Σε ανατροπή μιας από τις σημαντικότερες πολιτικές προστασίας δημόσιων δασικών εκτάσεων των τελευταίων δεκαετιών προχωρά η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, προτείνοντας την κατάργηση του λεγόμενου Roadless Rule, του κανόνα που περιορίζει την κατασκευή δρόμων και, κατ’ επέκταση, μεγάλο μέρος της υλοτομίας και της εξορυκτικής δραστηριότητας σε δεκάδες εκατομμύρια στρέμματα δημόσιας γης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
.
Ο κανόνας τέθηκε σε ισχύ το 2001 επί κυβέρνησης Μπιλ Κλίντον και για περίπου 25 χρόνια αποτέλεσε κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ όσων ζητούν μεγαλύτερη οικονομική αξιοποίηση των δημόσιων δασών και όσων υποστηρίζουν αυστηρότερη προστασία της άγριας φύσης.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η κατάργηση των περιορισμών θα επιτρέψει πιο ενεργή διαχείριση των δασών, θα ενισχύσει την τοπική οικονομική δραστηριότητα και θα βοηθήσει στην πρόληψη και αντιμετώπιση των πυρκαγιών.
Η κυβέρνηση επικαλείται τον κίνδυνο πυρκαγιών
Η υπουργός Γεωργίας των ΗΠΑ, Brooke Rollins, υποστήριξε ότι τα αμερικανικά δάση δεν μπορούν να αντέξουν άλλη μία δεκαετία «αδράνειας», σημειώνοντας ότι ο ισχύων κανόνας εμποδίζει τη διαχείριση περιοχών που αντιμετωπίζουν υπερβολική βλάστηση, προσβολές από έντομα και ασθένειες.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι περισσότεροι δασικοί δρόμοι μπορούν να επιτρέψουν στις υπηρεσίες να προσεγγίζουν ευκολότερα απομακρυσμένες περιοχές, τόσο για προληπτικές παρεμβάσεις όσο και κατά τη διάρκεια μεγάλων πυρκαγιών.
Την πρόταση χαιρέτισαν Ρεπουμπλικανοί κυβερνήτες πολιτειών όπως η Μοντάνα, η Γιούτα και το Ουαϊόμινγκ. Ο κυβερνήτης της Γιούτα, Spencer Cox, υποστήριξε ότι η κατάργηση του Roadless Rule θα επαναφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση κάθε δάσους ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες της περιοχής και των τοπικών κοινωνιών.
Θετικά τοποθετείται και η βιομηχανία ξυλείας. Ο Nick Smith, public affairs director του American Forest Resource Council, θεωρεί ότι ο σημερινός κανόνας αποτελεί μια υπερβολικά άκαμπτη, ενιαία πολιτική που δεν ανταποκρίνεται στους σημερινούς κινδύνους των αμερικανικών δασών.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν για απώλεια προστασίας
Στον αντίποδα, περιβαλλοντικές οργανώσεις χαρακτηρίζουν την πρόταση σοβαρό πλήγμα για τη διατήρηση της άγριας φύσης.
Ο Drew Caputo, senior attorney της Earthjustice, υποστήριξε ότι ο Roadless Rule προστατεύει ορισμένες από τις πιο πολύτιμες δημόσιες εκτάσεις των ΗΠΑ και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές προστασίας γης των τελευταίων έξι δεκαετιών.
Ο κανόνας περιορίζει βιομηχανικές δραστηριότητες σε τεράστιες εκτάσεις δημόσιων δασών και λιβαδιών, από την Αλάσκα μέχρι τη Φλόριντα, προστατεύοντας παράλληλα οικοτόπους και περιοχές που έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανέγγιχτες από οδικά δίκτυα.
Οι επικριτές φοβούνται ότι η δημιουργία νέων δρόμων δεν θα περιοριστεί σε μέτρα δασοπροστασίας, αλλά θα ανοίξει ουσιαστικά την πρόσβαση σε περισσότερη εμπορική υλοτομία και εξορυκτική δραστηριότητα.
Διαφωνία και για το οικονομικό όφελος
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αλλαγή μπορεί να ενισχύσει την οικονομική δραστηριότητα σε αγροτικές περιοχές.
