρεί να τοποθετήσει την επέκταση του εξηλεκτρισμού στο επίκεντρο της τελικής συμφωνίας. Υποστηρίζει ότι η αντικατάσταση αυτοκινήτων, λεβήτων και άλλου εξοπλισμού που λειτουργεί με ορυκτά καύσιμα μπορεί να επιταχύνει τη μείωση των εκπομπών. Ωστόσο, η πρόταση δεν απαιτεί η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας να καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει τον στόχο, αναγνωρίζοντας ότι αφήνει περιθώρια διαφορετικών εθνικών προσεγγίσεων. «Ο εξηλεκτρισμός είναι, κατά κάποιον τρόπο, μια ατζέντα χωρίς αποκλεισμούς, επειδή δεν υπαγορεύει πώς θα επιτευχθεί», δήλωσε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας, Ντιάνα Ακόντσια. Διευκρίνισε, πάντως, ότι για την ΕΕ ο εξηλεκτρισμός πρέπει να επιτευχθεί με καθαρές πηγές ενέργειας.
Άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Βραζιλία, που φιλοξένησε την προηγούμενη COP, ζητούν πρόοδο προς ένα σχέδιο που θα απαιτεί σαφέστερη αποτύπωση της μετάβασης κάθε χώρας μακριά από τα ορυκτά καύσιμα. Το κατά πόσο τέτοιες προβλέψεις θα παραμείνουν στο τελικό κείμενο θα κριθεί στις συνομιλίες των επόμενων ημερών.
Πρώτο σχέδιο συμφωνίας την επόμενη εβδομάδα
Η αυστραλιανή διαπραγματευτική ομάδα αφιέρωσε τις πρώτες ημέρες της συνόδου στη συγκέντρωση των εθνικών θέσεων για το πολιτικό κείμενο, το οποίο θα πρέπει να εγκριθεί με συναίνεση και θα συνοδεύεται από τις επιμέρους τεχνικές συμφωνίες. Οι χώρες μπορούν να υποβάλουν πρόσθετες προτάσεις έως το βράδυ του Σαββάτου, με στόχο ένα πρώτο σχέδιο κειμένου στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται υπό αυξανόμενη κλιματική πίεση. Έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα διαπίστωσε ότι ο κόσμος βρίσκεται σε πορεία υπέρβασης του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5°C, το οποίο οι χώρες συμφώνησαν να επιδιώξουν με τη Συμφωνία του Παρισιού. Η φετινή χρονιά σημαδεύτηκε από ακραίους καύσωνες στη Δυτική Ευρώπη και από την κατάρρευση παγετώνα στο Νεπάλ, η οποία προκάλεσε πλημμύρα με περισσότερους από 1.450 νεκρούς και χιλιάδες αγνοουμένους, σύμφωνα με το Reuters.
Πηγή: Reuters
Η Τουρκία, που φιλοξενεί τη σύνοδο, και η Αυστραλία, που έχει αναλάβει την καθοδήγηση των διαπραγματεύσεων, διαθέτουν ακόμη μία εβδομάδα για να γεφυρώσουν τις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες.