Η U.S. Securities and Exchange Commission (SEC) δεν θα ασκήσει διώξεις σε μεγάλους διαχειριστές κεφαλαίων, μεταξύ των οποίων οι BlackRock, Vanguard και State Street, για ενέργειες που συνδέονται με την Climate Action 100+ πριν από την κρίσιμη γενική συνέλευση της ExxonMobil το 2021. Η απόφαση αποτελεί σημαντική εξέλιξη για τις εταιρείες, καθώς κλείνει το ενδεχόμενο χρηματικών κυρώσεων για τις συγκεκριμένες ενέργειες. Ωστόσο, η SEC συνόδευσε την απόφαση με ένα σπάνιο Report of Investigation, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι οι μεγάλοι επενδυτές πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά τις κανονιστικές υποχρεώσεις που δημιουργούνται όταν η shareholder engagement μετατρέπεται σε οργανωμένη προσπάθεια άσκησης επιρροής στη διοίκηση μιας εταιρείας.
.
Στο επίκεντρο η μάχη της ExxonMobil το 2021
Η υπόθεση ανάγεται στη γενική συνέλευση της ExxonMobil το 2021, η οποία εξελίχθηκε σε σημείο αναφοράς για το ESG investing στις ΗΠΑ. Οι BlackRock, Vanguard και State Street υποστήριξαν ορισμένους από τους υποψηφίους για το διοικητικό συμβούλιο που είχε προτείνει το activist hedge fund Engine No. 1, το οποίο ζητούσε από την πετρελαϊκή να προσαρμόσει περισσότερο τη στρατηγική της στην ενεργειακή μετάβαση. Η Climate Action 100+ είχε επίσης ευθυγραμμιστεί με την προσπάθεια πριν από την ψηφοφορία.
Το επεισόδιο έγινε στη συνέχεια μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής και ρυθμιστικής αντιπαράθεσης γύρω από το κατά πόσο οι μεγαλύτεροι asset managers πρέπει να χρησιμοποιούν τη μετοχική τους δύναμη για να πιέζουν εταιρείες σε ζητήματα κλιματικής αλλαγής και ESG. Η BlackRock είχε ενταχθεί στην Climate Action 100+ το 2020 αλλά περιόρισε σημαντικά τη συμμετοχή της στις αρχές του 2024, επικαλούμενη νομικούς παράγοντες, ενώ η State Street αποχώρησε την ίδια περίοδο. Η Vanguard δεν υπήρξε μέλος της Climate Action 100+ και είχε αποχωρήσει ήδη από το 2022 από διαφορετική κλιματική συμμαχία του κλάδου.
Πότε ένας «παθητικός» επενδυτής παύει να θεωρείται παθητικός
Το σημαντικότερο στοιχείο της ανακοίνωσης της SEC βρίσκεται λιγότερο στην απόφαση να μην επιβληθούν κυρώσεις και περισσότερο στην προειδοποίηση για το μέλλον. Μεγάλοι asset managers που κατέχουν σημαντικά ποσοστά σε εισηγμένες επιχειρήσεις μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αντιμετωπίζονται ως passive investors και να χρησιμοποιούν απλούστερες και λιγότερο δαπανηρές διαδικασίες disclosure.
Η SEC προειδοποιεί ότι η συμμετοχή σε μια οργάνωση της οποίας ο δηλωμένος σκοπός είναι να επηρεάσει τον έλεγχο συγκεκριμένης εταιρείας –για παράδειγμα μέσω της προώθησης εκλογής dissident directors– μπορεί να αποτελέσει παράγοντα που θέτει υπό αμφισβήτηση αυτή την ιδιότητα. Το ζήτημα επομένως δεν είναι αν ένας μέτοχος μπορεί να εκφράζει άποψη για το κλίμα, αλλά πότε η συντονισμένη shareholder engagement περνά το όριο προς μια προσπάθεια επηρεασμού του εταιρικού ελέγχου.
Ο Jim Moloney, διευθυντής του Division of Corporation Finance της SEC, τόνισε ότι οι μέτοχοι διατηρούν το δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους και να εξηγούν τις επιλογές ψήφου τους. Η έκθεση, όπως ανέφερε, υπενθυμίζει όμως στους επενδυτές τις υποχρεώσεις τους όταν συμμετέχουν σε οργανωμένες πρωτοβουλίες που ακολουθούν μοντέλα παρόμοια με εκείνο της Climate Action 100+.
