Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (Carbon Border Adjustment Mechanism - CBAM) της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναδιαμορφώνει το διεθνές εμπόριο, καθώς επιβάλλει κόστος άνθρακα σε εισαγόμενα προϊόντα υψηλών εκπομπών, ωθώντας τις επιχειρήσεις να παρακολουθούν και να μειώνουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα.
.
Αυτό επισημαίνει η PwC, η οποία υπογραμμίζει ότι η συμμόρφωση με το νέο καθεστώς δεν αφορά μόνο τους εισαγωγείς στην ΕΕ, αλλά ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το αυξημένο κόστος αναμένεται να μετακυλιστεί και στους τελικούς χρήστες των προϊόντων.
Ο CBAM λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) και στην πρώτη φάση καλύπτει προϊόντα όπως τσιμέντο, σίδηρο και χάλυβα, αλουμίνιο, λιπάσματα, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει ήδη την επέκταση του μηχανισμού και σε περισσότερα μεταποιημένα προϊόντα.
Η μεταβατική περίοδος του CBAM ξεκίνησε το 2023, ενώ οι πρώτες υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων εφαρμόζονται από το 2024. Οι πλήρεις οικονομικές επιπτώσεις τίθενται σταδιακά σε ισχύ από το 2026 έως το 2034, ενώ σήμερα εξετάζεται η αγορά πιστοποιητικών CBAM να ξεκινήσει από το 2027.
Σύμφωνα με την PwC, οι επιχειρήσεις που εξάγουν στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει άμεσα να δημιουργήσουν αξιόπιστα συστήματα συλλογής και επαλήθευσης δεδομένων για τις ενσωματωμένες εκπομπές άνθρακα των προϊόντων τους. Παράλληλα, απαιτούνται νέες διαδικασίες ελέγχου, εκπαίδευση των στελεχών και ενίσχυση των μηχανισμών διακυβέρνησης.
Σε στρατηγικό επίπεδο, οι εταιρείες καλούνται να ενσωματώσουν τη βιωσιμότητα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, να ευθυγραμμίσουν τις απαιτήσεις αναφοράς με τους επιχειρηματικούς στόχους και να επιταχύνουν τις επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών, ώστε να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η PwC επισημαίνει ακόμη ότι αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, εξετάζουν την υιοθέτηση αντίστοιχων μηχανισμών, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη οι επιχειρήσεις να προσαρμοστούν εγκαίρως στο νέο περιβάλλον χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η μεταβατική περίοδος του CBAM ξεκίνησε το 2023, ενώ οι πρώτες υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων εφαρμόζονται από το 2024.