Ωστόσο, το Taxpayers for Common Sense αμφισβητεί ότι η επιστροφή σε μεγαλύτερη υλοτομία θα είναι οικονομικά επωφελής για τους φορολογουμένους.
Ο πρόεδρος του οργανισμού, Steve Ellis, υποστήριξε ότι πριν από την εφαρμογή του Roadless Rule κατασκευάζονταν δημόσια χρηματοδοτούμενοι δρόμοι προς απομακρυσμένες περιοχές προκειμένου να πραγματοποιούνται πωλήσεις ξυλείας που συχνά ήταν ζημιογόνες, με αποτέλεσμα το κράτος να επιδοτεί ουσιαστικά ιδιωτικές εταιρείες του κλάδου.
Παράλληλα, η U.S. Forest Service αντιμετωπίζει ήδη backlog περίπου 6 δισ. δολαρίων για τη συντήρηση του υπάρχοντος οδικού της δικτύου, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το κόστος κατασκευής και διατήρησης νέων δρόμων.
Θα μειωθούν ή θα αυξηθούν οι πυρκαγιές;
Η πρόληψη των δασικών πυρκαγιών αποτελεί ίσως το πιο αμφιλεγόμενο μέρος της συζήτησης.
Η κυβέρνηση και η βιομηχανία ξυλείας υποστηρίζουν ότι η δημιουργία δρόμων θα διευκολύνει την πρόσβαση πυροσβεστών και δασικών υπηρεσιών σε περιοχές όπου συσσωρεύεται εύφλεκτη βιομάζα.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις απαντούν ότι η μεγαλύτερη ανθρώπινη παρουσία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάφλεξης.
Έρευνα που επικαλείται η Earthjustice δείχνει ότι περισσότερο από το 80% των πυρκαγιών σε φυσικές περιοχές στις ΗΠΑ προκαλείται από ανθρώπινη δραστηριότητα. Κατά συνέπεια, περισσότεροι δρόμοι μπορούν να σημαίνουν περισσότερα οχήματα, επισκέπτες και πιθανές πηγές ανάφλεξης σε περιοχές που σήμερα παραμένουν δύσκολα προσβάσιμες.
Η συζήτηση γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές δυτικές πολιτείες αντιμετωπίζουν και πάλι μεγάλη περίοδο πυρκαγιών. Το χαμηλό χιονοκάλυμμα στα ορεινά, η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν δημιουργήσει ιδιαίτερα ξηρές συνθήκες, ενώ η κλιματική αλλαγή αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα επιδείνωσης του κινδύνου.
Μέρος ευρύτερης χαλάρωσης των περιβαλλοντικών κανόνων
Η πρόταση για το Roadless Rule δεν είναι μεμονωμένη.
Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ έχει κινηθεί για τη χαλάρωση και άλλων ομοσπονδιακών περιβαλλοντικών προστασιών, μεταξύ άλλων μέσω περιορισμών στην εφαρμογή του Endangered Species Act και του ανοίγματος εθνικών θαλάσσιων μνημείων στον Ειρηνικό Ωκεανό για εμπορική αλιεία.
Η κατεύθυνση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη πολιτική επιλογή: μεγαλύτερη έμφαση στην οικονομική αξιοποίηση των δημόσιων φυσικών πόρων και μικρότερο ρυθμιστικό βάρος για δραστηριότητες όπως η υλοτομία, η εξόρυξη και η αλιεία.
Για τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, αντίθετα, πρόκειται για σταδιακή αποδυνάμωση του πλέγματος προστασίας της ομοσπονδιακής δημόσιας γης.
Η πρόταση βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, με τους πολίτες και τους ενδιαφερόμενους φορείς να μπορούν να υποβάλουν σχόλια μέχρι τις 21 Σεπτεμβρίου 2026.
Η τελική απόφαση θα καθορίσει το μέλλον τεράστιων εκτάσεων δημόσιων δασών στις ΗΠΑ και θα αποτελέσει ακόμη ένα πεδίο σύγκρουσης μεταξύ της στρατηγικής της κυβέρνησης Τραμπ για μεγαλύτερη εκμετάλλευση φυσικών πόρων και της περιβαλλοντικής πολιτικής που διαμορφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες.
Ανοίγει τον δρόμο για περισσότερη υλοτομία και δρόμους σε δεκάδες εκατομμύρια στρέμματα δημόσιων δασών.