Πίεση στις ESG engagements
Η προειδοποίηση της SEC μπορεί να έχει ευρύτερες συνέπειες για τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλοι διαχειριστές κεφαλαίων επικοινωνούν με τις επιχειρήσεις. Ήδη, μετά την αυστηροποίηση των σχετικών οδηγιών της SEC το 2025, BlackRock και Vanguard περιόρισαν τις επαφές τους με διοικήσεις επιχειρήσεων για θέματα όπως η κλιματική αλλαγή και η διαφορετικότητα, προκειμένου να μην ενεργοποιήσουν αυστηρότερο καθεστώς reporting.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή οι μεγαλύτεροι passive asset managers κατέχουν σημαντικά μερίδια σε μεγάλο μέρος των εταιρειών του S&P 500. Ακόμη και χωρίς άμεσες κυρώσεις, η απειλή ακριβότερων ή πιο σύνθετων υποχρεώσεων γνωστοποίησης μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο συμμετέχουν σε climate-related engagements, ψηφίζουν σε γενικές συνελεύσεις ή συνεργάζονται με επενδυτικές συμμαχίες.
Η θέση της Climate Action 100+
Η Ceres, η μη κερδοσκοπική οργάνωση που συντονίζει τη δράση της Climate Action 100+ στη Βόρεια Αμερική, υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία λειτουργεί εντός του αμερικανικού δικαίου κεφαλαιαγοράς και ότι οι επενδυτές λαμβάνουν ανεξάρτητα τις αποφάσεις τους. Ο γενικός σύμβουλος της Ceres, Michael Boudett, επισήμανε ότι κάθε συμμετέχων αποφασίζει μόνος του, μεταξύ άλλων, και για τον τρόπο με τον οποίο ψηφίζει τις μετοχές του.
Η αυτονομία αυτή βρίσκεται στην καρδιά της κανονιστικής συζήτησης: άλλο η ανταλλαγή πληροφοριών και η κοινή ανάλυση των χρηματοοικονομικών κινδύνων της κλιματικής αλλαγής και άλλο ο συντονισμός με σκοπό την άσκηση ελέγχου ή επιρροής στη διοίκηση μιας συγκεκριμένης εταιρείας.
Νέα όρια για το stewardship στις ΗΠΑ
Η απόφαση της SEC δεν απαγορεύει στους θεσμικούς επενδυτές να ασχολούνται με την κλιματική αλλαγή ούτε περιορίζει γενικά το δικαίωμα των μετόχων να ψηφίζουν ή να εκφράζουν τις απόψεις τους. Δημιουργεί όμως μεγαλύτερη κανονιστική πίεση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι συλλογικές ESG πρωτοβουλίες.
Για τη sustainable finance αγορά, το μήνυμα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, οι μεγαλύτεροι asset managers απέφυγαν κυρώσεις για μία από τις πιο εμβληματικές climate proxy battles των τελευταίων ετών. Από την άλλη, η SEC καθιστά σαφές ότι η συμμετοχή σε οργανωμένες climate campaigns μπορεί να έχει συνέπειες για το disclosure status των επενδυτών.
Ενόψει της επόμενης proxy season, η εξέλιξη αναμένεται να αυξήσει τον έλεγχο των νομικών και compliance ομάδων πάνω στις climate engagements. Το ερώτημα για τους μεγάλους διαχειριστές δεν θα είναι πλέον μόνο ποια θέση θα πάρουν απέναντι στην κλιματική στρατηγική μιας εταιρείας, αλλά και πώς μπορούν να ασκήσουν stewardship χωρίς να θεωρηθεί ότι περνούν από τον ρόλο του παθητικού μετόχου σε εκείνον του επενδυτή που επιδιώκει να επηρεάσει τον εταιρικό έλεγχο.
Η SEC δεν θα ασκήσει διώξεις σε μεγάλους asset managers για το Climate Action 100+, αλλά προειδοποιεί για αυστηρότερες disclosure obligations στις οργανωμένες ESG engagements.