Οι εξελίξεις σε περιβαλλοντικά, κοινωνικά και ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης (ESG) αναδιαμορφώνουν ριζικά τον ρόλο των νομικών τμημάτων στις επιχειρήσεις, σύμφωνα με μελέτη της KPMG International. Η εντεινόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι εμπορικές διαμάχες, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η κλιματική κρίση, η τηλεργασία και τα ζητήματα διαφορετικότητας και συμπερίληψης αυξάνουν την πολυπλοκότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος και εντείνουν τις νομικές προκλήσεις.
.
Η ενίσχυση της λογοδοσίας των διοικητικών στελεχών για τις επιδόσεις ESG αυξάνει τον νομικό κίνδυνο. Σε αρκετές περιπτώσεις διεθνώς έχουν κινηθεί νομικές διαδικασίες κατά διοικήσεων που κρίθηκε ότι δεν κινήθηκαν με επαρκή ταχύτητα προς μια βιώσιμη στρατηγική. Παράλληλα, η επέκταση των υποχρεώσεων δημοσιοποίησης στοιχείων βιωσιμότητας, όπως η υποχρεωτική αναφορά βάσει των προτύπων TCFD στο Ηνωμένο Βασίλειο, δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις ακρίβειας, διαφάνειας και εσωτερικού ελέγχου.
Τα νομικά τμήματα καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο ιστορικά δεδομένα, αλλά και προβλέψεις που βασίζονται σε επιστημονικά μοντέλα, οι οποίες επηρεάζουν επενδυτικές και επιχειρησιακές αποφάσεις. Ταυτόχρονα, η πρόσβαση σε κεφάλαια και ασφαλιστική κάλυψη συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τις επιδόσεις ESG, καθώς επενδυτές και δανειστές αξιολογούν τη βιωσιμότητα των επιχειρηματικών μοντέλων.
Η κλιματική αλλαγή αναδεικνύεται σε κεντρικό παράγοντα νομικού και χρηματοοικονομικού κινδύνου. Οι επιχειρήσεις που δεν προσαρμόζουν εγκαίρως τη στρατηγική τους ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ρυθμιστικές κυρώσεις, δικαστικές διεκδικήσεις και ζητήματα φήμης.
Η μελέτη επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης ως προς το ESG: από την απλή κανονιστική συμμόρφωση έως την υιοθέτηση στρατηγικής με ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και, τελικά, την ενσωμάτωση ενός σκοποκεντρικού (purpose-driven) μοντέλου. Παράδειγμα αποτελεί η Nike, η οποία, αντιμετωπίζοντας ζητήματα φήμης τη δεκαετία του 1980, ενσωμάτωσε σταδιακά το ESG στον πυρήνα της στρατηγικής της και επένδυσε σε καινοτομία με ευρύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διασύνδεση των λειτουργιών. Η προώθηση περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών, όπως η απεμπλοκή από ορυκτά καύσιμα, μπορεί να δημιουργήσει κοινωνικές επιπτώσεις εάν δεν συνοδεύεται από μέτρα στήριξης των τοπικών κοινωνιών. Τα νομικά τμήματα καλούνται να λειτουργήσουν ως «συνδετικός κρίκος» μεταξύ χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, προμηθειών, πληροφορικής και ανθρώπινου δυναμικού, διαμορφώνοντας σαφή πλαίσια διακυβέρνησης και κώδικες δεοντολογίας.
Η ενσωμάτωση μιας ολιστικής νοοτροπίας ESG απαιτεί συνεργασία σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης. Νομικές και οικονομικές υπηρεσίες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη βιώσιμη χρηματοδότηση και στη διαφάνεια, ενώ ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εταιρικής κουλτούρας επηρεάζουν άμεσα τη στρατηγική. Η μετάβαση αυτή μετασχηματίζει τον ρόλο του νομικού συμβούλου από παραδοσιακό ελεγκτή κινδύνου σε στρατηγικό επιχειρηματικό εταίρο.
Η έκθεση καταλήγει ότι οι επιχειρήσεις που προηγούνται είναι εκείνες που υπερβαίνουν τη συμμόρφωση και υιοθετούν έναν σκοποκεντρικό προσανατολισμό, επιδιώκοντας βιώσιμη αξία για μετόχους, κοινωνία και περιβάλλον.
Τα νομικά τμήματα καλούνται να διαχειριστούν όχι μόνο ιστορικά δεδομένα, αλλά και προβλέψεις που βασίζονται σε επιστημονικά μοντέλα.