Το νερό εξελίσσεται σε έναν από τους πιο κρίσιμους αλλά και υποτιμημένους παράγοντες του παγκόσμιου εμπορίου, με νέα έρευνα του Chatham House να προειδοποιεί ότι η αδυναμία ενσωμάτωσης της υδάτινης διάστασης στις εφοδιαστικές αλυσίδες εντείνει τόσο την περιβαλλοντική κρίση όσο και τους γεωπολιτικούς κινδύνους.
.
Σύμφωνα με τη μελέτη «Making water use in global trade more sustainable», το νερό παραμένει το «ξεχασμένο input» της παγκόσμιας οικονομίας, παρότι είναι απολύτως απαραίτητο για την παραγωγή, επεξεργασία και μεταφορά προϊόντων και πρώτων υλών.
Η έρευνα εστιάζει στην έννοια του «virtual water» — δηλαδή της ποσότητας νερού που ενσωματώνεται έμμεσα στην παραγωγή και διακίνηση αγαθών. Αν και θεωρητικά το διεθνές εμπόριο θα μπορούσε να λειτουργήσει εξισορροπητικά, επιτρέποντας σε χώρες με άφθονους υδάτινους πόρους να εξάγουν υδροβόρα προϊόντα προς περιοχές με έλλειψη νερού, στην πράξη συμβαίνει συχνά το αντίθετο.
Όπως επισημαίνεται, το σημερινό μοντέλο εμπορίου οδηγεί σε υπερεκμετάλλευση και υποβάθμιση υδάτινων πόρων κυρίως σε οικονομικά πιο ευάλωτες περιοχές και χώρες του Παγκόσμιου Νότου, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την έκθεση των αγορών σε κινδύνους διαταραχής των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα στοιχεία της CDP για το 2025, σύμφωνα με τα οποία σχεδόν το 80% των εγκαταστάσεων εφοδιαστικών αλυσίδων εταιρειών με έδρα τον Παγκόσμιο Βορρά και σοβαρά προβλήματα νερού βρίσκονται στον Παγκόσμιο Νότο.
Η μελέτη κάνει λόγο για μια εποχή «υδάτινης χρεοκοπίας», καθώς τα αποθέματα γλυκού νερού εξαντλούνται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να αναπληρωθούν. Η παραγωγή ολοένα και περισσότερων προϊόντων πραγματοποιείται σε περιοχές με λειψυδρία, ανεπαρκείς υποδομές και αυξανόμενο ανταγωνισμό για περιορισμένους φυσικούς πόρους.
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η κλιματική αστάθεια ωθούν πολλές χώρες να αντιμετωπίζουν τους φυσικούς πόρους μέσα από ένα πρίσμα «ασφάλειας», γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τη διεθνή συνεργασία για τη διαχείριση των υδάτινων κινδύνων.
Οι συντάκτες της έρευνας προειδοποιούν ότι η σημερινή γεωπολιτική συγκυρία περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια συλλογικής δράσης, την ώρα που οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι επιταχύνονται.
Στο πλαίσιο αυτό, η έκθεση προτείνει δέκα βασικές κατευθύνσεις πολιτικής προς κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Μεταξύ άλλων, ζητείται η ενσωμάτωση της διάστασης του νερού σε εμπορικές συμφωνίες, κανονισμούς βιωσιμότητας και πρότυπα δέουσας επιμέλειας, καθώς και η ενίσχυση των διεθνών μηχανισμών συνεργασίας γύρω από τις τεχνολογίες εξοικονόμησης νερού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στον ρόλο των επιχειρήσεων και των επενδυτών. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι εταιρείες θα πρέπει πλέον να λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως η πίεση σε υδάτινες λεκάνες, η κατάσταση των οικοσυστημάτων και οι κίνδυνοι νερού στις εφοδιαστικές αλυσίδες τους κατά τη λήψη επενδυτικών και προμηθευτικών αποφάσεων.
Ταυτόχρονα, καλούνται τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να αντιμετωπίζουν τους κινδύνους για την υδατική ασφάλεια ως ουσιαστικό παράγοντα στις επενδυτικές και δανειακές τους στρατηγικές.
Η έρευνα καταλήγει ότι η βιώσιμη διαχείριση του νερού δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά βασικό πυλώνα οικονομικής ανθεκτικότητας, κοινωνικής σταθερότητας και γεωπολιτικής ασφάλειας.
Πηγή: Chatham House
Σύμφωνα με τη μελέτη «Making water use in global trade more sustainable», το νερό παραμένει το «ξεχασμένο input» της παγκόσμιας οικονομίας, παρότι είναι απολύτως απαραίτητο για την παραγωγή, επεξεργασία και μεταφορά προϊόντων και πρώτων υλών.